ΘΕΜΑ Α (25 Μονάδες)Στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Α1 έως Α5, δίνονται οι σωστές απαντήσεις με τη σχετική αιτιολόγηση.
Ερώτηση
Σωστή Επιλογή
Σύντομη Αιτιολόγηση / Επεξήγηση
Α1
δ) 14
Η υποστιβάδα f διαθέτει 7 τροχιακά (l=3, ml=-3..+3). Κάθε τροχιακό χωράει το πολύ 2 ηλεκτρόνια, άρα 7 x 2 = 14 e⁻.
Α2
α)
Στον δεσμό σ η ηλεκτρονιακή πυκνότητα είναι συμμετρική γύρω από τον άξονα των πυρήνων επιτρέποντας περιστροφή. Στον δεσμό π η πλευρική επικάλυψη των p τροχιακών καταστρέφεται αν υπάρξει περιστροφή.
Α3
γ)
Στο ευθύγραμμο μόριο O=C=O, ο άνθρακας σχηματίζει 2 διπλούς δεσμούς (συνολικά 2 σ και 2 π δεσμούς) και είναι sp υβριδοποιημένος.
Α4
γ) Π2 = Π1 / 2
Από το νόμο της ωσμωτικής πίεσης Π = C·R·T, με διπλασιασμό του όγκου (V2 = 2V1) η συγκέντρωση υποδιπλασιάζεται (C2 = C1/2), οπότε Π2 = Π1/2.
Α5
β)
Σε υπερτονικό διάλυμα KNO3, το νερό εξέρχεται από τα φυτικά κύτταρα προς το εξωτερικό διάλυμα λόγω ωσμωτικής τάσης, προκαλώντας πλασμόλυση.
ΘΕΜΑ Β (25 Μονάδες)Β1. Ηλεκτρονιακή Δομή & Ατομική Ακτίνα (7 Μονάδες)α) Ηλεκτρονιακές δομές στη θεμελιώδη κατάσταση και θέση στον Περιοδικό Πίνακα (4 μονάδες): • ₉F: 1s² 2s² 2p⁵ → 2η περίοδος, 17η (VIIA) ομάδα (p-τομέας, αλογόνο). • ₁₇Cl: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁵ → 3η περίοδος, 17η (VIIA) ομάδα (p-τομέας, αλογόνο). • ₁₉K: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s¹ → 4η περίοδος, 1η (IA) ομάδα (s-τομέας, αλκάλιο). β) Σύγκριση ατομικής ακτίνας ₁₇Cl και ₁₉K (3 μονάδες):
Το άτομο του χλωρίου (₁₇Cl) έχει τα εξωτερικά του ηλεκτρόνια στην 3η στιβάδα (n = 3), ενώ το άτομο του καλίου (₁₉K) στην 4η στιβάδα (n = 4). Καθώς αυξάνεται ο κύριος κβαντικός αριθμός n της εξωτερικής στιβάδας (αριθμός στιβάδων), η μέση απόσταση των εξωτερικών ηλεκτρoνίων από τον πυρήνα αυξάνεται. Επομένως, το άτομο του καλίου έχει μεγαλύτερη ατομική ακτίνα από το άτομο του χλωρίου: r_K > r_Cl.
Β2. Κβαντικοί Αριθμοί & Δομή Ατόμου (8 Μονάδες)α) Προσανατολισμός ηλεκτρονιακού νέφους (3 μονάδες): Ο μαγνητικός κβαντικός αριθμός (m_l) καθορίζει τον προσανατολισμό του τροχιακού στον χώρο. Για l = 2 (υποστιβάδα d), ο m_l παίρνει 5 ακέραιες τιμές: m_l = -2, -1, 0, +1, +2 (που αντιστοιχούν στα 5 d-τροχιακά). β) Κανόνας του Hund (2 μονάδες): Κατά την πλήρωση τροχιακών της ίδιας υποστιβάδας (εκφυλισμένα τροχιακά), τα ηλεκτρόνια καταλαμβάνουν κατά προτίμηση ξεχωριστά τροχιακά με παράλληλους σπιν, έτσι ώστε να μεγιστοποιείται ο συνολικός σπιν του ατόμου. γ) Ηλεκτρονιακή δομή κατιόντος ₃₀Zn²⁺ (3 μονάδες):
• Ουδέτερο άτομο ₃₀Zn: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ 4s²
• Κατά τον ιοντισμό, αποβάλλονται πρώτα τα 2 ηλεκτρόνια της εξωτερικής υποστιβάδας 4s (n = 4).
