1821 και διαψευσμένος φιλελληνισμός

Περιδιαβαίνοντας πρόσφατα στον Κήπο των Ηρώων στο Μεσολόγγι, και παρατηρώντας τα μνημεία των Ευρωπαίων εθελοντών που πολέμησαν και σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης, σου δημιουργείται η αίσθηση ότι επρόκειτο για ένα πανευρωπαϊκό κίνημα αλληλεγγύης προς τον επαναστημένο ελληνικό λαό, αποτέλεσμα του ρομαντισμού και του φιλελληνισμού. Υπάρχουν μνημεία για Ρώσους και Αμερικανούς φιλέλληνες, για Βρετανούς και Γάλλους, για Σουηδούς και Πολωνούς, για Γερμανούς και Ιταλούς, ακόμη και για Ελβετούς. Οι Σουηδοί έφεραν τον γρανίτη από την πατρίδα τους για να κατασκευάσουν το μνημείο τους, οι Ιταλοί έφεραν μια αρχαία κολώνα από τη Ρώμη και την τοποθέτησαν εδώ.

Οι περισσότεροι εθελοντές που πολέμησαν και πέθαναν στον αγώνα για την ελληνική ανεξαρτησία ήταν Γερμανοί και Ιταλοί, παραδόξως από δύο χώρες με τις οποίες η Ελλάδα βρέθηκε τον 20ο αιώνα σε αντίπαλα στρατόπεδα, οι δυνάμεις τους εισέβαλαν και κατάκτησαν τη χώρα και οι Έλληνες πολέμησαν εναντίον τους. Ωστόσο χωρίς η συνδρομή τους στον αγώνα της ελληνικής ανεξαρτησίας υπήρξε πολύτιμη.

Η ανάδειξη της κλασικής αρχαιότητας

Η ανάδειξη της κλασικής αρχαιότητας υπήρξε κυρίως έργο της γερμανικής διανόησης των αρχών 19ου αιώνα. Τότε, ο κύριος στόχος της γερμανικής ηγεσίας ήταν η αντιμετώπιση της γαλλικής ιδεολογικής και πολιτικής υπεροχής. Κι εφόσον η Γαλλία στήριζε την υπεροχή της στην ταύτισή της με την αρχαία Ρώμη, η γερμανική διανόηση, συνειδητά ή υποσυνείδητα, πρόβαλλε τον πολιτισμό της αρχαίας Ελλάδας διεκδικώντας το ρόλο του θεματοφύλακα και του ενσαρκωτή του. Εξάλλου, ο αρχαίος ελληνικός κόσμος με τον «γαλαξία» των δημοκρατικών πόλεων-κρατών αντιστοιχούσε με την πολιτική πραγματικότητα της πολυδιασπασμένης Γερμανίας των αρχών του 19ου αιώνα. Με δυο λόγια η Γερμανία φλέρταρε με την ιδέα ότι αποτελούσε την «αρχαία Ελλάδα» της εποχής της.

Είτε οφειλόταν στη γερμανική διανόηση του 19ου αιώνα (ο φιλέλληνας λόρδος Μπάιρον ήταν εξαιρετικά δημοφιλής στις γερμανόφωνες χώρες) είτε στο γενικότερο ρεύμα του ευρωπαϊκού φιλελληνισμού, που ερωτοτροπούσε με την κλασική αρχαιότητα, είτε στις προόδους της αρχαιολογίας, είναι γεγονός η Δύση υποστήριξε τους Έλληνες αλλά και τους μη ελληνόφωνους Ρωμιούς της νότιας βαλκανικής, στον αγώνα τους κατά των παρηκμασμένων Οθωμανών με την άρρητη όμως προϋπόθεση να αποδεχθούν, ως ανταπόδοση, το ρόλο των «ζωντανών προγόνων» του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Προηγουμένως, όσο οι Έλληνες εντάσσονταν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, τόσο οι Δυτικοί «θεσμοφύλακες των αρχαίων αξιών», έτειναν να τους μεταχειρίζονται ως βάρβαρους και πονηρούς ανατολίτες. Μέχρι το 19ο αιώνα οι Δυτικοί αντιμετώπιζαν τους Έλληνες ως μοιρολάτρες και δουλοπρεπείς Λεβαντίνους.

