by 
Ο πλανήτης μας βάλλεται πανταχοθεν. Πανδημίες, υποσιτισμός, λοιμωδη νοσήματα, πόλεμοι, ρύπανση, υπερθέρμανση. Και να σκεφτεί κανείς ότι είμαστε ένας νεαρός πολιτισμός που δεν έχουμε πιάσει το 70% πολιτισμού τύπου Ι σύμφωνα με την κλίμακα Kardasev( δεν έχουμε στη διάθεσή μας όλη την ενέργεια του πλανήτη μας ώστε να μετοικισουμε στο ηλιακό μας σύστημα, τύπου ΙΙ αυτοί που εκμεταλευονται όλη την ενέργεια του άστρου τους και μετοικούν στον γαλαξία τους, τύπου ΙΙΙ αυτοί που εκμεταλευονται την ενέργεια του γαλαξία τους και πετάγονται να παίξουν ένα τάβλι με τον Θεό ο οποίος σύμφωνα με τον Hawking όχι μόνο παίζει ζάρια αλλά δε φέρνει και πάντα εξάρες).
Αφορμή για το άρθρο απετέλεσε το γεγονός ότι όντας καλλιεργητης εσπεριδοειδων(2000 δέντρα παρακαλώ) έζησα την αγωνία του πιο ψυχρού Μάρτη όλων των εποχών. Ένας παγετός και μια θερμοκρασία γύρω στους – 2 θα κατέστρεφε την νέα παραγωγή όπως πέρυσι. Εν τω μεταξύ περάσαμε τον πιο θερμό Αύγουστο όλων των εποχών με τη θερμοκρασία να μένει πάνω από 30 βαθμούς Κελσίου και τη νύχτα για πρώτη φορά στην Ιστορία. Τον Αύγουστο καταστραφηκαν σχεδόν ολοσχερώς τα κηπευτικα. Γενικά τα ακραία καιρικά φαινόμενα που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή πλήττουν καίρια την αγροτική παραγωγή. Αν δε συνυπολογισουμε την κατακόρυφη αύξηση του κόστους παραγωγής, την αισχροκερδια (πορτοκάλια που την προηγούμενη εβδομάδα ξεκίνησαν με 20 λεπτά από τον παραγωγό έφτασαν 1,20 στην αγορά της Καρδίτσας) και την παντελή απουσία της πολιτείας, τότε ο πρωτογενής τομέας πνέει τα λοίσθια.
Και λίγη φυσική να μην ξεχνιόμαστε. Τι είναι επιτέλους αυτή η κλιματική αλλαγή και πως ανακοπτεται. Το εύκολάκι είναι να ενοχοποιησουμε το διοξείδιο του άνθρακα και το μεθάνιο από τα αέρια των βοοειδών, δύο από τα αέρια του θερμοκηπίου, να περιορίσουμε την εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα και την κατανάλωση κρέατος και τελειώσαμε.
Τα πράγματα όμως είναι πιο πολύπλοκα. Ναι έχει αυξηθεί η συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα και μεθανίου(600 κυβικά εκατοστά την ημέρα ή κάθε αγελάδα!!!), αλλά κατά πόσο συμβάλλουν μόνο αυτά τα δύο στην αύξηση της θερμοκρασίας και τι θα πετύχουμε με τον περιορισμό τους είναι υπό αμφισβήτηση και δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν ότι οι αλγόριθμοι που χρησιμοποιούνται για προβλέψεις είναι σημαντικά ελλιπείς. Μερικοί μάλιστα βλέπουν και συμφέροντα πολυεθνικών πίσω από όλο το σκηνικό.
