1958 – η «Φυσική της Ογδόης» στις εφημερίδες

την πολεμική συζήτηση συντόνισε ο Ρένος Αποστολίδης (1924 – 2004), στην εφημερίδα «Ελευθερία», της οποίας ήταν τότε τακτικός συντάκτης

ο Ρένος, φιλόλογος, καθηγητής σε ιδιωτικά σχολεία, σημαντικός ανθολόγος της ελληνικής ποίησης & διηγήματος μαζί με τον πατέρα του Ηρακλή, έχει και ο ίδιος γράψει νουβέλες με πένα – λεπίδι που ανατέμνουν τον Εμφύλιο σε πλαίσιο πέραν του δίπολου αριστεράς-δεξιάς (Πυραμίδα 67, ο Α2), μεταφραστής μαζί με τους φιλόλογους γιούς του, Ήρκο & Στάντη (6τομος Μέγας Αλέξανδρος του J. G. Droysen), έγινε γνωστός για το οξύ κριτικό του λόγο, χωρίς να αποφύγει προσωπικούς χαρακτηρισμούς, πολλές φορές φλερτάροντας με το λίβελλο

image

η ανταλλαγή απόψεων ξεκίνησε με καταγγελτικό άρθρο του Ρένου στην «Ελευθερία», πριν 60 χρόνια (21/ 10/ 1958):

τώρα που το θέμα της Παιδείας είναι πάλι επίκαιρο – οι εξετάσεις των Ανωτάτων Σχολών ετελείωσαν … – ας εξετάσωμε ένα θέμα πολύ βασικό: Τι γίνεται με τα βιβλία που μελετούν τις επιστήμες οι σπουδαστές μας; ….. Φυσικά το κακό ξεκινάει απ τα πολύ βασικότερα: από αυτά τα διδακτικά βιβλία και το περιεχόμενο της εκπαιδεύσεως της Μέσης Παιδείας μας. Και να, προχθές ακόμα καταγγελλόταν, ότι ο λαμπρός καθηγητής στην έδρα της Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, κ. Αλεξόπουλος κρέμασε προ καιρού μια επίσημη ανακοίνωση ερμηνευτική των αποτελεσμάτων και διορθωτική των σφαλμάτων εισαγωγικών γραπτών απορριφθέντων υποψηφίων από την οποίαν προφανέστατα αποδεικνυόταν, ότι ο αρμόδιος και σοφός καθηγητής της έδρας εμηδένιζε αυτούς τους εκπονητές των εν ισχύ διδακτικών βιβλίων Φυσικής στα γυμνάσια! Γιατί απλούστατα, τα τρομερά πράγματι λάθη των υποψηφίων ήσαν αυτούσια όσα τους διδάσκονταν ως «ορθά», μέσα απ τα εγκεκριμένα και επιβεβλημένα απ το υπουργείο Παιδείας γυμνασιακά βιβλία Φυσικής!

το «πύρινο» άρθρο συνεχίζει με επίθεση και σε άλλα σχολικά βιβλία για να καταλήξει στα πανεπιστημιακά συγγράμματα με αρνητικά παραδείγματα από ιστορικά και φιλοσοφικά εγχειρίδια

όλο το άρθρο (1 & 2)

η επιστολή και αυτές που θα ακολουθήσουν έχουν μεταγραφεί σε μονοτονικό αλλά διατηρούν την ορθογραφία των πρωτότυπων

ο «λαμπρός καθηγητής Αλεξόπουλος» είναι βέβαια ο Καίσαρ Αλεξόπουλος (1909 – 2010), καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ακαδημαϊκός, Πρύτανης του Πανεπιστημίου, συγγραφέας πρότυπων για τη δεκαετία του 1960 πανεπιστημιακών βιβλίων Φυσικής με διαχρονικό συνεργάτη τον αειθαλή Διονύσιο Μαρίνο και τον Γεώργιο Μπίλη. Στο ίδιο πνεύμα έγραψαν και κατάλληλα προσαρμοσμένα σχολικά εγχειριδία

image0000086-B

μετά από 15 μέρες, στις 7/ 11/ 1958, απαντά στην εφημερίδα ο μη κατονομαζόμενος στο άρθρο του Ρένου αλλά άμεσα θιγόμενος συγγραφέας των επίμαχων σχολικών εγχειριδίων, Αλκίνοος Μάζης (1904-1980), τότε διευθυντής της Βαρβακείου Πρότυπης Σχολής. Είναι εκείνος που “μηδενίστηκε απ τον σοφό καθηγητή”

image

δεξιά ο Μάζης, ως υποδιευθυντής της Βαρβακείου, με τον ψηλότερο Λεωνίδα Λιώκη, τότε διευθυντή της Σχολής