Περιφρόνηση για το Βυζάντιο

Οι ίδιοι θεωρούσαν τους Βυζαντινούς, προγόνους των υπόδουλων στους Τούρκους Ρωμιών, ως εκφυλισμένους και για τον επιπλέον λόγο ότι πρόφεραν άσχημα την «ωραίαν» αρχαία ελληνική γλώσσα! Οι Δυτικοί, που πρώτοι χαρακτήρισαν αυθαίρετα την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ως Βυζάντιο, δεν έκρυβαν την προκατάληψή τους για το πολυεθνικό οικοδόμημα του μεσαιωνικού Ελληνισμού. Γι’ αυτούς το Βυζάντιο ήταν η προσωποποίηση της παρακμής, της διαφθοράς, των ραδιουργιών και της βαρβαρότητας.

Ο συγγραφέας Έντουαρντ Γκίμπον έγραψε χαρακτηριστικά για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία: «Στην εξέλιξη των δέκα αιώνων, δεν έγινε τίποτε, ούτε μια ανακάλυψη για να εξάρει την αξιοπρέπεια ή να προωθήσει την ευτυχία του ανθρώπινου είδους. Ούτε μια ιδέα δεν είχε προστεθεί στο εκπληκτικό σύστημα της αρχαιότητας, και μια διαδοχή από παθητικούς μαθητές έγιναν με τη σειρά τους δογματικοί δάσκαλοι της επόμενης δουλοπρεπούς γενιάς!»

Μια σιωπηρή συμφωνία

Αφού λοιπόν πείστηκαν από την ευρωπαϊκή ρομαντική επιχειρηματολογία των αρχών του 19ου αιώνα και από τη «νοσταλγική αρχαιολογία» του Μπάιρον, οι Έλληνες αναζήτησαν τη γενετική επιβεβαίωση του πολιτισμικού τους πεπρωμένου στο σύνδεσμό τους με το κλασικό παρελθόν. Έτσι κλήθηκαν να παίξουν ένα διττό ρόλο: από τη μια των πρώτων Ευρωπαίων κι από την άλλη του ταπεινωμένου ανατολίτη υποτελή, που όφειλε την απελευθέρωσή του στη φωτισμένη Ευρώπη. Κατά κάποιο τρόπο εδώ και δύο αιώνες οι Έλληνες τελούν κάτω από την πολιτική και πολιτισμική ηγεμονία της Δύσης, με την οποία άλλωστε συνδέονται γεωπολιτικά και οικονομικά. Η ηγεμονία αυτή φαίνεται, σύμφωνα με τον ανθρωπολόγο Michael Herzfeld, κι από το γεγονός ότι οι Έλληνες πείστηκαν τελικά ότι οι Τούρκοι, με τους οποίους ως το 19ο αιώνα ήταν «δουλικοί συνεργάτες», αποτελούσαν το χειρότερο εχθρό τους.

 

Αυτή η «σιωπηρή συμφωνία» δεν εμπόδισε βέβαια τη Δύση να θεωρεί την Ελλάδα «θλιβερό απομεινάρι περασμένων μεγαλείων» (Μπάιρον) και τους Έλληνες εκβαρβαρισμένους, επειδή είχαν «μιασμένη» γλώσσα, «ανατολίτικες» πρακτικές, δουλοπρέπεια, μοιρολατρία κτλ. Οι δε Έλληνες υποχρεώθηκαν να αντικατοπτρίσουν την αρχαία Ελλάδα με το να «καθαρίσουν» τη γλώσσα τους κ.ά. και άρχισαν να ταυτίζονται με τον τόπο τους, ενώ με διάφορες «επιστημονικές μελέτες» επιχείρησαν να συνδεθούν ακόμη και γενετικά με τους αρχαίους Έλληνες.

Αντί για «αρχαίους» Έλληνες έβρισκαν λήσταρχους

Οι Ευρωπαίοι ρομαντικοί περιηγητές του 19ου αιώνα, που επισκέπτονταν την, πρόσφατα απελευθερωμένη, χώρα μας αναζητούσαν μια αρχαία Ελλάδα, φτιαγμένη από φως και λευκό μάρμαρο, αδιαφορώντας για τα «μνημεία της βυζαντινής βαρβαρότητας» (ορθόδοξες εκκλησίες). Αναζητούσαν μια Ελλάδα τεχνητή, μια ουτοπία που δεν είχε σχέση με την πραγματικότητα. Αναζητούσαν Περικλήδες και Λεωνήδες και συναντούσαν ληστές, απατεώνες και κατεργάρηδες. Αντί για ένδοξους «αρχαίους» Έλληνες έβρισκαν Homo Katafertzidikus, ένα είδος «μεταραγιάδων» με πρότυπο τον Καραγκιόζη, που είχαν συνηθίσει να τα βολεύουν ξεγελώντας συνεχώς τους μέχρι τότε δυνάστες τους, Τούρκους: μια τακτική που συνέχισαν και με τους «κουτόφραγκους» (Δυτικούς).