• Κατιόν ₃₀Zn²⁺: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ (ή [Ar] 3d¹⁰). Β3. Διαμοριακές Δυνάμεις & Φυσικές Ιδιότητες (10 Μονάδες)Δίνονται οι ενώσεις: (Ι) CH₃CH₂CH₂OH (1-προπανόλη, Mr = 60), (ΙΙ) CH₃CH₂CHO (προπανάλη, Mr = 58), (ΙΙΙ) CH₃CH₂CH₂CH₃ (βουτάνιο, Mr = 58). α) Σειρά αυξανόμενου σημείου ζέσεως (3 μονάδες): CH₃CH₂CH₂CH₃ (βουτάνιο) < CH₃CH₂CHO (προπανάλη) < CH₃CH₂CH₂OH (1-προπανόλη) β) Αιτιολόγηση (4 μονάδες): Οι τρεις ενώσεις έχουν παραπλήσιες μοριακές μάζες (Mr ≈ 58–60), επομένως οι διαφορές στο σημείο ζέσεως οφείλονται στο είδος και την ισχύ των διαμοριακών δυνάμεων: 1. Βουτάνιο (ΙΙΙ): Μη πολικό μόριο. Αναπτύσσονται μόνο ασθενείς δυνάμεις διασποράς (London), συνεπώς εμφανίζει το χαμηλότερο σημείο ζέσεως. 2. Προπανάλη (ΙΙ): Πολικό μόριο λόγω της καρβονυλικής ομάδας (C=O). Αναπτύσσονται δυνάμεις διπόλου-διπόλου, οι οποίες είναι ισχυρότερες από τις δυνάμεις διασποράς, δίνοντας υψηλότερο Σ.Ζ. από το βουτάνιο. 3. 1-Προπανόλη (Ι): Διαθέτει την πολική υδροξυλομάδα (-OH). Μεταξύ των μορίων της αναπτύσσονται ισχυροί δεσμοί υδρογόνου (καθώς και δυνάμεις διπόλου-διπόλου και διασποράς). Επειδή ο δεσμός υδρογόνου είναι η ισχυρότερη διαμοριακή δύναμη, απαιτείται η μεγαλύτερη ενέργεια για την απομάκρυνση των μορίων, δίνοντας το υψηλότερο Σ.Ζ. γ) Διαλυτότητα στο νερό (3 μονάδες): Η 1-προπανόλη (Ι) έχει πολύ μεγαλύτερη διαλυτότητα στο νερό σε σχέση με το βουτάνιο (ΙΙΙ). Αυτό συμβαίνει διότι τα μόρια της 1-προπανόλης σχηματίζουν διαμοριακούς δεσμούς υδρογόνου με τα μόρια του νερού μέσω της υδροξυλομάδας (-OH). Αντίθετα, το βουτάνιο είναι μη πολικός υδρογονάνθρακας που δε σχηματίζει δεσμούς υδρογόνου με το νερό και είναι πρακτικά αδιάλυτο σε αυτό.
ΘΕΜΑ Γ (25 Μονάδες)Γ1. Προσδιορισμός Στοιχείου Χ & Δομή (12 Μονάδες)α) Προσδιορισμός ατομικού αριθμού Z (4 μονάδες):
Το κατιόν X³⁺ έχει ηλεκτρονιακή δομή: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d⁵ (συνολικά 23 ηλεκτρόνια).
Το ουδέτερο άτομο X έχει 3 ηλεκτρόνια περισσότερα (Z = 23 + 3 = 26).
Εφόσον το στοιχείο ανήκει στην 4η περίοδο, κατά τη θεμελιώδη κατάσταση του ουδέτερου ατόμου τα ηλεκτρόνια συμπληρώνουν την υποστιβάδα 4s και εν μέρει την 3d.
Άρα ο ατομικός αριθμός του στοιχείου X είναι Z = 26 (Σίδηρος, Fe). β) Ηλεκτρονιακή δομή & μονήρη ηλεκτρόνια (4 μονάδες):
• Ηλεκτρονιακή δομή ουδέτερου ατόμου X (Z = 26): 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d⁶ 4s²
• Οι υποστιβάδες 1s, 2s, 2p, 3s, 3p και 4s είναι πλήρως συμπληρωμένες (0 μονήρη e⁻).
