στον εκδοτικό κόσμο του μικρόκοσμου

με αφορμή το άρθρο του Θ. Παπασγουρίδη – Οι θεμελιωτές της κβαντικής θεωρίας

Με αφορμή το άρθρο του Θ. Παπασγουρίδη – Οι θεμελιωτές της κβαντικής θεωρίας Κλασσικό το βιβλίο «εισαγωγή στις έννοιες και τις θεωρίες της Φυσικής Επιστήμης», των GERALD HOLTON & STEPHEN G. BRUSH – Πανεπιστημιακές Εκδόσεις ΕΜΠ. Ένα μνημειώδες έργο από την αστρονομία στην Αρχαία Ελλάδα μέχρι την θεωρία της Σχετικότητας.

image

Στη δεκαετία του 70 στα τότε φυσικά τμήματα η προσέγγιση της κβαντομηχανικής θεωρίας παρουσιαζόταν μέσα από κακοτυπωμένες σημειώσεις πολυγράφου. Οι ποιο τυχεροί μελετούσαν εισαγωγικά από τη Σειρά Schaum’s. Οι υπόλοιποι μάθαιναν αγγλικά μέσω των πανάκριβων βιβλίων των Feynman, Landau, Kittel κλπ.

Το 1978 κυκλοφορεί το πρώτο? στην Ελλάδα εκλαϊκευμένο βιβλίο που αναφέρεται στην εσωτερική δομή των νουκλεονίων: «ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΗ ΣΩΜΑΤΙΑ – Στα σύνορα της φυσικής των Υψηλών Ενεργειών» – GERALD L. WICK, εκδόσεις Αλμαγέστη.

image

απ την εισαγωγή

«… η αντιΰλη, το ισοτοπικό σπιν και τα μεσόνια είναι τόσο μακριά από την καθημερινή  μας ζωή, που μπορούν να εξηγηθούν χωρίς μαθηματικούς όρους, μόνο με τη βοήθεια μοντέλων και αναλογιών, που συχνά αποδεικνύονται ανεπαρκή …»

Το 1989 από τη σειρά Ιστορία της Επιστήμης του ΜΙΕΤ, κυκλοφορεί το μνημειώδες έργο του R. HARRE΄  «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ 1900-1960». Στον πρόλογο μεταξύ άλλων «…κλειδί της επιστημονικής μεθόδου παραμένουν η μαθηματική περιγραφή και ανάλυση καθώς και η επινόηση προτύπων και υποθετικών μηχανισμών… Το έργο του Bohr στη φυσική έρχεται να ενωθεί με το έργο του Lewis στη χημεία. Οι τεχνικές μέθοδοι της κρυσταλλογραφίας με ακτίνες Χ αποτελούν το κλειδί για τα βαθύτερα προβλήματα της μοριακής βιολογίας και της γενετικής».

image

1990, «Η Φυσική σήμερα» του Κ.Ν. Οικονόμου από τις Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης. Οι πέντε επανεκδόσεις κάτι σημαίνουν

image

από το οπισθόφυλλο:

«Ιδανική έκδοση για τους φυσικούς της Μέσης Εκπαίδευσης που θέλουν να γνωρίσουν το νησί της γνώσης της φυσικής … από τη μικροσκοπική μονάδα της ύλης έως το σύνολο του Σύμπαντος και της πρώτης στιγμής της Δημιουργίας…»

1991, «ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ» του ABDUS SALAM – Νόμπελ Φυσικής. Τα σχόλια περιττά.

image

1990, «ΤΟ ΚΒΑΝΤΙΚΟ ΣΥΜΠΑΝ» των TONY HEY & PATRICK WALTERS, με επανεκδόσεις. Βιβλίο αναφοράς.

image

Γράφει ο Feynman στο οπισθόφυλλο: «Το κβαντικό σύμπαν έχει ένα δικό μου μικρό απόσπασμα στην αρχή κάθε κεφαλαίου, παρ΄όλα αυτά είναι ένα τρομερά καλό βιβλίο»!

Και ένα μικρό απόσπασμα στο κεφ.1. : «… Νομίζω πως μπορώ να πω με σιγουριά ότι κανένας δεν καταλαβαίνει την κβαντική μηχανική», R.F.!