Υπήρχαν ωστόσο και ορισμένοι Δυτικοί φιλέλληνες που δυσανασχετούσαν με την ταύτιση της Ελλάδας με το «χαμένο Παράδεισο» της αρχαιότητας, όπως ο Γάλλος συγγραφέας Houssaye που το 1879 αναρωτιόταν: «Η Ελλάδα θα πρέπει είναι ο ξανακερδισμένος Παράδεισος και οι Έλληνες ο τέλειος λαός;» Η Ελλάδα της εποχής εκείνης δεν ήταν παρά μια «ψωροκώσταινα», ένα «λημέρι λήσταρχων» που φιλοδοξούσε ωστόσο να μετατραπεί σε «πρότυπον Βασιλείου εν τη Ανατολή» με αποστολή την αναγέννηση της Ανατολής κατά τα ευρωπαϊκά εκσυγχρονιστικά πρότυπα.

Η απογοήτευση των φιλελλήνων

Ωστόσο καμιά αναγέννηση δε συνέβη και σύντομα οι Ευρωπαίοι φιλέλληνες απογοητεύτηκαν. Ο διαψευσμένος φιλελληνισμός γέννησε πολλές μελέτες που κατέδειξαν την έλλειψη συνέχειας μεταξύ της αρχαίας Ελλάδας και της εκφυλισμένης κατάστασης του σύγχρονου κληρονόμου της. Σ’ αυτό το κλίμα εντάσσονται και οι μελέτες του σλαβόφοβου Φαλμεράγιερ, που έβλεπε την Ελλάδα της εποχής του ως ανεπανόρθωτα «εκβαρβαρισμένη» από την εποχή της καθόδου των Σλάβων στη Πελοπόννησο (Μοριάς είναι η σλαβική ονομασία της Πελοποννήσου, που σημαίνει «περιτριγυρισμένος από θάλασσα») και χωρίς βιολογική σχέση με την αρχαία Ελλάδα.

 

Η «κλασική γη» ξεφεύγει από τον έλεγχο των Φαναριωτών

Η δημιουργία του μικρού ελλαδικού κράτους στο Μοριά και στη Ρούμελη, δηλαδή σε φτωχές, ερειπωμένες και προπαντός έκκεντρες περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ήταν μια έκπληξη για την τότε ελίτ της Ρωμιοσύνης, που ήταν Φαναριώτες. Αυτοί οι «μεταβυζαντινοί αριστοκράτες» δεν μπορούσαν να αποδεχτούν εύκολα ότι το νέο ελληνικό κράτος θεμελιώθηκε σε μια από τις λιγότερο εξελιγμένες ελληνόφωνες περιοχές της αυτοκρατορίας. Υπήρχαν κι άλλες περιοχές με πλειοψηφική και ιστορική παρουσία ελληνικών πληθυσμών και με εύρωστα αστικά κέντρα, όπου άκμαζε η ελληνική αστική τάξη, οι οποίες θα μπορούσαν κάλλιστα ν’ αποτελέσουν τον πυρήνα ενός ελληνόφωνου εθνικού κράτους.

Ωστόσο όμως το πλεονέκτημα των νότιων άκρων της βαλκανικής χερσονήσου, εκτός του ότι αποτελούσαν «κλασική γη», ήταν το άνοιγμά τους στη θάλασσα, που εξυπηρετούσε τα συμφέροντα των ναυτικών δυνάμεων της Δύσης. Ενώ π.χ. η Θράκη διέθετε συμπαγείς αστικούς και αγροτικούς ελληνικούς πληθυσμούς, εντούτοις είχε το μειονέκτημα ότι αποτελούσε τη στρατηγική ενδοχώρα μιας αυτοκρατορίας με κέντρο την Κωνσταντινούπολη. Αν μια επανάσταση ξεσπούσε στη Θράκη θα απειλούσε αυτομάτως και την ύπαρξη της ίδιας της αυτοκρατορίας, πράγμα αδιανόητο για τις αρχές του 19ου αιώνα.

