1958 – η «Φυσική της Ογδόης» στις εφημερίδες

την πολεμική συζήτηση συντόνισε ο Ρένος Αποστολίδης (1924 – 2004), στην εφημερίδα «Ελευθερία», της οποίας ήταν τότε τακτικός συντάκτης

ο Ρένος, φιλόλογος, καθηγητής σε ιδιωτικά σχολεία, σημαντικός ανθολόγος της ελληνικής ποίησης & διηγήματος μαζί με τον πατέρα του Ηρακλή, έχει και ο ίδιος γράψει νουβέλες με πένα – λεπίδι που ανατέμνουν τον Εμφύλιο σε πλαίσιο πέραν του δίπολου αριστεράς-δεξιάς (Πυραμίδα 67, ο Α2), μεταφραστής μαζί με τους φιλόλογους γιούς του, Ήρκο & Στάντη (6τομος Μέγας Αλέξανδρος του J. G. Droysen), έγινε γνωστός για το οξύ κριτικό του λόγο, χωρίς να αποφύγει προσωπικούς χαρακτηρισμούς, πολλές φορές φλερτάροντας με το λίβελλο

image

η ανταλλαγή απόψεων ξεκίνησε με καταγγελτικό άρθρο του Ρένου στην «Ελευθερία», πριν 60 χρόνια (21/ 10/ 1958):

τώρα που το θέμα της Παιδείας είναι πάλι επίκαιρο – οι εξετάσεις των Ανωτάτων Σχολών ετελείωσαν … – ας εξετάσωμε ένα θέμα πολύ βασικό: Τι γίνεται με τα βιβλία που μελετούν τις επιστήμες οι σπουδαστές μας; ….. Φυσικά το κακό ξεκινάει απ τα πολύ βασικότερα: από αυτά τα διδακτικά βιβλία και το περιεχόμενο της εκπαιδεύσεως της Μέσης Παιδείας μας. Και να, προχθές ακόμα καταγγελλόταν, ότι ο λαμπρός καθηγητής στην έδρα της Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, κ. Αλεξόπουλος κρέμασε προ καιρού μια επίσημη ανακοίνωση ερμηνευτική των αποτελεσμάτων και διορθωτική των σφαλμάτων εισαγωγικών γραπτών απορριφθέντων υποψηφίων από την οποίαν προφανέστατα αποδεικνυόταν, ότι ο αρμόδιος και σοφός καθηγητής της έδρας εμηδένιζε αυτούς τους εκπονητές των εν ισχύ διδακτικών βιβλίων Φυσικής στα γυμνάσια! Γιατί απλούστατα, τα τρομερά πράγματι λάθη των υποψηφίων ήσαν αυτούσια όσα τους διδάσκονταν ως «ορθά», μέσα απ τα εγκεκριμένα και επιβεβλημένα απ το υπουργείο Παιδείας γυμνασιακά βιβλία Φυσικής!

το «πύρινο» άρθρο συνεχίζει με επίθεση και σε άλλα σχολικά βιβλία για να καταλήξει στα πανεπιστημιακά συγγράμματα με αρνητικά παραδείγματα από ιστορικά και φιλοσοφικά εγχειρίδια

όλο το άρθρο (1 & 2)

η επιστολή και αυτές που θα ακολουθήσουν έχουν μεταγραφεί σε μονοτονικό αλλά διατηρούν την ορθογραφία των πρωτότυπων

ο «λαμπρός καθηγητής Αλεξόπουλος» είναι βέβαια ο Καίσαρ Αλεξόπουλος (1909 – 2010), καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ακαδημαϊκός, Πρύτανης του Πανεπιστημίου, συγγραφέας πρότυπων για τη δεκαετία του 1960 πανεπιστημιακών βιβλίων Φυσικής με διαχρονικό συνεργάτη τον αειθαλή Διονύσιο Μαρίνο και τον Γεώργιο Μπίλη. Στο ίδιο πνεύμα έγραψαν και κατάλληλα προσαρμοσμένα σχολικά εγχειριδία

image0000086-B

μετά από 15 μέρες, στις 7/ 11/ 1958, απαντά στην εφημερίδα ο μη κατονομαζόμενος στο άρθρο του Ρένου αλλά άμεσα θιγόμενος συγγραφέας των επίμαχων σχολικών εγχειριδίων, Αλκίνοος Μάζης (1904-1980), τότε διευθυντής της Βαρβακείου Πρότυπης Σχολής. Είναι εκείνος που “μηδενίστηκε απ τον σοφό καθηγητή”

image

δεξιά ο Μάζης, ως υποδιευθυντής της Βαρβακείου, με τον ψηλότερο Λεωνίδα Λιώκη, τότε διευθυντή της Σχολής

