Η αγνοημένη Αραβική Επιστήμη

Α. Παπάζογλου & Γ. Φασουλόπουλος

Ο Μεσαίωνας στη Δύση

Με την παρακμή και τελικά την πτώση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας ο ευρωπαϊκός χώρος περνάει σε φάση αποσταθεροποίησης. Η έλλειψη ρευστότητας οδηγεί σε πληθωριστικές τάσεις, με συνέπεια η παραγωγή αγαθών και η γεωργία παύουν να είναι επικερδείς, η φορολογία γίνεται δυσβάσταχτη και αυξάνονται οι εισαγωγές προϊόντων από χώρες όπως η Αίγυπτος ή η Λιβύη. Η εγκατάλειψη της γεωργίας και η παραμέληση των παρωχημένων δικτύων ύδρευσης στις πόλεις και την ύπαιθρο, είχαν ως συνέπεια μεγάλες εκτάσεις να καταστούν μη κατοικήσιμες λόγω μαλάριας, γεγονός που πιθανά οδήγησε σε πτώση του δείκτη γεννήσεων. Παράλληλα οι επιδρομές φύλων από το βορρά και οι συνεχείς πολεμικές συρράξεις συνεισφέρουν στη μείωση του πληθυσμού. Οι πόλεις συρρικνώνονται, αφού περιχαρακώνονται σε οχυρά ή κάστρα, με μικρές αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους.

Αυτή η κατάσταση έχει προφανή αντίκτυπο στην παραγωγή νέας γνώσης. Ο χριστιανισμός μεταπίπτει στη σχολαστική εκδοχή του, που επίσης αποτρέπει τη διερεύνηση. Η φιλοσοφία γίνεται όλο και λιγότερο φυσική ή πειραματική, ενώ αυξάνεται η ροπή της προς το μυστικισμό. Σε έναν κόσμο, που γίνεται όλο και περισσότερο αναξιόπιστος και με την μέρα της κρίσης να επίκειται, το ενδιαφέρον για την γνώση είναι φυσικό να αποδυναμώνεται. Σε περιπτώσεις μάλιστα όπως η μερική καταστροφή της βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας (γύρω στο 390 μ.Χ.) ή η δολοφονία της Υπατίας το 415 μ.Χ. φαίνεται ότι η χριστιανική νόηση λειτουργεί ανταγωνιστικά με την γνώση για τα εγκόσμια.

Οι αριστοκρατικές οικογένειες παρακμάζουν και όσες διατηρούν την ισχύ τους, απασχολούνται περισσότερο με την εκκλησία και λιγότερο με την λογιότητα και την εκπαίδευση. Οι βασιλείς και ευγενείς υποστηρίζουν οικονομικά πολεμικές επιχειρήσεις και συγκροτούν στρατιωτικά σώματα. Η καλλιέργεια του πνεύματος έρχεται σε δεύτερη μοίρα απέναντι στις αρετές της πίστης, του θάρρους και της τιμής.

Η συνέχεια…

(Visited 460 times, 1 visits today)
Subscribe
Ειδοποίηση για
10 Σχόλια
Inline Feedbacks
Όλα τα σχόλια
Διονύσης Μάργαρης
Διαχειριστής
10 ημέρες πριν

Αποστόλη και Γιώργο Χρόνια Πολλά.
Ευχαριστούμε για την νέα ανάρτηση, με ένα πολύ “δυνατό” θέμα, θέμα άγνωστο στους περισσοτέρους από εμάς.
Η κυρίαρχη ελληνική ιστοριογραφία που έχουμε διδαχτεί, περνάει από την αρχαιότητα και κυρίως την Ελληνική και Ελληνιστική, στην Αναγέννηση.
Υπήρχε δηλαδή μια ισχυρή ανάπτυξη της φιλοσοφίας και της επιστήμης, στην Αρχαιότητα, αυτό σταμάτησε και γεννήθηκε ξανά μετά από 15; αιώνες στην δυτική Ευρώπη.
Χωρίς βέβαια να διδάσκεται, τι ρόλο σε αυτό έπαιξε η επικράτηση του Χριστιανισμού, ενώ η μεταλαμπάδευση του αρχαίου πολιτισμού στη δύση, συνδέεται και με την μετανάστευση των λογίων της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, μετά την πτώση της πόλης.
Πράγμα που αφήνει να εννοηθεί ότι, ο αρχαίος πολιτισμός παρέμεινε άσβεστος στο χώρος της ανατολικής ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, ενώ μετά την κατάκτηση του χώρου από τους Οθωμανούς, μεταφέρθηκε στην Δύση από τους Βυζαντινούς διανοητές.
Είναι έτσι; Σταμάτησαν τα πράγματα με την πτώση του αρχαίου κόσμου; Στην ιστορία παίζουν μόνο οι επίγονοι των Ρωμαίων ή υπάρχουν και άλλοι λαοί που παραλαμβάνουν τη σκυτάλη της εξέλιξης;
Νομίζω ότι το παραπάνω κείμενο, έρχεται να δώσει απαντήσεις, σε όσους αναρωτιούνται.
Από την πλευρά μου, ένα ευχαριστώ για την προσφορά…