Από την αρχή λοιπόν οι Φαναριώτες, αλλά και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, δεν είδαν με καλό μάτι αυτό το «Δυτικό προτεκτοράτο» που ξεφύτρωσε στο νότο της βαλκανικής χερσονήσου. Το κατηγόρησαν μάλιστα ως υπαίτιο για την απώλεια των προνομίων τους και το κατέστησαν υπεύθυνο για τις συνεχείς τεταμένες σχέσεις τους με τους Οθωμανούς.

Μεγάλη Ιδέα: γεφυρώνοντας την «κλασική γη» με το βυζαντινό Imperium

Αμέσως μετά την ίδρυσή του το μικρό εθνικό κράτος της νότιας Βαλκανικής αυτοανακηρύχτηκε «μητέρα πατρίδα» του Ελληνισμού και ξεκίνησε μια «μυθικο-μυστική» προσπάθεια ολοκλήρωσης της «εθνικής ιδέας», που δεν ήταν άλλη από τη δημιουργία μιας Μεγάλης Ελλάδας, η οποία θα συγκέντρωνε όλο το «γαλαξία» των ελληνικών κοινοτήτων σ’ ένα ομοιογενές εθνικιστικό κράτος. Η Μεγάλη Ιδέα, παρότι ήταν ένα ιδεολογικό κατασκεύασμα του νεωτερικού εθνικισμού, συμπεριέλαβε και στοιχεία της παραδοσιακής Ρωμιοσύνης. Έτσι ο «ιδανικός» γεωγραφικός χώρος για την αποκατάσταση του Ελληνισμού δε συμπεριλάμβανε μόνο «κλασικές» περιοχές, αλλά και «βυζαντινές», όπως π.χ. η Κωνσταντινούπολη.

Στα πλαίσια αυτού του σχεδίου επιχειρήθηκε η «πνευματική χαρτογράφηση» της πατρίδας, με τη δημιουργία ενός ενιαίου πολιτιστικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο θα συνενώνονταν τα ετερογενή στοιχεία του Ελληνισμού. Έτσι ο γεωγραφικός τόπος έγινε «οργανισμός» με το δικό του «πνεύμα». Στο εξής η «κλασική γη», αφού επεκτεινόταν και σε πιο «βυζαντινές» περιοχές (Μακεδονία και Θράκη), θα ήταν και ο «κοινός τόπος» στον οποίο θα συγκατοικούσαν όχι μόνον οι ελληνόφωνοι πληθυσμοί, αλλά και διάφορες άλλες εθνότητες της νότιας Βαλκανικής (Αρβανίτες, Βλάχοι, Σλαβομακεδόνες, τουρκόφωνοι ορθόδοξοι κ.ά.), που επιθυμούσαν να υιοθετήσουν τη νέα ελληνική ταυτότητα μέσω της οικουμενικής παράδοσης της Ορθοδοξίας και της ελληνικής παιδείας.

Απουσιάζουν οι Βαλκάνιοι επαναστάτες

Στο Κήπο των Ηρώων πάντως στο Μεσολόγγι απουσιάζουν τα μνημεία για τους χιλιάδες Βαλκάνιους εθελοντές (Αλβανούς, Σέρβους, Μαυροβούνιους, Ρουμάνους και Βούλγαρους), που πολέμησαν και σκοτώθηκαν στην Ελληνική Επανάσταση μαζί με τους Έλληνες, κατά της οθωμανικής τυραννίας, πιστεύοντας πως το έκαναν και για το δικό τους καλό. Για αυτούς δεν υπάρχει κανένα μνημείο. Ίσως γιατί τους οι Έλληνες τους θεωρούσαν τότε «δικούς τους» λόγω της κοινής θρησκείας. Άνηκαν όλοι τους στο «Ρουμ Μιλετι», εκείνο των Ορθόδοξων, σε μια εποχή που η θρησκευτική ταυτότητα υπερτερούσε της εθνικής. Παρόλα αυτά η συνεισφορά τους τείνει να ξεχαστεί, εξαιτίας των εθνικισμών που αναδύθηκαν στα Βαλκάνια από τα μέσα του 19ου αιώνα.