οι περικοπές της απάντησης έγιναν απ την εφημερίδα

το άρθρο τούτο προκαλεί κατάπληξιν δια την τόλμην του αρθρογράφου να καθυβρίσει χωρίς να διασταυρώσει τας πληροφορίας του. Επειδή μεταξύ των άλλων ο αρθρογράφος θίγει υβριστικότατα και τα διδακτικά βιβλία Φυσικής του ΟΕΣΒ, είμαι υποχρεωμένος να γνωρίσω υμάς τα κάτωθι:

α) ο αρθογράφος, άγνωστον πόθεν αντλών το θάρρος, θεώρησεν άξιους «μηδενισμού» τους «εκπονητάς» των βιβλίων Φυσικής του ΟΕΣΒ. Εις τον όρον του «εκπονηταί βιβλίων» περιέλαβεν σαφώς ο αρθρογράφος αφενός μεν τον συγγραφέα των βιβλίων (αριστούχον του Πανεπιστημίου Αθηνών) και αφετέρου και τους κριτάς των βιβλίων τούτων, ήτοι τους αρμοδίους Εκπαιδευτικούς Συμβούλους, τους Γενικούς Επιθεωρητάς των Φυσικών και τους δυο Καθηγητάς της Φυσικής εις τα Πανεπιστήμια Αθηνών και Θεσσαλονίκης, οίτινες ως κριτές οι οποίοι ενέκρινον τοιαύτα κατά τον αρθρογράφον βιβλία Φυσικής

περεταίρω ο επιστολογράφος αναφέρει ότι τα «δύο βιβλία Φυσικής» αποτέλεσαν σταθμό εις την διδασκαλίαν της Φυσικής εις τα Γυμνάσιά μας, διότι κατά κοινήν ομολογίαν ύψωσαν την στάθμην της γυμνασιακής Φυσικής εις την εμπρέπουσαν θέσιν. Η επίδρασις αυτών των βιβλίων επί της σχολικής μας βιβλιογραφίας υπήρξεν άμεσος και καταφαίνεται εκ του εξής γεγονότος. Προ της εκδόσεως υπό του ΟΕΣΒ των βιβλίων Φυσικής εκυκλοφόρουν ελεύθερα βιβλία Φυσικής. Αμέσως όμως μετά την έκδοσιν των βιβλίων του ΟΕΣΒ όλοι οι συγγραφείς των προγενεστέρως εκδοθέντων ελευθέρων βιβλίων Φυσικής εκυκλοφόρησαν «Συμπληρώματα» του βιβλίου ή «νέαν έκδοσιν» με την ομολογίαν ότι ηναγκάσθησαν εκ των υστέρων να προσαρμόσουν την ύλην των βιβλίων των προς την ύλην των βιβλίων Φυσικής του ΟΕΣΒ, δια να περιλάβουν «όλα τα επιπλέον θέματα, του ΟΕΣΒ, αλλά δεν περιείχοντο εις τα προγενεστέρως εκδοθέντα βιβλία των. Αν λοιπόν τα βιβλία του ΟΕΣΒ ήταν τόσο άθλια, όσον τα θεωρεί ο αρθρογράφος, δεν θα υπήρχε λόγος να προσαρμοστούν προς αυτά εκ των υστέρων και δι εκτάκτων εκδόσεων . Η πρωτοφανής εις την ελληνικήν βιβλιογραφίαν λεπτομερής προσαρμογή όλων των προγενεστέρως εκδοθέντων βιβλίων προς το επίσημον διδακτικόν αποδεικνύει την αξίαν των, τα οποία απέβησαν το πρότυπον του γυμνασιακού βιβλίου Φυσικής. Η ύλη των βιβλίων τούτων ανταποκρίνεται προς τα σημερινά διαφέροντα και τας πνευματικάς ικανότητας των μαθητών μας  

η απάντηση του Μάζη (3)