• Στην υποστιβάδα 3d (5 τροχιακά), σύμφωνα με τον κανόνα του Hund, τοποθετείται από 1 e⁻ σε κάθε τροχιακό (5 μονήρη) και το 6ο ηλεκτρόνιο ζευγαρώνει σε 1 τροχιακό.
• Επομένως, το ουδέτερο άτομο X διαθέτει συνολικά 4 μονήρη ηλεκτρόνια. γ) Θέση στον Περιοδικό Πίνακα & Τομέας (4 μονάδες):
• Περίοδος: 4η περίοδος (μεγαλύτερος κύριος κβαντικός αριθμός n = 4).
• Ομάδα: 8η ομάδα / VIIIB (αριθμός e⁻ = 6 + 2 = 8).
• Τομέας: d-τομέας (το τελευταίο ηλεκτρόνιο προστίθεται στην υποστιβάδα 3d). Γ2. Υπολογισμοί Ωσμωτικής Πίεσης & Αραίωση (13 Μονάδες)Δεδομένα: Διάλυμα Δ1 ουρίας (NH₂CONH₂, Mr = 60), V1 = 200 mL = 0,2 L, θ = 27 °C → T = 300 K, Π1 = 4,92 atm, R = 0,082 L·atm/(mol·K). α) Υπολογισμός συγκέντρωσης C1 και μάζας m (6 μονάδες):
1. Από τον νόμο της ωσμωτικής πίεσης: Π1 = C1 · R · T 4,92 = C1 · 0,082 · 300 ⇒ 4,92 = C1 · 24,6 ⇒ C1 = 0,2 M
2. Υπολογισμός moles ουρίας: n1 = C1 · V1 = 0,2 M · 0,2 L = 0,04 mol ουρίας. 3. Υπολογισμός μάζας: m = n1 · Mr = 0,04 mol · 60 g/mol = 2,4 g ουρίας. β) Αραίωση με προσθήκη 300 mL νερού (7 μονάδες):
• Νέος όγκος διαλύματος Δ2: V2 = V1 + V_νερού = 200 mL + 300 mL = 500 mL = 0,5 L.
• Η ποσότητα της ουρίας παραμένει σταθερή: n1 = 0,04 mol.
• Νέα συγκέντρωση C2: C2 = n1 / V2 = 0,04 mol / 0,5 L = 0,08 M.
• Νέα ωσμωτική πίεση Π2 στους 27 °C: Π2 = C2 · R · T = 0,08 · 0,082 · 300 = 0,08 · 24,6 = 1,968 atm. ΘΕΜΑ Δ (25 Μονάδες)Δεδομένα Διάλυμα ΔA: 36 g γλυκόζης (C₆H₁₂O₆, Mr = 180), VA = 400 mL = 0,4 L, θ = 27 °C (T = 300 K). Δεδομένα Διάλυμα ΔB: Σακχαρόζη (Mr = 342), CB = 0,2 M, VB = 600 mL = 0,6 L, θ = 27 °C. Δ1. Υπολογισμός Ωσμωτικής Πίεσης ΠA (6 Μονάδες)• Moles γλυκόζης στο ΔA: nA = m / Mr = 36 g / 180 g/mol = 0,2 mol.
• Συγκέντρωση CA: CA = nA / VA = 0,2 mol / 0,4 L = 0,5 M.
• Ωσμωτική πίεση ΠA στους 27 °C: ΠA = CA · R · T = 0,5 M · 0,082 · 300 K = 0,5 · 24,6 = 12,3 atm. Δ2. Σύγκριση Τονικότητας ΔA και ΔB (6 Μονάδες)• Ωσμωτική πίεση διαλύματος ΔB: ΠB = CB · R · T = 0,2 M · 24,6 = 4,92 atm.
• Επειδή CA = 0,5 M > CB = 0,2 M (και συνεπώς ΠA = 12,3 atm > ΠB = 4,92 atm), το διάλυμα ΔA είναι υπερτονικό σε σχέση με το διάλυμα ΔB στους 27 °C. Δ3. Ανάμειξη Ολόκληρων των Διαλυμάτων ΔA και ΔB (6 Μονάδες)• Moles σακχαρόζης στο ΔB: nB = CB · VB = 0,2 M · 0,6 L = 0,12 mol.