 

Ειδικά η συνεισφόρα των Σέρβων, οι οποίοι είχαν επαναστατήσει δύο φορές προηγουμένως (1804 και 1812) κατά των Οθωμανών, στην Ελληνική Επανάσταση του 1821, όχι μόνο ήταν σημαντική, αλλά μας επιτρέπει να κάνουμε αναπόφευκτες συγκρίσεις και να εξάγουμε χρήσιμα συμπεράσματα. Άλλωστε αρκετοί Σέρβοι οπλαρχηγοί μυήθηκαν στην Φιλική Εταιρεία, με σκοπό να συμμετάσχουν κι αυτοί σε μια κοινή, και υπό ρωσική υποστήριξη, εξέγερση των υπόδουλων βαλκανικών λαών.

Αν και οι δυο εθνικές επαναστάσεις έλαβαν χώρα περίπου την ίδια περίοδο δεν έτυχαν της ίδιας αποδοχής από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις. Η Δύση πάντα έβλεπε στον αγώνα των Σέρβων τον «ρώσικο δάκτυλο», τον πανσλαβισμό και την ενίσχυση του σλαβο-ορθόδοξου πολιτισμού στα Βαλκάνια. Κοντολογίς η Σερβία δεν έχαιρε ιδιαίτερης εύνοιας μεταξύ των διεθνών παραγόντων, ούτε των διανοούμενων, ούτε τέλος και της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης.

Αντίθετα η Ελλάδα από την αρχή ακόμη έτυχε της συμπάθειας, της εύνοιας της κοινής γνώμης και -κυρίως- της ισχυρής πολιτικής και οικονομικής υποστήριξης εκ μέρους της Δύσης. Το φιλελληνικό κίνημα, που εμφορούταν από ρομαντισμό κι ενθουσιασμό για την αρχαία Ελλάδα, αλλά και η εκλογή μελών των ευρωπαϊκών δυναστειών για τον ελληνικό θρόνο, συνετέλεσαν ώστε η μικρή Ελλάδα να λάβει σημαντική υποστήριξη εκ μέρους της Δύσης και ιδιαιτέρως από την Αγγλία, που την έβλεπε κι ως έναν εν δυνάμει φραγμό στην επέκταση της Ρωσίας προς τη Μεσόγειο. Το γεγονός αυτό, που οδήγησε και στην ένταξη της Ελλάδας στο μπλοκ των ναυτικών δυνάμεων της Δύσης, επρόκειτο να καθορίσει τις εξελίξεις στη χώρα κατά τους δύο επόμενους αιώνες.

Ενώ η Σερβία απομονώθηκε τη δεκαετία του 1990 και αντιμετωπίστηκε εχθρικά από τη Δύση, η Ελλάδα, κατά την πρόσφατη κρίση χρέους της (2010-2015), έγινε αποδέκτης, όχι μόνον τεράστιων δανείων εκ μέρους της Δύσης, αλλά κι ενός μεγάλου κύματος αλληλεγγύης από τους προοδευτικούς, φιλελεύθερους και δημοκρατικούς πολίτες των Δυτικών χωρών. Οι συγκρίσεις είναι αναπόφευκτες.

 Γιώργος Στάμκος 

πηγή: tvxs.gr

(Visited 274 times, 1 visits today)
Subscribe
Ειδοποίηση για
7 Σχόλια
Inline Feedbacks
Όλα τα σχόλια
Διονύσης Μάργαρης
Διαχειριστής
2 μήνες πριν

Ελπίζω ο Αποστόλης και ο Γιώργος, να μην βάλουν τις φωνές γιατί “μπήκα στα χωράφια τους” 🙂
Νομίζω όμως ότι αξίζει να διαβαστεί το άρθρο και ας θεωρηθεί ο Στάμκος “εξωτερικός συνεργάτης”…

Γιώργος Φασουλόπουλος
Αρχισυντάκτης
Απάντηση σε  Διονύσης Μάργαρης

καλησπέρα Διονύση,

δε διεκδικούμε με τον Αποστόλη την εργολαβία του 1821 – 200 στο «υλικονετ»

τα διαβάσματα αυτογνωσίας που ξεκινήσαμε με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων, αποφασίσαμε να τα εξελίξουμε σε συζητήσεις μεταξύ μας και τα προβιβάσαμε σε αναρτήσεις

το άρθρο του Στάμκου που κοινοποίησες Διονύση έχει ενδιαφέρον γιατί προβάλει το πώς συνέβαλε η ιδεολογική διάσταση μεταξύ Γαλλικού Διαφωτισμού και Γερμανικού Ρομαντισμού στην παραδειγματική μελέτη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας απ’ τους γερμανούς φιλόλογους