η αντίκρουση του Μάζη έχει συνταχθεί σε συμβατικό ακαδημαϊκό ύφος και με ήπιο τόνο αναφέρεται στην επίδραση των επίμαχων βιβλίων σε εκείνα του εμπορίου. Επιπλέον έμμεσα υπαινίσσεται ότι «ο λαμπρός καθηγητής» που επικαλείται ο Ρένος, ενδέχεται να ήταν κριτής των βιβλίων, παρότι αυτός ο ίδιος στη συνέχεια ενίσταται για την ποιότητά τους

για το θέμα με ενημέρωσε ο φίλος μου απ το 1973, Δημήτρης Βλάχος. Ό ίδιος διάβασε για τον «διάλογο» στη συλλογή δοκιμίων του Ρένου, «Κριτική του Μεταπολέμου», 1970, Εκδόσεις Νέα Ελληνικά

από πού όμως το έμαθε ο Ρένος;

πόσο «λάθος» είναι αυτά που «ο κ. Αλεξόπουλος αναφέρει ως λάθη»;

εφ ω έσπευσα να δω τον «εγκρίναντα»

οι «κομφόρμ» κι όσοι «δε σηκώνουν μύγα στο σπαθί»

(Visited 2,296 times, 1 visits today)
Subscribe
Ειδοποίηση για
46 Σχόλια
Inline Feedbacks
Όλα τα σχόλια
Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης

Καλησπέρα παιδιά.

Διονύση έτσι θυμάμαι ταχύτητες και επιταχύνσεις στην Δ΄  Γυμνασίου.

Βαγγέλη η φυγόκεντρος δεν είναι η αντίδραση της κεντρομόλου. Η φυγόκεντρος δεν ασκείται στον ασκούντα. Είναι δύναμη αδρανειακή και ασκείται στο σώμα και όχι στο χέρι.

Δεν καταλαβαίνω γιατί και ο Αλεξόπουλος και ο Μάζης επέλεξαν να την παρουσιάσουν στην αρχή του βιβλίου ως δύναμη που ασκείται στο χέρι και στη συνέχεια με τον σωστό τρόπο.

 

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης

Δες εδώ Βαγγέλη:

Screenshot-3

Η φυγόκεντρη ασκείται στο σώμα, στο οποίο όμως δεν ασκείται η κεντρομόλος.

Δεν ασκείται στον ασκούντα.

Αυτά τα γράφει το βιβλίο στο κεφάλαιο το σχετικό με επιταχυνόμενα συστήματα.

Η δική μου απορία:

-Τι την θέλετε ρε παιδιά την φυγόκεντρο στα εισαγωγικά;

Υπάρχει ο κίνδυνος να φύγει κάποιος με την εσφαλμένη πληροφορία πως η φυγόκεντρος είναι η αντίδραση της κεντρομόλου.

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης

Έπειτα διαβάζω:

F-m.γ=0

Δηλαδή ούτε λίγο ούτε πολύ η φυγόκεντρος παρουσιάζεται ως δύναμη D' Alembert ως εάν ο παρατηρητής κινείται μαζί με το σώμα, αντί να είναι στο Ο και να στρέφεται.

Λάθος.

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης

Δεν θυμάμαι πως παρουσίαζε την φυγόκεντρο ο Αλεξόπουλος στο κεφάλαιο το σχετικό με επιταχυνόμενα συστήματα.

Βαγγέλης Κουντούρης

έχεις δίκιο, Γιάννη,

έκανα λάθος, μπερδεύτηκα, ου γαρ το γήρας

τη φυγόκεντρο "αναγκάζεται" να δεχθεί, για να έρθει στα συγκαλά του, ο παρατηρητής που είναι "καβάλα" στο σώμα που περιστρέφεται, διότι γι αυτόν το σώμα, προφανώς, παραμένει σε ηρεμία, άρα η συνισταμένη των δυνάμεων που δέχεται πρέπει να είναι ίση με 0, πρόκειται για ανύπαρκτη δύναμη που είχε ο επινοήσει ο D΄ Alembert

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης

Βαγγέλη την φυγόκεντρο υιοθετεί όποιος περιστρέφεται με κάποια γωνιακή ταχύτητα ω.

Αν είναι καβάλα στο σώμα βλέπει και την D' Alembert.

Έγραψα κάτι σχετικό:

Η φυγόκεντρος και η παρέα της.

Διονύσης Μάργαρης
Διαχειριστής
6 μήνες πριν

Καλημέρα Γιώργο.