Παντελεήμων Παπαδάκης
Αρχισυντάκτης

Χρόνια πολλά Αποστόλη και Γιώργο.
Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι αναφέρει στα περί προοπτικής  …’’καθώς τα αντικείμενα απομακρύνονται συμβαίνουν τρία πράγματα. Τα αντικείμενα μικραίνουν, χάνουν το περίγραμμά τους ,χάνουν και το χρώμα τους’’
Εννοείται πως για τη ζωγραφική μιλούσε, όμως μεταφορικά αγγίζει ο λόγος του και την Ιστορία.
Θέλει προσπάθεια για να ξεθολώσει κάποιος ιστορικά περιγράμματα και να βάλει κατά το δυνατόν χρώμα στο περιεχόμενο.
Ευχαριστούμε για την όλη προσφορά.
Να είστε καλά να συνεχίσετε   

Δημήτρης Γκενές
Αρχισυντάκτης
10 ημέρες πριν

Μπράβο συνάδελγοι
Πολύ καλό το μέτρο της σύνοψης που επιχειρήσατε.
Είναι αλήθεια πως για τους περισσότερους ο Ευρωπαϊκός Μεσαίωνας θεωρείται μια περιοδος σκοτεινής στασιμότητας στην επιστήμη και στην φιλοσοφίαγια όλον τον κόσμο. Δεν αποκρύοτεται μόνο η άκμή του μουσουλμανικού πολιτισμού αλλά διαστρεβλώνεται και η ιστορία της νέας Επιστήμης στον Ευρωπαϊκό χώρο ( 9ος-12 αιώνας ) που ψευδώς παρουσιάζεται ως ανακάλυψη της Αρχαιοελλήνικής επιστήμης.
Μερικές επισημανσεις μια και είχα λίγο ασχοληθεί με το θέμα.

  1. Αναφέρεται ο ρόλος των νεστοριανών αλλά όχι και των σχολαστικών που συνεισέφεραν πολλά μέχρι και τα μισά του 6ου αι, στην Αλεξάνδρεια και την Δαμασκό ( Ι. Φιλόπονος Γραμματικόςμ Σιμπλίκιος . Αμμώνιος )
  2. Μια αναφορά στην Σαμαρκάνδη δεν θα έβλαφτε. Όπως και στην ανεκτίμητη συνεισφορά των Αράβων στην διάσωση επιστημονικών έργων π.χ. Αρχιμήδη.
  3. Θα άξιιζε ίσως και κάποια μικρή αναφορά στην προσφορά τους στην αρχιτεκτονική , την δομική αλλά και τις άλλες τένες και τεχνικές
  4. Όχι η Αραβική Επιστήμη δεν ήταν μόνο διαμεσολαβητής αλλά σε πολλούς τομείς πρωτοπόρος π.χ. ( εδώ δείτε Πράξη 2η rainbow )
  5. Ναι στις περισσότερες περιπτώσεις η τεχνολογία προηγήθηκε της επιστημονικής μελέτης και σχεδίασης. Αυτό όμως δεν είναι χαρακτηριστικό μόνο της Αραβικής επιστήμης αλλά και της επιστήμης από τον Εύδοξο και τον Αεχιμήδη ως τον Γαλιλαίο και τον Ρέιντγκεν …

Μπράβο και πάλι μπράβο για το αποτέλεσμα της σύνοψής σας.
Και ευχαριστούμε που μας χαρίσατε το αποτέλεσμα μιας τόσο επίπονης προσπάθειας. Ελπίζω να το χαρήκατε όσο κι εγώ ( καθένας με τις ιδιατερότητές του )

Δημήτρης Γκενές
Αρχισυντάκτης
10 ημέρες πριν

Ξέχασα να γράψω και κάτι για την Θεοδικία ( πώς ο Πανάγαθος και Παντοδύναμος Θεός επέτρεψε ή και χρησιμοποιεί το Κακό στον Κόσμο 😉 Θέμα θεολογικό και φιλοσοφικό που εισάγουν οι Άραβες και που απασχόλησε ( Λάιμπνιτς και Νεύτωνα ) και απασχολεί μέχρι και σήμερα ( Χικ ) την θεολογία την φιλοσοφία και την ψυχολογία ( Όχι την Ηθική που πλέον δεν συνιστά κλάδο αυτόνομο αλλά μόνο επιμέρους τομέα της φιλοσοφίας ).
Βλέπετε δεν είναι μόνο τα πρόστιμα και τα sms παιδαγωγικού χαρακτήρα αλλά και η ελεύθερη βούληση μας απέναντι στο κακό , εκπαίδευση είναι. Τι αξία θα είχε αν κάποιος ήταν καλός και αγαθός αν δεν είχε και την ελευθερία επιλογής του κακού;