επιπλέον, εξηγεί τον λόγο που οι γερμανικές αρχαιολογικές αποστολές είναι οι πρώτες που συνέβαλαν στην ανάδειξη των μνημείων της Ελληνικής Αρχαιότητας

ίσως εδώ ταιριάζει να εκφράσω επιφύλαξη για την κατάληξη του άρθρου του Στάμκου

«Ενώ η Σερβία απομονώθηκε τη δεκαετία του 1990 και αντιμετωπίστηκε εχθρικά από τη Δύση, η Ελλάδα, κατά την πρόσφατη κρίση χρέους της (2010-2015), έγινε αποδέκτης, όχι μόνον τεράστιων δανείων εκ μέρους της Δύσης, αλλά κι ενός μεγάλου κύματος αλληλεγγύης από τους προοδευτικούς, φιλελεύθερους και δημοκρατικούς πολίτες των Δυτικών χωρών. Οι συγκρίσεις είναι αναπόφευκτες»

εκτιμώ ότι επιχειρείται καταχρηστική σύγκριση μεταξύ ενός αιματηρού σύγχρονου εμφύλιου, με μια κρίση χρέους που αφορούσε ευρύτερα όλη τη Νότια Ευρώπη και επομένως ευνοούσε τις όποιες συσπειρώσεις καταγράφηκαν

για το σλάβικο φιλελληνισμό του 21, αξίζει να αναφερθεί ότι οι σλάβοι που συμμετείχαν ενεργά στον Αγώνα, όπως ο Βάσος Μαυροβουνιώτης (Βάσο Μπράγιοβιτς) και ο Χατζηχρήστος Βούλγαρης (Κρίστε Ντάγκοβιτς), εν τέλει ενσωματώθηκαν σε διακριτές θέσεις στην ελληνική στρατιωτική ιεραρχία και λειτούργησαν υπέρ της καλής γειτονίας σέρβων και ελλήνων

όσο για τους βαλκανικούς εθνικιστικούς σκελετούς, αυτοί όποτε σκάνε μύτη απ’ τα χρονοντούλαπα, σύντομα επιστρέφουν πίσω τρομάζοντας απ’ τον τούρκικο συνονόματό τους

επισκεφτήκαμε πριν μια βδομάδα με τον Πρόδρομο το Μεσολόγγι, όπως και ο συγγραφέας του άρθρου, και διαπιστώσαμε ότι ο πεζόδρομος που οδηγεί στην είσοδο του Πάρκου Ηρώων κοσμείτο απ’ τις σημαίες των χωρών απ’ όπου οι φιλέλληνες. Νομίζω ότι διάκρινα μεταξύ των άλλων και την ρώσικη αλλά και την σέρβικη σημαία, χωρίς αυτή η παρατήρηση να επιχειρεί να υπονομεύσει την ουσία των όσων σχετικών το άρθρο επισημαίνει

οι περίοικοι μας πληροφόρησαν ότι οι σημαίες είχαν μείνει απ’ την επέτειο της Εξόδου. Αυτή εορτάζεται πάντα την Κυριακή των Βαΐων, διότι η έξοδος (το βράδυ 10 προς 11 Απριλίου 1826) συνέπεσε με την έναρξη της Μ. Εβδομάδας. Πρόκειται δηλαδή για μια μεταθετή εθνική εορτή

τέλος, ψάχνοντας για σέρβους φιλέλληνες του 1821, έπεσα πάνω στον Γεώργιο Παπάζογλου

δεν μας τα ‘χες πει αυτά Αποστόλη!

Τελευταία διόρθωση2 μήνες πριν από Γιώργος Φασουλόπουλος
Χαράλαμπος Κασωτάκης

“Από την αρχή λοιπόν οι Φαναριώτες, αλλά και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, δεν είδαν με καλό μάτι αυτό το «Δυτικό προτεκτοράτο» που ξεφύτρωσε στο νότο της βαλκανικής χερσονήσου. Το κατηγόρησαν μάλιστα ως υπαίτιο για την απώλεια των προνομίων τους και το κατέστησαν υπεύθυνο για τις συνεχείς τεταμένες σχέσεις τους με τους Οθωμανούς.”