• Συνολικός όγκος τελικού διαλύματος Δ3: V3 = VA + VB = 0,4 L + 0,6 L = 1,0 L.
• Συνολικά moles διαλυμένων ουσιών: n_ολ = nA + nB = 0,2 mol + 0,12 mol = 0,32 mol.
• Συγκέντρωση C3: C3 = n_ολ / V3 = 0,32 mol / 1,0 L = 0,32 M.
• Ωσμωτική πίεση Π3 του διαλύματος Δ3 στους 27 °C: Π3 = C3 · R · T = 0,32 M · 24,6 = 7,872 atm. Δ4. Αναλογία Όγκων V’A / V’B για Π4 = 8,2 atm (7 Μονάδες)• Από την επιθυμητή ωσμωτική πίεση Π4 = 8,2 atm, υπολογίζουμε τη συγκέντρωση C4 του διαλύματος Δ4: Π4 = C4 · R · T ⇒ 8,2 = C4 · 24,6 ⇒ C4 = 8,2 / 24,6 = (1/3) M. • Κατά την ανάμειξη όγκων V’A και V’B από τα διαλύματα ΔA (CA = 0,5 M) και ΔB (CB = 0,2 M):
C4 = (CA · V’A + CB · V’B) / (V’A + V’B)
(1/3) = (0,5 · V’A + 0,2 · V’B) / (V’A + V’B)
V’A + V’B = 3 · (0,5 · V’A + 0,2 · V’B)
V’A + V’B = 1,5 · V’A + 0,6 · V’B
0,4 · V’B = 0,5 · V’A ⇒ V’A / V’B = 0,4 / 0,5 = 4 / 5 = 0,8.
Επομένως, η απαιτούμενη αναλογία όγκων ανάμειξης είναι V’A / V’B = 4 / 5 (ή 0,8).
Καλησπέρα, υπάρχουν κάπου οι λύσεις του διαγωνίσματος ; Ευχαριστώ.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ
ΘΕΜΑ Α (25 Μονάδες)Στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Α1 έως Α5, δίνονται οι σωστές απαντήσεις με τη σχετική αιτιολόγηση.
Ερώτηση
Σωστή Επιλογή
Σύντομη Αιτιολόγηση / Επεξήγηση
Α1
δ) 14
Η υποστιβάδα f διαθέτει 7 τροχιακά (l=3, ml=-3..+3). Κάθε τροχιακό χωράει το πολύ 2 ηλεκτρόνια, άρα 7 x 2 = 14 e⁻.
Α2
α)
Στον δεσμό σ η ηλεκτρονιακή πυκνότητα είναι συμμετρική γύρω από τον άξονα των πυρήνων επιτρέποντας περιστροφή. Στον δεσμό π η πλευρική επικάλυψη των p τροχιακών καταστρέφεται αν υπάρξει περιστροφή.
Α3
γ)
Στο ευθύγραμμο μόριο O=C=O, ο άνθρακας σχηματίζει 2 διπλούς δεσμούς (συνολικά 2 σ και 2 π δεσμούς) και είναι sp υβριδοποιημένος.
Α4
γ) Π2 = Π1 / 2
Από το νόμο της ωσμωτικής πίεσης Π = C·R·T, με διπλασιασμό του όγκου (V2 = 2V1) η συγκέντρωση υποδιπλασιάζεται (C2 = C1/2), οπότε Π2 = Π1/2.
Α5
β)
Σε υπερτονικό διάλυμα KNO3, το νερό εξέρχεται από τα φυτικά κύτταρα προς το εξωτερικό διάλυμα λόγω ωσμωτικής τάσης, προκαλώντας πλασμόλυση.
ΘΕΜΑ Β (25 Μονάδες)Β1. Ηλεκτρονιακή Δομή & Ατομική Ακτίνα (7 Μονάδες)α) Ηλεκτρονιακές δομές στη θεμελιώδη κατάσταση και θέση στον Περιοδικό Πίνακα (4 μονάδες):
• ₉F: 1s² 2s² 2p⁵ → 2η περίοδος, 17η (VIIA) ομάδα (p-τομέας, αλογόνο).