οι περικοπές της απάντησης έγιναν απ την εφημερίδα

το άρθρο τούτο προκαλεί κατάπληξιν δια την τόλμην του αρθρογράφου να καθυβρίσει χωρίς να διασταυρώσει τας πληροφορίας του. Επειδή μεταξύ των άλλων ο αρθρογράφος θίγει υβριστικότατα και τα διδακτικά βιβλία Φυσικής του ΟΕΣΒ, είμαι υποχρεωμένος να γνωρίσω υμάς τα κάτωθι:

α) ο αρθογράφος, άγνωστον πόθεν αντλών το θάρρος, θεώρησεν άξιους «μηδενισμού» τους «εκπονητάς» των βιβλίων Φυσικής του ΟΕΣΒ. Εις τον όρον του «εκπονηταί βιβλίων» περιέλαβεν σαφώς ο αρθρογράφος αφενός μεν τον συγγραφέα των βιβλίων (αριστούχον του Πανεπιστημίου Αθηνών) και αφετέρου και τους κριτάς των βιβλίων τούτων, ήτοι τους αρμοδίους Εκπαιδευτικούς Συμβούλους, τους Γενικούς Επιθεωρητάς των Φυσικών και τους δυο Καθηγητάς της Φυσικής εις τα Πανεπιστήμια Αθηνών και Θεσσαλονίκης, οίτινες ως κριτές οι οποίοι ενέκρινον τοιαύτα κατά τον αρθρογράφον βιβλία Φυσικής

περεταίρω ο επιστολογράφος αναφέρει ότι τα «δύο βιβλία Φυσικής» αποτέλεσαν σταθμό εις την διδασκαλίαν της Φυσικής εις τα Γυμνάσιά μας, διότι κατά κοινήν ομολογίαν ύψωσαν την στάθμην της γυμνασιακής Φυσικής εις την εμπρέπουσαν θέσιν. Η επίδρασις αυτών των βιβλίων επί της σχολικής μας βιβλιογραφίας υπήρξεν άμεσος και καταφαίνεται εκ του εξής γεγονότος. Προ της εκδόσεως υπό του ΟΕΣΒ των βιβλίων Φυσικής εκυκλοφόρουν ελεύθερα βιβλία Φυσικής. Αμέσως όμως μετά την έκδοσιν των βιβλίων του ΟΕΣΒ όλοι οι συγγραφείς των προγενεστέρως εκδοθέντων ελευθέρων βιβλίων Φυσικής εκυκλοφόρησαν «Συμπληρώματα» του βιβλίου ή «νέαν έκδοσιν» με την ομολογίαν ότι ηναγκάσθησαν εκ των υστέρων να προσαρμόσουν την ύλην των βιβλίων των προς την ύλην των βιβλίων Φυσικής του ΟΕΣΒ, δια να περιλάβουν «όλα τα επιπλέον θέματα, του ΟΕΣΒ, αλλά δεν περιείχοντο εις τα προγενεστέρως εκδοθέντα βιβλία των. Αν λοιπόν τα βιβλία του ΟΕΣΒ ήταν τόσο άθλια, όσον τα θεωρεί ο αρθρογράφος, δεν θα υπήρχε λόγος να προσαρμοστούν προς αυτά εκ των υστέρων και δι εκτάκτων εκδόσεων . Η πρωτοφανής εις την ελληνικήν βιβλιογραφίαν λεπτομερής προσαρμογή όλων των προγενεστέρως εκδοθέντων βιβλίων προς το επίσημον διδακτικόν αποδεικνύει την αξίαν των, τα οποία απέβησαν το πρότυπον του γυμνασιακού βιβλίου Φυσικής. Η ύλη των βιβλίων τούτων ανταποκρίνεται προς τα σημερινά διαφέροντα και τας πνευματικάς ικανότητας των μαθητών μας  

η απάντηση του Μάζη (3)