Βλέπω να ψάχνεις τα λάθη στο βιβλίο του Μάζη, 

Παραπάνω εξέφρασα την θέση ότι ήταν καλά! 

Να πω κάτι ακόμη.

Πλησιάζουν τα 30 χρόνια, που συζητούσα με ένα φίλο συγγραφέα, που θαύμαζα. Είχε γράψει πολύ καλά βιβλία Φυσικής και τον ρώτησα την γνώμη του γι΄αυτά. Μου απάντησε:

-Τα καλύτερα διδακτικά βιβλία, είναι του Μάζη!

Έπαθα πλάκα. απίστευτη θέση! Μα πώς;

-Είναι βιβλία από τα οποία ο μαθητής μάθαινε…

ήταν η απάντησή του.

Νομίζω αυτό πρέπει να είναι το βασικό στοιχείο, για την κρίση μας για ένα βιβλίο και όχι αν υπάρχουν επιστημονικές αστοχίες.

Διονύσης Μάργαρης
Διαχειριστής
6 μήνες πριν

Γιώργο:

"μου φαίνεται ασαφής, αφού και απ' τα ανταγωνιστικά βιβλία – Αλεξόπουλος & Μαρίνος, Κουγιουμτζέλης & Περιστεράκης – υπάρχουν αναγνώστες που θα ισχυριστούν ότι μάθαιναν επίσης"

Προσωπικά έμαθα από τα βιβλία του Αλεξόπουλου. 

Γράφοντας παραπάνω τη θέση ότι μάθαιναν οι μαθητές από το βιβλίο του Μάζη, εννοούσα από τα επίσημα σχολικά εγχειρίδια- βιβλία. Προφανώς κυκλοφορούσαν στην αγορά, εξίσου καλά ή και καλύτερα βιβλία.

Αρης Αλεβίζος
Αρχισυντάκτης
6 μήνες πριν

 

Καλησπέρα.

Μερικές, όχι  πολύ συστηματικές  ή αναλυτικές, σκέψεις  εδώ  για το θέμα,που αφορά ονόματα που έτσι και αλλιώς  χάραξαν, όσον αφορά την φυσική,  την γενιά μου. 

Αρης Αλεβίζος
Αρχισυντάκτης
6 μήνες πριν

 

Γιώργο.

Συνεχίζω να συμφωνώ, παρά την λάθος αίσθησή μου πως πρόκειται για σχόλιο Μακρόπουλου.

Εκτιμώ ότι η μαρτυρία του γιατρού μαθητή του Μάζη είναι αληθινή. Μετά από τόσα χρόνια δεν βλέπω σκοπιμότητα να είναι φανταστική κατασκευή. Όπως και τα σχετικά με τις σφαλιάρες Μάζη.

Η υποψία μου, νομίζω, έχει ισχυρή «υλική»  βάση. Ξέρω από άλλους συγγραφείς της εποχής ότι τα έσοδα από τις αντίστοιχες εκδόσεις τους ήταν πολύ υψηλά.

Τίνα Νάντσου
6 μήνες πριν

Ποτέ δεν κατάλαβα γιατί δεν δινονται ως σχολικά βιβλία καλές μεταφράσεις σχολικών βιβλίων του εξωτερικού. Μπορει να γίνει συμφωνία , η μετάφραση να γίνει ορθά απο ειδικους στο αντικείμενο και η ποιότητα των βιβλίων να ανέβει κατακόρυφα.
Το όφελος θα είναι μεγάλο και θα γλιτώσουμε από τα βιβλία που έχουμε τώρα που είναι κακογραμμένα και με αρκετά λάθη και δεν είναι καθόλου ελκυστικά για τους μαθητες μας.
Οι μαθητές σε μεγάλο ποσοστό μισούν το μάθημα της Φυσικής και σε αυτό κατά τη γνώμη μου παίζουν μεγάλο ρόλο τα σχολικά βιβλία.
Οπως ακριβώς γίνεται στα Πανεπιστημια, να γίνεται επιλογή συγγράμματος από τον διδάσκοντα. Στα Πανεπιστήμια σε πολλά μαθήματα οι φοιτητες επιλεγουν το σύγγραμμά τους και φυσικα συνήθως επιλέγουν τους διεθνείς εκδοτικούς οίκους και τα κορυφαία συγγράμματα διεθνώς. Μήπως ήρθε ο καιρός να γίνει και εδώ αυτό;