. Ο Σουλτάνος είχε υπογράψει φετβα για σφαγή όλων των Ελλήνων της πόλεως και των φαναριωτών(αρνήθηκε να το συνυπογράψει και γλίτωσαν οι Έλληνες της πόλης από ο ….τούρκος αρχιερωμένος-σειχουσλάμης-, που το πλήρωσε αργότερα με τη ζωή του, θα έπρεπε κατά τη γνώμη μου να του κάνουμε ένα άγαλμα δίπλα σε αυτό του Πατριάρχη αλλά πολύ μεγαλύτερο γιατί Ο Πατριάρχης πέθανε για να σώσει ανθρώπους από το ίδιο έθνος και την ίδια θρησκεία ενώ αυτός για να σώσει απλά αθώους ανθρώπους) και στην επίσημη απολογία στους Ρώσους που τον εγκάλεσαν για τον απαγχονισμό τουν πατριάρχη και του εξόριστου στην Αδριανούπολη προκατόχου του παρέθεσαν γραπτά στοιχεία για την εμπλοκή τους. Ενδιαφέρουσα ιστορική ανάλυση με πολλές δόσεις αλήθειας αλλά μου θυμίζει ωραίες θεωρίες σαν την Αριστοτέλεια Φυσική που όμως έρχονται σε αντίθεση με τα πειραματικά δεδομένα.
Αλήθεια πόσοι γνωρίζουν πόσο λίγοι ήταν οι Φιλλέληνες που πολέμησαν και πόσοι σκοτώθηκαν σε …μονομαχίες μεταξύ τους αλλά και την ιστορία του ευγενή που πέρασε από τα επτάνησα απέναντι με τους υπηρέτες του για να βοηθήσει την επανάσταση έπεσε σε επαναστάτες που λόγω και αδυναμίας συννενόησης σκότωσαν μερικούς υπηρέτες και τους άλλους τους..έδεσαν σε δέντρα για να πεθάνουν αφού τους λήστεψαν. Τελικά έφτασαν στην Πελοπόννησο όπου κατστράφηκε μια για πάντα η ιδέα που είχε χτίσει στο μυαλό του για τους επαναστάτες και ξαναγύρισε στη χώρα του απογοητευμενος όπως και πολλοί άλλοι φιλέλληνες.

Τελευταία διόρθωση2 μήνες πριν από Χαράλαμπος Κασωτάκης
Γιώργος Φασουλόπουλος
Αρχισυντάκτης

Χαράλαμπε καλησπέρα,

το δεύτερο τμήμα της παρέμβασής σου επικυρώνει την άποψη του Στάμκου για την απογοήτευση κάποιων φιλελλήνων για την κατάσταση που ενεπλάκησαν

αυτή η κατάληξη φαίνεται να αποτελεί κανόνα για όσους προσέρχονται αρωγοί σε επαναστάσεις με ιδεοληψίες στις αποσκευές τους

όσοι απ’ αυτούς τις προσαρμόζουν στις καταστάσεις που συναντούν γίνονται σύμβολα του αγώνα που επέλεξαν να συνδράμουν,
οι υπόλοιποι μετασχηματίζονται σε αφελείς καρικατούρες και εν τέλει εξελίσσονται σε εχθρούς της υπόθεσης που αρχικά αγκάλιασαν
 
σχετικά με το πρώτο τμήμα, επιλέγω μια εναλλακτική διατύπωση, που όμως δεν απομακρύνεται απ’ τα γεγονότα που αναφέρεις

ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε, παρά το ότι αποδέχτηκε να αφορίσει την Επανάσταση στις Παραδουνάβιες, προκειμένου να αποτρέψει τις σφαγές αντεκδίκησης στην Πόλη, δεν πήρε δεύτερη ευκαιρία απ’ τις τουρκικές αρχές όταν ήλθαν τα νέα της Επανάστασης στον Μοριά αφού έγινε προφανές ότι ο αφορισμός δεν λειτούργησε κατευναστικά. Δεν θα πρέπει να υποβαθμιστεί το ότι ο Πατριάρχης είχε τη δυνατότητα να διαφύγει απ’ την Πόλη και δεν το έπραξε

οι αντεκδικητικές σφαγές επιχειρήθηκε να φανούν νομότυπες ως πρόσχημα έναντι των ισχυρών Ρώσων που ως ορθόδοξοι αλλά και ενδιαφερόμενοι για τις ισορροπίες στην περιοχή θα απειλούσαν την Πύλη. Αυτή η προσπάθεια σκόνταψε στην άρνηση του ανώτατου θρησκευτικού αρχηγού Χατζή Χαλίλ Εφέντη, που επικαλούμενος το Kοράνι επέμεινε στον διαχωρισμό αθώων από υπαίτιους