η αντίκρουση του Μάζη έχει συνταχθεί σε συμβατικό ακαδημαϊκό ύφος και με ήπιο τόνο αναφέρεται στην επίδραση των επίμαχων βιβλίων σε εκείνα του εμπορίου. Επιπλέον έμμεσα υπαινίσσεται ότι «ο λαμπρός καθηγητής» που επικαλείται ο Ρένος, ενδέχεται να ήταν κριτής των βιβλίων, παρότι αυτός ο ίδιος στη συνέχεια ενίσταται για την ποιότητά τους

για το θέμα με ενημέρωσε ο φίλος μου απ το 1973, Δημήτρης Βλάχος. Ό ίδιος διάβασε για τον «διάλογο» στη συλλογή δοκιμίων του Ρένου, «Κριτική του Μεταπολέμου», 1970, Εκδόσεις Νέα Ελληνικά

από πού όμως το έμαθε ο Ρένος;

πόσο «λάθος» είναι αυτά που «ο κ. Αλεξόπουλος αναφέρει ως λάθη»;

εφ ω έσπευσα να δω τον «εγκρίναντα»

οι «κομφόρμ» κι όσοι «δε σηκώνουν μύγα στο σπαθί»

(Visited 2,486 times, 1 visits today)
Subscribe
Ειδοποίηση για
46 Σχόλια
Inline Feedbacks
Όλα τα σχόλια
Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης
1 έτος πριν

Τα λάθη πάρα πολλά. Ευτυχώς τα γνώρισα επιδερμικά μόνο.

Το σωτήριον έτος 1972-1973 ο φυσικός μας Λευτέρης Οικονόμου μας σύστησε ότι (εμείς του Πρακτικού) καλόν θα είναι να διαβάσουμε από τον Αλεξόπουλο. Την "συνήθεια" αυτήν διατηρήσαμε και την επόμενη χρονιά που ο Λευτέρης Οικονόμου δεν ήταν καθηγητής μας.

Πρωτοβουλία παιδιών. Αγοράσαμε το βιβλίο Αλεξόπουλου-Μαρίνου.

Τα βιβλία του Μάζη μας τα έδιναν στο σχολείο και τα είχαμε κάπου στο σπίτι.

Τα λάθη ήταν εμφανή ακόμα και σε μας τους πιτσιρικάδες. Η παρουσίαση της φυγοκέντρου….. μύλος.

Ένα φορτίο αφηνόταν σε σημείο δυναμικής γραμμής και …. την διέγραφε !!!!!!

Όρεξη νά' χεις να σταχυολογείς.

Αν δεν το είχαμε βάλει στην άκρη θα είχα πολλά να πω.

Πιστεύω πως θα το βρω (ο νονός μου και θείος μου ήταν Φυσικός) και τότε θα έχω να πω και άλλα που τώρα έχω ξεχάσει.

 

Η συνέχεια που επιφυλάσσει ο Γιώργος είναι … τουλάχιστον ενδιαφέρουσα.

Τίνα Νάντσου
Τίνα Νάντσου(@tinanantsou)
1 έτος πριν

Εξαιρετική η ανάρτησή σου Γιώργο οπως παντα σε ευχαριστούμε.
Μακάρι αυτή η ανάρτηση να ειναι η ευκαιρία να ξεκινήσει ενας διαλογος για τα λαθη των σημερινών σχολικών βιβλίων φυσικής και χημείας . Τι να πει κανείς για το βιβλίο της Β Γυμνασίου Φυσική ή της Α Λυκείου…και είμαστε στο 2020. Ευτυχως τα παιδια έχουν πρόσβαση λόγω διαδικτύου σε εξαιρετικές σελίδες φυσικής δωρεάν για να ξεστραβωθούν.
Τα βιβλια αυτα δεν θα κυκλοφορούσαν ποτέ σε καμία χώρα της Ευρωπης.

Διονύσης Μάργαρης
Διαχειριστής
Διονύσης Μάργαρης(@dmargaris_2z73r8xw)
1 έτος πριν

Καλημέρα Γιώργο.