• ₁₇Cl: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁵ → 3η περίοδος, 17η (VIIA) ομάδα (p-τομέας, αλογόνο).
• ₁₉K: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s¹ → 4η περίοδος, 1η (IA) ομάδα (s-τομέας, αλκάλιο).
β) Σύγκριση ατομικής ακτίνας ₁₇Cl και ₁₉K (3 μονάδες):
Το άτομο του χλωρίου (₁₇Cl) έχει τα εξωτερικά του ηλεκτρόνια στην 3η στιβάδα (n = 3), ενώ το άτομο του καλίου (₁₉K) στην 4η στιβάδα (n = 4). Καθώς αυξάνεται ο κύριος κβαντικός αριθμός n της εξωτερικής στιβάδας (αριθμός στιβάδων), η μέση απόσταση των εξωτερικών ηλεκτρoνίων από τον πυρήνα αυξάνεται. Επομένως, το άτομο του καλίου έχει μεγαλύτερη ατομική ακτίνα από το άτομο του χλωρίου: r_K > r_Cl.
Β2. Κβαντικοί Αριθμοί & Δομή Ατόμου (8 Μονάδες)α) Προσανατολισμός ηλεκτρονιακού νέφους (3 μονάδες): Ο μαγνητικός κβαντικός αριθμός (m_l) καθορίζει τον προσανατολισμό του τροχιακού στον χώρο. Για l = 2 (υποστιβάδα d), ο m_l παίρνει 5 ακέραιες τιμές: m_l = -2, -1, 0, +1, +2 (που αντιστοιχούν στα 5 d-τροχιακά).
β) Κανόνας του Hund (2 μονάδες): Κατά την πλήρωση τροχιακών της ίδιας υποστιβάδας (εκφυλισμένα τροχιακά), τα ηλεκτρόνια καταλαμβάνουν κατά προτίμηση ξεχωριστά τροχιακά με παράλληλους σπιν, έτσι ώστε να μεγιστοποιείται ο συνολικός σπιν του ατόμου.
γ) Ηλεκτρονιακή δομή κατιόντος ₃₀Zn²⁺ (3 μονάδες):
• Ουδέτερο άτομο ₃₀Zn: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ 4s²
• Κατά τον ιοντισμό, αποβάλλονται πρώτα τα 2 ηλεκτρόνια της εξωτερικής υποστιβάδας 4s (n = 4).
• Κατιόν ₃₀Zn²⁺: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ (ή [Ar] 3d¹⁰).
Β3. Διαμοριακές Δυνάμεις & Φυσικές Ιδιότητες (10 Μονάδες)Δίνονται οι ενώσεις: (Ι) CH₃CH₂CH₂OH (1-προπανόλη, Mr = 60), (ΙΙ) CH₃CH₂CHO (προπανάλη, Mr = 58), (ΙΙΙ) CH₃CH₂CH₂CH₃ (βουτάνιο, Mr = 58).
α) Σειρά αυξανόμενου σημείου ζέσεως (3 μονάδες):
CH₃CH₂CH₂CH₃ (βουτάνιο) < CH₃CH₂CHO (προπανάλη) < CH₃CH₂CH₂OH (1-προπανόλη)
β) Αιτιολόγηση (4 μονάδες): Οι τρεις ενώσεις έχουν παραπλήσιες μοριακές μάζες (Mr ≈ 58–60), επομένως οι διαφορές στο σημείο ζέσεως οφείλονται στο είδος και την ισχύ των διαμοριακών δυνάμεων:
1. Βουτάνιο (ΙΙΙ): Μη πολικό μόριο. Αναπτύσσονται μόνο ασθενείς δυνάμεις διασποράς (London), συνεπώς εμφανίζει το χαμηλότερο σημείο ζέσεως.
2. Προπανάλη (ΙΙ): Πολικό μόριο λόγω της καρβονυλικής ομάδας (C=O). Αναπτύσσονται δυνάμεις διπόλου-διπόλου, οι οποίες είναι ισχυρότερες από τις δυνάμεις διασποράς, δίνοντας υψηλότερο Σ.Ζ. από το βουτάνιο.