1997, «ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΚΤΙΝΕΣ Χ ΕΩΣ ΤΑ ΚΟΥΑΡΚ» του EMILIO SEGRE – Νόμπελ Φυσικής.

image

Άλλος μεγάλος Δάσκαλος: « …προσπάθησα να δείξω όχι μόνο τις κύριες ανακαλύψεις, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο έφθασαν σε αυτές εξέχοντες φυσικοί και να περιγράψω τις προσωπικότητές τους, καθώς και τα σφάλματα που διέπραξαν πριν ανακαλύψουν το σωστό μονοπάτι. Ο αγώνας τους ,… περιέχει συχνά δραματικές στιγμές»

1999, «ΟΙ ΓΕΝΙΕΣ ΤΩΝ ΚΒΑΝΤΩΝ – Η ιστορία της Φυσικής του 20ου αιώνα» του HELGE KRAGH.

image

απ τον πρόλογο:

«… τρέφω την ελπίδα ότι θα προσελκύσει το ενδιαφέρον ενός πολύ ευρύτερου αναγνωστικού κοινού και ότι θα μπορέσει να χρησιμεύσει ως διδακτικό σύγγραμμα για μαθήματα διεπιστημονικού χαρακτήρα ή εισαγωγής στη φυσική και την ιστορία της… Η θεωρία της σχετικότητας και η κβαντική μηχανική, αναμφισβήτητα οι δύο σπουδαιότερες επαναστάσεις που σημειώθηκαν στη φυσική σκέψη του 20ου αιώνα, οικοδομήθηκαν προσεκτικά κατά τρόπον ώστε στα κλασσικά όριά τους να βρίσκονται σε σχέση αντιστοιχίας με τις προϋπάρχουσες θεωρίες»

1999, «Η ΑΛΙΚΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΚΒΆΝΤΩΝ – Μια αλληγορία της κβαντικής φυσικής» του ROBERT GILMORE. «Μέσα από την αλληγορία των περιπετειών της Αλίκης, ο Gilmore αποσαφηνίζει τα ουσιώδη χαρακτηριστικά του κβαντικού κόσμου καθιστώντας τα προσιτά στον μη ειδικό».

image

Μήπως η φράση «εξαφανίζεται ο γάτος και έμεινε το χαμόγελο» είναι μια καλή εισαγωγική φράση για την «Αρχή της Απροσδιοριστίας»?

Πηγαίνοντας από το πολύ μικρό στο πολύ μεγάλο ας αναφερθούμε και στα ακόλουθα

1985, «Εικόνες Σχετικότητας. 1 Ειδική θεωρία – 2. Γενική θεωρία», του LEWIS EPSTEIN. O συγγραφέας γνωστός μέσα από το βιβλίο του «Στις γειτονιές της φυσικής»

image

απ την εισαγωγή

«Τη χρονιά που ο Κολόμβος ανακάλυπτε την Αμερική, ένας δευτεροετής φοιτητής του πανεπιστημίου, ονόματι Κοπέρνικος, εξερευνούσε τα μαθηματικά και την αστρονομία. Οι έρευνες του αυτές και η μελέτη μιας ολόκληρης ζωής οδήγησαν τον Κοπέρνικο στο συμπέρασμα πως η Γη μας δεν είναι απλώς μια σφαίρα μέσα στο Διάστημα αλλά και ότι κινείται γύρω από τον Ήλιο. Ωστόσο, οι περισσότεροι ήταν αδύνατο να πιστέψουν πως η τεράστια Γη μπορούσε να βρίσκεται σε κίνηση, και μάλιστα σε αιώνια κίνηση. Εξέφραζαν, λοιπόν, “λογικά” επιχειρήματα κατά της θεωρίας του Κοπέρνικου. Ένα από αυτά ήταν το εξής: Ας υποθέσουμε πως η Γη κινείται και εσείς αφήνετε πάνω ακριβώς από το πόδι σας ένα νόμισμα να πέσει. Κατά τη διάρκεια της πτώσης του νομίσματος, επειδή η Γη κινείται, θα μετακινηθεί μαζί μ’ αυτήν και το πόδι σας. Επομένως, το νόμισμα δεν θα ‘πρεπε να χτυπήσει πάνω του αλλά να πέσει δίπλα του, στο έδαφος. Επειδή όμως όποτε επιχειρείτε αυτό το πείραμα δεν παρατηρείτε κάτι τέτοιο, σημαίνει πως η Γη δεν κινείται…»