Ας τα πάρουμε από την αρχή. Η ηλιακη ακτινοβολία που φτάνει στην ανώτερη ατμόσφαιρα( μόλις 1370 W/m2 ) κατά ένα 33%περιπου ανακλάται πίσω στο διαστημα(λευκαυγεια ή albedo), 20% απορροφάται από την ατμόσφαιρα και το υπόλοιπο φτάνει στη γη θερμαίνοντάς τη και παράγοντας όλη την ενέργεια που απαιτεί ο πλανήτης πλην της πυρηνικής. Η γη θερμαινόμενη κατά προσέγγιση ακτινοβολεί στο διάστημα σαν μελαν σώμα χαμηλής θερμοκρασίας 288 Κ (6000 Κ ο ήλιος),με αποτέλεσμα η ακτινοβολία να κινείται σε μεγάλα μήκη κύματος και κυρίως στο μέσο και μακρυνό υπέρυθρο. Ενώ λοιπόν η ατμόσφαιρα είναι σχεδόν διαφανής στην ηλιακή ακτινοβολία με μήκη κύματος λίγο υπεριώδες, 45% οπτικό και 45% εγγύς υπερυθρο, είναι σχεδόν αδιαφανής στην ακτινοβολία που εκπέμπεται από τη γη λόγω απορρόφησής της από τα αέρια του θερμοκηπιου( υδρατμοί, CO2 , CH4 , N2O). Τα αέρια αυτά θερμαίνονται και επιστρέφουν μέρος της θερμότητας στη γη διατηρώντας τη μέση θερμοκρασία της στα βιωσιμα επίπεδα των 15 βαθμών. Χωρίς φαινόμενο θερμοκηπίου η μέση θερμοκρασία της γης θα ήταν – 18 βαθμοί Κελσίου και η ζωή ανεφικτη.
Το πιο σημαντικό αέριο θερμοκηπίου είναι οι υδρατμοί των οποίων όμως η ποσότητα δεν παρουσιάζει αξιοσημειωτες μεταβολές. Ακολουθούν το CO2 , το CH4 και τέλος το υποξειδιο του αζώτου και οι φθοροχλωρανθρακες. Το CO2 απορροφα σε ένα εύρος 12 έως 17 μm (μέσο υπέρυθρο).
Παραπάνω περιγράψαμε το φυσικό φαινόμενο του θερμοκηπίου που εμφανίζεται όπου υπάρχει ατμοσφαιρα(έντονο στην Αφροδίτη 92 atm ατμοσφαιρική πίεση από CO2 , 450 0C μέρα νύχτα και ο Τιτάνας). Υπάρχει όμως και το ανθρωπογενες φαινόμενο του θερμοκηπίου που οφείλεται σε ανθρώπινες δραστηριοτητες(υπερβολική χρήση ορυκτών καυσίμων, καταστροφή τεραστίων δασικών εκτάσεων και φυτοπλαγκτόν που δεσμεύουν διοξείδιο του άνθρακα και πολύ μεγάλος αριθμός βοοειδών 2.000.000 μόνο στις HΠΑ). Το ανθρωπογενες φαινόμενο του θερμοκηπίου λέγεται ότι ευθύνεται για την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη κατά 1 βαθμό περίπου από τη βιομηχανική επανάσταση μέχρι σήμερα, με όριο συναγερμού τους 2 βαθμούς.
Τα τελευταία χρόνια όμως έχουν γίνει μελέτες που εμπλέκουν την ηλιακή δραστηριότητα στην αύξηση της μέσης θερμοκρασίας. Κατά ποιον τρόπο; Οι κοσμικές ακτινες(κυρίως πρωτόνια) υψηλής ενέργειας όχι μόνο περνούν από τη μαγνητοσφαιρα αλλά φτάνουν μέχρι την τροπόσφαιρα και συμμετέχουν στη συμπύκνωση των υδρατμων και το σχηματισμό νεφών. Στα μέγιστα όμως της ηλιακής δραστηριότητας ο ενισχυμένος ηλιακός άνεμος εκτρέπει και τα ενεργητικά πρωτόνια των κοσμικών ακτίνων με αποτέλεσμα λιγότερα νέφη και αύξηση της μέσης θερμοκρασίας. Δηλαδή στο ελάχιστο της ηλιακής δραστηριότητας έχουμε ψύχος και στο μέγιστο καύσωνες.
Ινδοί επιστήμονες βρήκαν στον Ινδικό αυξημένες ποσότητες N2O από υπερβολική χρήση λιπασμάτων. Το υποξειδιο του αζώτου στην ατμόσφαιρα είναι πολύ λίγο αλλά απορροφά 200 φορές περισσότερο από το CO2 .
Η ατμόσφαιρα είναι ένα τεράστιο και πολύπλοκο εργαστήριο. Εμπλέκονται η φυσική της ατμόσφαιρας, η χημεία και η μετεωρολογία. Αυτά είναι τα δεδομένα και ο καθένας μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματά του.