3. 1-Προπανόλη (Ι): Διαθέτει την πολική υδροξυλομάδα (-OH). Μεταξύ των μορίων της αναπτύσσονται ισχυροί δεσμοί υδρογόνου (καθώς και δυνάμεις διπόλου-διπόλου και διασποράς). Επειδή ο δεσμός υδρογόνου είναι η ισχυρότερη διαμοριακή δύναμη, απαιτείται η μεγαλύτερη ενέργεια για την απομάκρυνση των μορίων, δίνοντας το υψηλότερο Σ.Ζ.
γ) Διαλυτότητα στο νερό (3 μονάδες): Η 1-προπανόλη (Ι) έχει πολύ μεγαλύτερη διαλυτότητα στο νερό σε σχέση με το βουτάνιο (ΙΙΙ). Αυτό συμβαίνει διότι τα μόρια της 1-προπανόλης σχηματίζουν διαμοριακούς δεσμούς υδρογόνου με τα μόρια του νερού μέσω της υδροξυλομάδας (-OH). Αντίθετα, το βουτάνιο είναι μη πολικός υδρογονάνθρακας που δε σχηματίζει δεσμούς υδρογόνου με το νερό και είναι πρακτικά αδιάλυτο σε αυτό.
ΘΕΜΑ Γ (25 Μονάδες)Γ1. Προσδιορισμός Στοιχείου Χ & Δομή (12 Μονάδες)α) Προσδιορισμός ατομικού αριθμού Z (4 μονάδες):
Το κατιόν X³⁺ έχει ηλεκτρονιακή δομή: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d⁵ (συνολικά 23 ηλεκτρόνια).
Το ουδέτερο άτομο X έχει 3 ηλεκτρόνια περισσότερα (Z = 23 + 3 = 26).
Εφόσον το στοιχείο ανήκει στην 4η περίοδο, κατά τη θεμελιώδη κατάσταση του ουδέτερου ατόμου τα ηλεκτρόνια συμπληρώνουν την υποστιβάδα 4s και εν μέρει την 3d.
Άρα ο ατομικός αριθμός του στοιχείου X είναι Z = 26 (Σίδηρος, Fe).
β) Ηλεκτρονιακή δομή & μονήρη ηλεκτρόνια (4 μονάδες):
• Ηλεκτρονιακή δομή ουδέτερου ατόμου X (Z = 26): 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d⁶ 4s²
• Οι υποστιβάδες 1s, 2s, 2p, 3s, 3p και 4s είναι πλήρως συμπληρωμένες (0 μονήρη e⁻).
• Στην υποστιβάδα 3d (5 τροχιακά), σύμφωνα με τον κανόνα του Hund, τοποθετείται από 1 e⁻ σε κάθε τροχιακό (5 μονήρη) και το 6ο ηλεκτρόνιο ζευγαρώνει σε 1 τροχιακό.
• Επομένως, το ουδέτερο άτομο X διαθέτει συνολικά 4 μονήρη ηλεκτρόνια.
γ) Θέση στον Περιοδικό Πίνακα & Τομέας (4 μονάδες):
• Περίοδος: 4η περίοδος (μεγαλύτερος κύριος κβαντικός αριθμός n = 4).
• Ομάδα: 8η ομάδα / VIIIB (αριθμός e⁻ = 6 + 2 = 8).
• Τομέας: d-τομέας (το τελευταίο ηλεκτρόνιο προστίθεται στην υποστιβάδα 3d).
Γ2. Υπολογισμοί Ωσμωτικής Πίεσης & Αραίωση (13 Μονάδες)Δεδομένα: Διάλυμα Δ1 ουρίας (NH₂CONH₂, Mr = 60), V1 = 200 mL = 0,2 L, θ = 27 °C → T = 300 K, Π1 = 4,92 atm, R = 0,082 L·atm/(mol·K).
α) Υπολογισμός συγκέντρωσης C1 και μάζας m (6 μονάδες):
1. Από τον νόμο της ωσμωτικής πίεσης: Π1 = C1 · R · T
4,92 = C1 · 0,082 · 300 ⇒ 4,92 = C1 · 24,6 ⇒ C1 = 0,2 M
2. Υπολογισμός moles ουρίας: n1 = C1 · V1 = 0,2 M · 0,2 L = 0,04 mol ουρίας.
3. Υπολογισμός μάζας: m = n1 · Mr = 0,04 mol · 60 g/mol = 2,4 g ουρίας.