1989, «Ο Χρόνος και ο Χώρος του θείου Αλβέρτου», του RUSSELL STANNARD.

image

“Έχετε μπροστά σας μια ιστορία – Αν και οι περιπέτειες του Θείου Αλβέρτου και της Αλίκης Νοητού είναι φανταστικές, η φύση του χώρου και του χρόνου είναι πραγματικά τόσο παράξενη όσο περιγράφεται εδώ»

Και για να μην ξεχνάμε και τις παραλίες,

2017, «Ο ΑΪΝΣΤΑΪΝ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΛΙΑ – η σχετικότητα στην ξαπλώστρα», του ΜΑΡΚ ΛΕΣΕΖ–ΡΕΪ.

image

«…παρακολουθούμε την εντυπωσιακή εξέλιξη της σύγχρονης φυσικής και της σχετικιστικής κοσμολογίας αλλά και τα ανοικτά ερωτήματα που αφήνουν για τη σύγχρονη έρευνα»

Τέλος θα ήταν παράληψη να μην αναφέρουμε το «Στοιχειώδης κβαντική Φυσική», του δασκάλου Στέφανου Τραχανά.

«Πετάξτε» τις εξισώσεις, κρατήστε το κείμενο.

image

Μνημειώδες. Μην επιχειρήσετε να διδάξετε κβαντική φυσική χωρίς να το διαβάσετε, πόσο μάλλον να το μελετήσετε.

Η σύντομη αυτή περιοδολόγιση των εκδοτικών προσπαθειών είναι ίσως μια μικρή αποτίμηση αυτών που πρέπει να εξορύξουμε (προφανώς υπάρχουν και άλλα διαμάντια), ώστε να μπορούμε με επάρκεια να κατέχουμε το γνωστικό αντικείμενο, πέραν της ασκησιολογίας και των επιλεκτικών θεμάτων.

Και θυμηθείτε. Πολλά από αυτά, αν όχι όλα, διαβάζονται και στην ξαπλώστρα, με το αντιηλιακό ανά χείρας.

(Visited 794 times, 1 visits today)
Subscribe
Ειδοποίηση για
3 Σχόλια
Inline Feedbacks
Όλα τα σχόλια
Χαράλαμπος Κασωτάκης
15 ημέρες πριν

Πολύ καλή συλλογή. Να προσθέσω μόνο δύο καταπληκτικά βιβλία του Π. Τσιλιμίγκρα το “Συνοπτική κβαντομηχανική” μακράν το καλύτερο ελληνικό, κατά τη γνώμη μου, βιβλίο κβαντομηχανικής της δεκαετίας του 1970 που πρωτοκυκλόφόρησε αλλά και το “Φυσική Στοιχειωδών Σωματίων” μακράν το καλύτερο ελληνικό στο είδος του το 1992 που πρωτοκυκλοφόρησε όταν ήμουν τεταρτοετής φοιτητής αν και βγήκε νέα αναθεωρημένη; έκδοση το 2007.

Τελευταία διόρθωση15 ημέρες πριν από Χαράλαμπος Κασωτάκης
Θοδωρής Παπασγουρίδης

Βασίλη ευχαριστούμε τόσο για το υλικό, όσο και για το ταξίδι στο χρόνο

Με παρηγόρησε το:

 «… Νομίζω πως μπορώ να πω με σιγουριά ότι κανένας δεν καταλαβαίνει την κβαντική μηχανική», R.F.!

Αλλά με άγχωσε το:

Μην επιχειρήσετε να διδάξετε κβαντική φυσική χωρίς να το διαβάσετε, πόσο μάλλον να το μελετήσετε.”

Διονύσης Μάργαρης
Διαχειριστής
14 ημέρες πριν

Καλημέρα και καλό μήνα σε όλους.
Βασίλη σε ευχαριστούμε για την βιβλιογραφική ενημέρωση.