Απολαυστικό το θέμα, με άγνωστες λεπτομέρειες και πρωταγωνιστές ανθρώπους που μας φαίνονται οικείοι…

Προσωπικά θα συμφωνήσω με τον Μάζη:

"αποτέλεσαν σταθμό εις την διδασκαλίαν της Φυσικής εις τα Γυμνάσιά μας, διότι κατά κοινήν ομολογίαν ύψωσαν την στάθμην της γυμνασιακής Φυσικής εις την εμπρέπουσαν θέσιν."

Νομίζω τα βιβλία του αποτέλεσαν σταθμό. Και αυτό το λέει ένας επισήμως" Αλεξοπουλικός", όπως είμαι εγώ, μαθητής του Αλεξόπουλου στο Πανεπιστήμιο, αλλά και μελετητής των δικών του συγγραμμάτων από την Α΄ Λυκείου, μέχρι και την εισαγωγή μου στο Πανεπιστήμιο.

Στο σχολείο, μας μοίραζαν τον Μάζη, αλλά οι μαθητές του πρακτικού, αγοράσαμε και διδασκόμαστε τον Αλεξόπουλο, αφού το βιβλίο του Μάζη εθεωρείτο "ελαφρύτερο" και το διδάσκονταν στο κλασσικό τμήμα. Διάβασα κομμάτια από το μεγάλο βιβλίο του Μάζη, σαν υποψήφιος, αφού δεν υπήρχαν στα βιβλία του Αλεξόπουλου, οι αντίστοιχες παράγραφοι. Στρωτά βιβλία ήταν και του Μάζη…

Το παράδοξο; Επιστρέφοντας το ΄80 στο σχολείο ως καθηγητής, για πολλά χρόνια δίδαξα Μάζη, αυτόν που δεν διδάχτηκα σαν μαθητής, αφού ήταν ξεπερασμένος!!!

Όσο για τον Μακρόπουλο, τα βιβλία του ήταν από τα πρώτα βοηθήματα που χρησιμοποίησα, στα πρώτα μου διδακτικά βήματα. Μάλλον καλά βιβλία για την εποχή τους…

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης
1 έτος πριν

Καλημέρα παιδιά.

Διονύση μου άρεσε το "Α΄ Λυκείου"smiley

Διονύσης Μάργαρης
Διαχειριστής
Διονύσης Μάργαρης(@dmargaris_2z73r8xw)
1 έτος πριν

Γεια σου Γιάννη.

Έκανα μια … μετάφρασηindecision

Γιώργος Φασουλόπουλος
Συγγραφέας
1 έτος πριν

Διονύση,

η αξία των σχολικών βιβλίων του Μάζη βρίσκεται στην επαρκή εισαγωγή της φυσικής του ατόμου και του πυρήνα στο σχολικό πρόγραμμα

ως αδυναμία του θεωρείται η έλλειψη ακρίβειας στον ορισμό των φυσικών μεγεθών – ο Γιάννης περιέγραψε  με σαφήνεια το πρόβλημα. Θα πρέπει όμως να ληφθεί υπόψη ότι αυτή η κριτική γίνεται 20 χρόνια μετά την έκδοσή τους και αποτελεί προϊόν μιας εκτεταμένης συζήτησης πανεπιστημιακών και δραστήριων φυσικών της δημόσιας & της ιδιωτικής μέσης εκπαίδευσης

μια ειδοποιός διαφορά των βιβλίων του Μάζη, αυτών του ελεύθερου εμπορίου και εκείνων του ΟΕΣΒ, απ τα αντίστοιχα των Αλεξόπουλου – Μαρίνου & Κουγιουμτζέλη – Περιστεράκη βρίσκεται στο ότι τα πρώτα αποτελούν έργο ενός ανδρός ενώ οι άλλες δύο εκδόσεις ευνοήθηκαν απ τη διαλεκτική συζήτηση μεταξύ των συγγραφέων, που δεν περιορίζεται στους δυο πανεπιστημιακούς που υπέγραψαν τα βιβλία αλλά και στους συνεργάτες τους, αυτούς που  μνημονεύονται στις ευχαριστίες των προλόγων

 

ίσως αξίζει να συζητηθεί και το γιατί τα βιβλία του Μάζη μακροημέρευσαν για σαράντα χρόνια, από παππού καθηγητή σε εγγονό υποψήφιο

Βαγγέλης Κουντούρης
1 έτος πριν

6

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης
1 έτος πριν

Το βιβλίο του Αλκίνοου Μάζη.

Μπορούμε να το κατεβάσουμε.