by Ο Ξενοφών Μουσάς είναι Έλληνας φυσικός και ερευνητής, ο οποίος αφιέρωσε μεγάλο μέρος της καριέρας του στη μελέτη του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, ενός από τα αρχαιότερα γνωστά αναλογικά υπολογιστικά συστήματα. Ο Κ.Μουσάς, με εξειδίκευση στην αρχαία τεχνολογία, βοήθησε στην αποκρυπτογράφηση των λειτουργιών του μηχανισμού, αποκαλύπτοντας τον εξαιρετικά προχωρημένο για την εποχή του σχεδιασμό, που περιλάμβανε σύνθετους γραναζωτούς μηχανισμούς για την παρακολούθηση αστρονομικών φαινομένων. Στο βίντεο αυτό εξηγεί με απλό και κατανοητό τρόπο τί ήταν ο μηχανισμός των αντικηθύρων και την λειτουργία του.
https://www.youtube.com/watch?v=UiGHw1wRjEQ&t=10s
Και ένα άλλο βίντεο από το youtube σχετικό με τον μηχανισμό των Αντικυθήρων από το Youtube.
Μία πτυχιακή εργασία από την Κα Φράγκου Βασιλική υπό την επίβλεψη του αείμνηστου καθηγητή Ιωάννη Σειραδάκη
Ωραίο θέμα. Μου άρεσε το video.
Διδακτικό θεωρώ το video που είναι χρόνων πριν αλλά δείχνει, σε τρία μόλις λεπτά, τον τρόπο λειτουργίας μέρους του μηχανισμού:
Δείτε εδώ.
Η συσκευή που ονομάσαμε «μηχανισμό των Αντικυθήρων» είναι ένα θαυμάσιο δείγμα των αστρονομικών, τουλάχιστον, γνώσεων και του επιπέδου της τεχνικής τον 10 – 20 π.χ. αιώνα στον Ελληνικό χώρο. Παρόλο που είναι το μοναδικό τέτοιο δείγμα που έχουμε και μας λείπουν σχετικές πληροφορίες για τον τόπο κατασκευής και το πρόσωπο του σχεδιαστή ή του κατασκευαστή μπορούμε έμμεσα να υποθέσουμε κάποια ιστορικά στοιχεία π.χ. από την γλώσσα που είναι γραμμένο το manual που είναι γραμμένο πάνω στην συσκευή.
Πολλοί Έλληνες και ξένοι επιστήμονες έχουν ασχοληθεί προσπαθώντας να «αποκαλύψουν» τα μυστικά του (κοίτα την πτυχιακή εργασία που παραθέτει ο Πάνος –γεια σου Πάνο-).
Τα τελευταία 30-35 περίπου χρόνια μπορούμε να χαρακτηριστικά να αναφέρουμε τους καθηγητές Ξενοφώντα Μουσά του ΕΚΠΑ και τον αείμνηστο Ιωάννη Σειραδάκη του ΑΠΘ.
Να συνεισφέρω στην ανάρτηση ένα πολύ συνοπτικό κείμενο του καθηγητή Μουσά και κάποια video που ο ίδιος προτείνει για το θέμα.
«Ο μηχανισμός είναι ο αρχαιότερος υπολογιστής και ένα αυτόματο. Συγχρόνως αποτελεί μοναδικό μυστηριώδες τετραδιάστατο χρονομεταβλητό αίνιγμα, με τα γρανάζια και τους άξονες του που είναι φυσικά τρισδιάστατο αντικείμενο που γίνεται τετραδιάστατο καθώς υπεισέρχεται ο χρόνος με την κίνηση των τμημάτων του μηχανισμού καθώς αυτός λειτουργεί σαν ένα αυτόματο ρολόι με νερό και βάρη.
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι ο αρχαιότερος γνωστός υπολογιστής προγραμματισμένος με γρανάζια που κάνουν τις απαραίτητες πράξεις ώστε να προβλέπει ουράνια φαινόμενα για κάποιο χρόνο.
Υπολογίζει
τη θέση του Ήλιου,
τη θέση και τις φάσεις της Σελήνης, κατά τη διάρκεια του μήνα.
Προβλέπει
τις εκλείψεις του Ήλιου
και της Σελήνης,
πιθανώς και την θέση των πέντε γνωστών πλανητών κατά την αρχαιότητα.
Ίσως ήταν ένα αστρονομικό ρολόι, όπως αυτό του Αρχιμήδη και σύμφωνα με τον Πρόκλο που περιγράφει παρόμοια μηχανήματα.
Στη μία όψη του δύο δείκτες σε δύο ομόκεντρες κυκλικές κλίμακες δίνουν τη θέση του ήλιου και της σελήνης της οποίας δείχνουν και την φάση. Δηλαδή το μηχάνημα δείχνει πότε αρχίζει ο νέος σεληνιακός μήνας με τη νέα σελήνη. Από ώρα σε ώρα και μέρα σε μέρα αλλάζει συνεχώς η φάση της σελήνης η οποία παρουσιάζεται ρεαλιστικά με μια μικρή αργυρή σφαίρα η οποία είναι τοποθετημένη μέσα σε ένα κοίλο ημισφαίριο από μπρούτζο. Καθώς αλλάζει ο χρόνος περνούν οι ώρες η σελήνη στον μηχανισμό περιστρέφεται γύρω από έναν άξονα και έτσι αλλάζουν οι φάσεις της. Εκπληκτική είναι η πολύ ρεαλιστική μέθοδος του προσδιορισμού της θέσης της σελήνης σύμφωνα με τον δεύτερο νόμο του Κέπλερ τουλάχιστον.