Αποστόλης Παπάζογλου
Αρχισυντάκτης
10 ημέρες πριν

Καλησπέρα παιδιά και Χρόνια Πολλά. Ευχαριστούμε για τα θετικά σχόλια.
Επιχειρήσαμε να ανατρέψουμε την εσφαλμένη εικόνα περί “σκοτεινού” Μεσαίωνα, επιλέγοντας το συγκεκριμένο θέμα. Θα ήταν αφελές να πιστεύει κάποιος, ότι για περισσότερο από χίλια χρόνια η επιστήμη είχε μπει στον πάγο και ξαφνικά συμβαίνει η έκρηξη της Αναγέννησης. Μια τέτοια εικόνα φαντάζει τόσο ανεξήγητη, όσο η απόδοση της ανακάλυψης της βαρύτητας στο μήλο που έπεσε στο κεφάλι του Newton. Χρησιμοποιήσαμε το παράδειγμα της μουσουλμανικής διανόησης, για να δείξουμε ότι αφενός η επιστήμη δεν είναι γέννημα μόνο του Δυτικού πολιτισμού και αφετέρου ότι το ευρύτερο κονωνικό, θεσμικό και πολιτιστικό πλαίσιο διαμορφώνουν γόνιμο περιβάλλον γαι την παραγωγή νέας γνώσης. Φυσικά αφήσαμε έξω πολλά, όπως επισημαίνει ο Μήτσος, για να μην κουράσουμε, αλλά να δώσουμε αφορμή για προβληματισμό και περεταίρω μελέτη.
Το ότι το χαρήκαμε, είναι το μόνο βέβαιο.

Χαράλαμπος Κασωτάκης
9 ημέρες πριν

Εξαιρετική παρουσίαση σε σχεδόν αχαρτογράφητα νερά που την κάνει ιδιαίτερα σημαντική. Δυστυχώς μαθαίνουμε κυρίως Ελληνική, Δευτερευόντως Ευρωπαική και ελάχιστα παγκόσμια ιστορία σε όλους τους τομείς. Μένει, κατά τη γνώμη μου, ένα τελευταίο σημαντικό ξένο κεφάλαιο φυσικών επιστημών. Αυτό των εφευρετών της πυρίτιδας, της πυξίδας, του χαρτιού και της τυπογραφίας που δεν ήταν βέβαια ο Γουτεμβέργιος. Τους ιδρυτές της αρχαιολογίας. Αυτούς που χρησιμποίησαν πρώτοι το φυσικό αέριο και τους ορυκτούς άνθρακες ως καύσιμο και τα ορυκτέλαια. Αυτούς που έκαναν την πρώτη παγκόσμια επίδειξη/ αναπαράσταση ηχητικών κυμάτων και εφευρέτες ενός είδους “σπίρτων”. Αυτούς που άφησαν άφωνο τον Μάρκο Πόλο που ξεκίνησε από τον πιο ανεπτυγμένο μέρος του κόσμου τη Βενετία, όπως πίστευε μέχρι τότε, και τους Ευρωπαίους που δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι υπάρχει περιοχή με τόσα και τέτοια τεχνητά έργα από κανάλια και γέφυρες μέχρι παλάτια. Για μια μικρή γεύση σε θετικές επιστήμες

https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_science_and_technology_in_China

Τελευταία διόρθωση9 ημέρες πριν από Χαράλαμπος Κασωτάκης
Γιώργος Φασουλόπουλος
Αρχισυντάκτης

χρόνια πολλά Χαράλαμπε

προτείνεις άλματα,

ίσως να δοκιμάσουμε με πιο μικρά βήματα

σημασία βεβαία έχει τι λέει και ο Αποστόλης

Αποστόλης Παπάζογλου
Αρχισυντάκτης
9 ημέρες πριν

Χρόνια πολλά Χαράλαμπε και σε ευχαριστούμε για τα καλά σου λόγια. Φιλόδοξο το πρότζεκτ που προτείνεις, ιδιαίτερα για εμάς που ασχολούμαστε ερασιτεχνικά με το πεδίο. Μπαίνει στα υπόψιν…

Τίνα Νάντσου
7 ημέρες πριν

Εξαιρετικά ενδιαφέρον άρθρο. Ευχαριστούμε

Αποστόλης Παπάζογλου
Αρχισυντάκτης
6 ημέρες πριν

Καλημέρα Τίνα. Χαιρόμαστε που το βρήκες ενδιαφέρον.