by Εν μέσω μιας ανείπωτης τραγωδίας οδεύομεν προς θερινό ηλιοστάσιο και εκλογές. Εύχομαι καλή επιτυχία σε όλα τα παιδιά που πέρασαν τη δοκιμασία των πανελληνίων και καλό καλοκαίρι σε όλες και όλους. Εν τω μεταξύ και εγώ τέλειωσα με τις βασικές εργασίες στα περιβόλια με το τρακτέρ ΜΟΥ πλέον και στρέφω πάλι το βλέμμα στον καλοκαιρινό ουρανό με το θερινό τρίγωνο και τον Σκορπιό με τον Τοξότη που έχουν ανάμεσά τους το κέντρο του γαλαξία μας.
Στο σχήμα πάνω βλέπουμε την τροχιά του ήλιου στον ουρανό κατά τα δύο ηλιοστάσια και τις ισημερίες από τη σκοπιά ενός παρατηρητή του βόρειου ημισφαίριου. Κατά το θερινό ηλιοστάσιο της 21ης Ιουνίου ο ήλιος ανερχόμενος στο βόρειο ημισφαίριο φτάνει στο πιό μακρινό σημείο από τον ισημερινό που απέχει 23,50 από αυτόν. Η ημέρα αυτή είναι η μεγαλύτερη του χρόνου για όλους τους κατοίκους του βόρειου ημισφαίριου και το μεσημέρι καθώς ο ήλιος διέρχεται από τον μεσημβρινό κάθε τόπου βρίσκεται στο πιό ψηλό ετήσιο σημείο στον ουρανό(75,50 για την Αθήνα όπως θα δούμε στη γεωμετρία του ηλιοστάσιου). Παρά το γεγονός της πρόσπτωσης των ηλιακών ακτίνων με μικρή κλίση γύρω από το θερινό ηλιοστάσιο υπάρχει μία υστέρηση στις μέσες μέγιστες θερμοκρασίες οι οποίες επιτυγχάνονται περί τα μέσα Ιουλίου. Στη θάλασσα οι μέσες μέγιστες θερμοκρασίες επιτυγχάνονται πολύ αργότερα τέλος Αυγούστου αρχές Σεπτέμβρη.
Ο παράλληλος στον ισημερινό κύκλος της γης στις 23.50 βόρεια ονομάζεται τροπικός του Καρκίνου και αυτός 23,50 νότια τροπικός του Αιγόκερω. Όλες οι περιοχές στον τροπικό του Καρκίνου(Νότια Αίγυπτος, Αραβικά Εμιράτα, κεντρική Ινδία, Μεξικό κλπ) την 21η Ιουνίου το μεσημέρι θα έχουν τον ήλιο ακριβώς πάνω από το κεφάλι τους(στο ζενίθ). Η ζώνη μεταξύ των δύο τροπικών ονομάζεται διακεκαυμένη ζώνη με τον ήλιο δύο φορές το χρόνο να είναι στο ζενίθ και τις υπόλοιπες όχι κάτω απο 430.
Στις 66,50 βόρεια και νότια είναι οι αρκτικοί κύκλοι(βλ. γεωμετρία ηλιοστάσιου). Μεταξύ των αρκτικών κύκλων και των δύο τροπικών βρίσκονται οι δύο εύκρατες ζώνες. Στο παραπάνω σχήμα μπορούμε να δούμε το τμήμα της τροχιάς του ήλιου πάνω και κάτω από τον ορίζοντα του παρατηρητή κατά τις ισημερίες και τα ηλιοστάσια.
ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Πολλοί αρχαίοι πολιτισμοί παρακολουθούσαν τα ηλιοστάσια και αυτό αποτυπωνόταν μέσα από αρχιτεκτονικές δημιουργίες. Πολλά αρχαία μνημεία είναι προσανατολισμένα με τον ήλιο του θερινού ηλιοστάσιου. Το Στόουνχεντζ(Stonehenge) στην Αγγλία είναι ένα νεολιθικό μεγαλιθικό μνημείο 13 χλμ βορειοδυτικά του Σώλσμπερι (Salisbury). Πρόκειται για έναν κύκλο μεγαλίθων, που κατασκευάστηκε σύμφωνα με τις πλέον αποδεκτές αρχαιολογικές εκτιμήσεις ανάμεσα στο 2500 π.Χ. και το 2000 π.Χ. Το μνημείο είναι προσανατολισμένο με τον ανατέλλοντα ήλιο του θερινού ηλιοστάσιου. Στις μέρες μας τα πρωινά της 21ης Ιουνίου συγκεντρώνει χιλιάδες τουρίστες όπως βλέπετε στην φωτογραφία κάτω.
Υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι οι Αιγύπτιοι και οι Ίνκας είχαν σε ιδιαίτερη θέση το θερινό Ηλιοστάσιο το οποίο και χρησιμοποιούσαν για χρονικούς υπολογισμούς.
Αυτές τις ημέρες σε όλες τις Σκανδιναβικές χώρες διοργανώνονται πλήθος εκδηλώσεων για τον λεγόμενο “ήλιο του μεσονυχτίου” που συγκεντρώνουν εκατομμύρια τουρίστες από όλο το κόσμο. Ιδιαίτερη αναφορά θα κάνω στο πιό βόρειο κατοικίσημο μέρος του πλανήτη που είναι η πόλη Longyearbyen στα νησιά του αρχιπελάγους Σβάλμπαρντ μόλις 1000 km από τον βόρειο πόλο. Αυτή την εποχή στην πόλη δεν πέφτει καρφίτσα καθώς εκτός από τον “ήλιο του μεσονυχτίου” έχει και παγόβουνα και γραφικά φιορδ και πολική αρκούδα. Κοντά στη πόλη βρίσκεται και η μεγαλύτερη τράπεζα σπόρων του κόσμου.
Οι σημαντικότερες εκδηλώσεις αυτή την εποχή(11 Ιουνίου – 1 Ιουλίου) λαμβάνουν χώρα στην Αγία Πετρούπολη στα πλαίσια του διάσημου φεστιβάλ white nights festival. Στην πόλη εμφανίζονται τα πιό διάσημα γκρουπ στο χώρο του θεάματος(μουσικές συναυλίες, μπαλέτα, όπερα κλπ). Να σημειώσω ότι η Αγία Πετρούπολη με γεωγραφικό πλάτος 600 δεν βρίσκεται στην αρκτική ζώνη, όμως λόγω διάθλασης τις ημέρες λίγο πριν και λίγο μετά το ηλιοστάσιο ο ήλιος είναι οριακά κάτω από τον ορίζοντα με αποτέλεσμα έντονο λυκόφως που κάνει τις νύχτες …λευκές. Και τώρα η παλιά μας αγάπη, η ευκλείδια γεωμετρία…