Η θέση της σελήνης προσδιορίζεται με την μεταβλητή ταχύτητα η οποία επιτυγχάνεται με την πρόσθεση δύο κυκλικών κινήσεων. Αυτή η μέθοδος αποτελεί κατά κάποιο τρόπο υπογραφή του Ιππάρχου ο οποίος ήταν ο σημαντικότερος αστρονόμος της εποχής που κατασκευάστηκε ο μηχανισμός των Αντικυθήρων.
Η εποχή που φτιάχτηκε ο μηχανισμός των Αντικυθήρων εκτιμάται με βάση τη μορφή των γραμμάτων που χρησιμοποιούνται για το εγχειρίδιο χρήσης του μηχανισμού.
Το κείμενο του εγχειριδίου είναι γραμμένος σε δύο χάλκινες σελίδες που αποτελούν τις πόρτες του μηχανισμού οι οποίες τον προστατεύουν και στη διάρκεια της μεταφοράς του.
Τα γράμματα έχουν μέγεθος γύρω στα 2 χιλιοστά του μέτρου. Είναι κεφάλαια γραμμένα πιθανότατα ανάμεσα στο 150 με 100 π.Χ. Η γλώσσα είναι μάλλον η κοινή. Είναι η γλώσσα που χρησιμοποιούν επίσης οι επιστήμονες.
Τα κείμενα του μηχανισμού περιγράφουν τις λειτουργίες το μηχανισμό. Επίσης δίνουν τους νόμους της φυσικής με τους οποίους ο κατασκευαστής σχεδίασε το μηχάνημα.
Με αξονικές τομογραφίες μελετήθηκαν όλα τα γρανάζια και η τρισδιάστατη δομή του μηχανισμού και διαβάσαμε μεγάλο τμήμα του εγχειριδίου που είναι γραμμένο σε όσα τμήματα των πλακών μπρούτζου έχουμε.
Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων χρησιμοποιεί τα γρανάζια για να κάνει αριθμητικές πράξεις. Ο αριθμός των δοντιών κάθε γραναζιού αντιπροσωπεύει τον αντίστοιχο αριθμό. Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι ένα μηχανικός ειδικής χρήσης ψηφιακός υπολογιστής βασισμένος στο μοναδικό σύστημα γραφής και όχι το δυαδικό σύστημα γραφής των αριθμών, που χρησιμοποιούν οι συνήθεις ηλεκτρονικοί υπολογιστές.
Η μεγαλύτερη έκπληξη ήταν η ανακάλυψη ότι ο σχεδιαστής και ο κατασκευαστής του αρχαίου αστρονομικού οργάνου και υπολογιστή, έχει κατασκευάσει τον Μηχανισμό που κινεί την Σελήνη με επικύκλους, που προσεγγίζουν τον Δεύτερο Νόμο του Κέπλερ: Δηλαδή, η Σελήνη κινείται ανισοταχώς, ώστε στο περίγειο να κινείται ταχύτερα από ό,τι στο απόγειο.»
Σχετικά video
https://www.youtube.com/supported_browsers?next_url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DQNBFb_ctna0
https://www.youtube.com/supported_browsers?next_url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DEC98NGO2LdM&t=1s
https://consent.youtube.com/ml?continue=https://www.youtube.com/@xenophonmoussas5287?cbrd%3D1&gl=GR&hl=el&cm=2&pc=yt&src=1
https://www.youtube.com/supported_browsers?next_url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DH7XZSIXcp5I
https://www.youtube.com/supported_browsers?next_url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D7qQ5oW_Ygm8
https://www.youtube.com/supported_browsers?next_url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DB8CvXuGVVbU
https://www.youtube.com/supported_browsers?next_url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3Deic5fWdGPec&t=13s
Καλησπέρα σε όλους. Να προσθέσω στην πλούσια λίστα που έδωσαν οι συνάδελφοι και μια παλιότερη ομιλία για το μηχανισμό από τον Γιάννη Μπιτσάκη
Αποστόλη πολύ ενδιαφέρον το video. Γιατί ο Γιάννης ο Μπιτσάκης ήταν το πρώτο πρόσωπο που ξεκίνησε να επεξεργάζεται τα δεδομένα από τον τεράστιο αξονικό τομογράφο που φέρανε από την Αγγλία για να διαβάσουν ότι μπορούσαν από τον μηχανισμό.
Έτυχε εκείνες τις μέρες να ανέβω στην σχολή και πρέπει να είμαι από τα πρώτα άτομα που είδα στον υπολογιστή του Γιάννη τις πρώτες εικόνες.