απ’ όσα διάβασα εδώ, ως αιτιώδες υπόστρωμα της ούτως ή άλλως γενναίας απόφασης του Χατζή Χαλίλ, θα μπορούσε να θεωρηθεί η αντίθεση των υψηλών αρχών του οθωμανικού κλήρου με το σώμα των γενιτσάρων. Αυτό το σώμα καρατομήθηκε λίγο αργότερα
 
η άποψη που διατύπωσες Χαράλαμπε σχετικά με την ανέγερση μνημείου που θα τιμά τον Σεϊχουλισλάμη, βρίσκεται στη γραμμή της πρότασης του Δημήτριου Καμπούρογλου που διατυπώθηκε στο μεταίχμιο 19ου & 20ου αιώνα για μετονομασία δρόμου της Πλάκας κοντά στην Τριπόδων με το όνομα του Χατζή Χαλίλ
 
 

Τελευταία διόρθωση2 μήνες πριν από Γιώργος Φασουλόπουλος
Χαράλαμπος Κασωτάκης

Συμφωνώ σε όλα. Μια μόνο παρατήρηση: Οι Φαναριώτες ήταν διχασμένοι ακόμα και ισχυροί φαναριώτες άλλοι ήταν υπερ και άλλοι κατά της επανάστασης. Μάλιστα αναφέρονται δυο αδέλφια φαναριώτες διάσημα μέλη της κοινότητας που ο ένας ήταν υπερ και χορηγός και ο άλλος από την αρχή είχε δηλώσει την πίστη του στο Σουλτάνο. Υπήρχαν πολλοί φαναριώτες που δεν είχαν καν ενημερωθεί για την επανάσταση όπως και όλοι οι κρητικοί ! οι μικρασιάτες (αν και σφαγιάστηκαν από τον όχλο). Υπάρχουν πηγές που αναφέρουν ότι ο Σειχουσλάμης έδρασε έτσι μετά από ενημέρωση από τον Πατριάρχη με τον οποίο διατηρούσε άριστες σχέσεις αλλά χωρίς γραπτά τεκμήρια μια και όλα ήταν μυστικά. οι τουρκοι είχαν στα χέρια τους επιστολές που αποδείκνυαν ότι ο Πατριάρχης γνώριζε για την επανασταση και ήταν και Μωραίτης. Όσο για τους Φιλέλληνες αλλά και για τα κακώς κείμενα της επανάστασης π.χ. για τους επαναστάτες που σφαγίασαν τούρκους που παραδόθηκαν παρά την υπόσχεση τους να παραδοθούν και να μην τους πειράξουν το καλύτερο βιβλιο που έχω δει και κυκλοφορεί ελεύθερα google books είναι το

That Greece Might Still be Free: The Philhellenes in the War of IndependenceΑπό William St. Clair

https://books.google.gr/books?id=NphFnF2RRKUC&printsec=frontcover&hl=el&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false

Διονύσης Μάργαρης
Διαχειριστής
2 μήνες πριν

Καλημέρα Γιώργο, καλημέρα Χαράλαμπε και καλή Κυριακή.
Γιώργο θα συμφωνήσω με την διαφωνία σου για την σύγκριση της στάσης της Δύσης απέναντι στην Σερβία και την στάση της απέναντι στην δική μας χρεοκοπία.
Νομίζω τα “φιλοσλαβικά” αισθήματα του συγγραφέα αποκαλύπτονται για μια φορά ακόμη…
Λες ο Αποστόλης να είναι απόγονος … φιλέλληνα;
Χαράλαμπε διακρίνω μια συμφωνία με τον πυρήνα του άρθρου για τους φιλέλληνες, πέρα από την επιμέρους διαφωνία σου για τη στάση του Πατριαρχίου.

Αποστόλης Παπάζογλου
Αρχισυντάκτης

Καλημέρα σε όλους. Διονύση πράγματι αξίζει να διαβαστεί το άρθρο. Ενδιαφέρουσα ματιά για τα κίνητρα των φιλελλήνων, την διάψευση των προσδοκιών τους, αλλά και την ενδεχομένως παραγνωρισμένη συνεισφορά κάποιων εξ αυτών.
Όσο για το αν είμαι απόγονος φιλέλληνα, μάλλον είναι απίθανο, αφού από τις διηγήσεις του πατέρα μου για τους προγόνους μας, προέκυψε ότι το επίθετο μας ήταν άλλο και κάποια στιγμή άλλαξε, λόγω διαφωνιών για τα κληρονομικά, σε Παπάζογλου.