β) Αραίωση με προσθήκη 300 mL νερού (7 μονάδες):
• Νέος όγκος διαλύματος Δ2: V2 = V1 + V_νερού = 200 mL + 300 mL = 500 mL = 0,5 L.
• Η ποσότητα της ουρίας παραμένει σταθερή: n1 = 0,04 mol.
• Νέα συγκέντρωση C2: C2 = n1 / V2 = 0,04 mol / 0,5 L = 0,08 M.
• Νέα ωσμωτική πίεση Π2 στους 27 °C:
Π2 = C2 · R · T = 0,08 · 0,082 · 300 = 0,08 · 24,6 = 1,968 atm.
ΘΕΜΑ Δ (25 Μονάδες)Δεδομένα Διάλυμα ΔA: 36 g γλυκόζης (C₆H₁₂O₆, Mr = 180), VA = 400 mL = 0,4 L, θ = 27 °C (T = 300 K).
Δεδομένα Διάλυμα ΔB: Σακχαρόζη (Mr = 342), CB = 0,2 M, VB = 600 mL = 0,6 L, θ = 27 °C.
Δ1. Υπολογισμός Ωσμωτικής Πίεσης ΠA (6 Μονάδες)• Moles γλυκόζης στο ΔA: nA = m / Mr = 36 g / 180 g/mol = 0,2 mol.
• Συγκέντρωση CA: CA = nA / VA = 0,2 mol / 0,4 L = 0,5 M.
• Ωσμωτική πίεση ΠA στους 27 °C:
ΠA = CA · R · T = 0,5 M · 0,082 · 300 K = 0,5 · 24,6 = 12,3 atm.
Δ2. Σύγκριση Τονικότητας ΔA και ΔB (6 Μονάδες)• Ωσμωτική πίεση διαλύματος ΔB: ΠB = CB · R · T = 0,2 M · 24,6 = 4,92 atm.
• Επειδή CA = 0,5 M > CB = 0,2 M (και συνεπώς ΠA = 12,3 atm > ΠB = 4,92 atm), το διάλυμα ΔA είναι υπερτονικό σε σχέση με το διάλυμα ΔB στους 27 °C.
Δ3. Ανάμειξη Ολόκληρων των Διαλυμάτων ΔA και ΔB (6 Μονάδες)• Moles σακχαρόζης στο ΔB: nB = CB · VB = 0,2 M · 0,6 L = 0,12 mol.
• Συνολικός όγκος τελικού διαλύματος Δ3: V3 = VA + VB = 0,4 L + 0,6 L = 1,0 L.
• Συνολικά moles διαλυμένων ουσιών: n_ολ = nA + nB = 0,2 mol + 0,12 mol = 0,32 mol.
• Συγκέντρωση C3: C3 = n_ολ / V3 = 0,32 mol / 1,0 L = 0,32 M.
• Ωσμωτική πίεση Π3 του διαλύματος Δ3 στους 27 °C:
Π3 = C3 · R · T = 0,32 M · 24,6 = 7,872 atm.
Δ4. Αναλογία Όγκων V’A / V’B για Π4 = 8,2 atm (7 Μονάδες)• Από την επιθυμητή ωσμωτική πίεση Π4 = 8,2 atm, υπολογίζουμε τη συγκέντρωση C4 του διαλύματος Δ4:
Π4 = C4 · R · T ⇒ 8,2 = C4 · 24,6 ⇒ C4 = 8,2 / 24,6 = (1/3) M.
• Κατά την ανάμειξη όγκων V’A και V’B από τα διαλύματα ΔA (CA = 0,5 M) και ΔB (CB = 0,2 M):
C4 = (CA · V’A + CB · V’B) / (V’A + V’B)
(1/3) = (0,5 · V’A + 0,2 · V’B) / (V’A + V’B)
V’A + V’B = 3 · (0,5 · V’A + 0,2 · V’B)
V’A + V’B = 1,5 · V’A + 0,6 · V’B
0,4 · V’B = 0,5 · V’A ⇒ V’A / V’B = 0,4 / 0,5 = 4 / 5 = 0,8.
Επομένως, η απαιτούμενη αναλογία όγκων ανάμειξης είναι V’A / V’B = 4 / 5 (ή 0,8).