Δυο ακόμα βραδιές λόγου και μουσικής

Ο ουρανός και το φως των άστρων αποτέλεσαν πηγή έµπνευσης, προβληµατισµού και δηµιουργίας από τις πρώτες στιγµές που οι πρόγονοί µας έκαναν τα πρώτα δειλά τους βήµατα στον πλανήτη Γη, και ανορθώνοντας το βλέµµα τους προς το στερέωµα έγιναν «άνθρωποι».

Εδώ και αιώνες οι αστρονόµοι, αρχικά µε γυµνό µάτι και στη συνέχεια µε τηλεσκόπια, συλλέγουν το αµυδρό φως των άστρων και αποτυπώνουν µε συνεχώς µεγαλύτερη ακρίβεια τις θέσεις των ουράνιων αντικειµένων καθώς και την κίνησή τους µέσα στο χρόνο. Επιπλέον, αναλύοντας το φως στα χρώµατά του αποκαλύπτουν τη χηµική σύσταση των αστεριών και υπολογίζουν τις αποστάσεις τους. Έτσι, οι αστρονόµοι γίνονται συγγραφείς ενός κοσµικού ταξιδιού πίσω στο χρόνο, καθώς η πεπερασµένη ταχύτητα του φωτός σε συνδυασµό µε τις «αστρονοµικές αποστάσεις» τούς προσφέρει µια στιγµιαία εικόνα του παρελθόντος κάθε ουράνιου αντικειµένου. Η λεπτοµερής καταγραφή της πληροφορίας αυτής –αρχικά σε λίθινες πλάκες και παπύρους, ύστερα σε βιβλία και σήµερα πια σε ψηφιακά µέσα– καθώς και η διαφύλαξη και η µετάδοσή της στις επόµενες γενιές των επιστηµόνων υπήρξαν καθοριστικής σηµασίας για την πρόοδο της επιστήµης και την κατανόηση του Σύµπαντος.

Δεν έχουν όµως µόνο οι αστρονόµοι και οι παρατηρήσεις τους το προνόµιο να µας ταξιδεύουν πίσω στο χρόνο. Όταν ως αναγνώστες ξεφυλλίζουµε σήµερα ένα βιβλίο, φιλοσοφικό, ιστορικό ή επιστηµονικό, εξερευνούµε, µε οδηγό το πνεύµα και τη γνώση του συγγραφέα, πτυχές του πολύµορφου κόσµου µας. Στα βιβλία της ιστορίας, αλλά και ειδικότερα της ιστορίας των ιδεών και της ιστορίας της επιστήµης, ανακαλύπτουµε πώς οι συνάνθρωποί µας αντιµετώπιζαν στο παρελθόν τις προκλήσεις της καθηµερινότητας, διατύπωναν µε βάση τα δεδοµένα της εποχής επιστηµονικές και φιλοσοφικές θεωρίες ή ονειρεύονταν το µέλλον τους. Ένα µέλλον το οποίο εµείς σήµερα έχουµε την τύχη να βιώνουµε και να γινόµαστε έτσι προνοµιούχοι κριτές τους.

Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, το αρχαιότερο ερευνητικό ίδρυµα της χώρας, σε συνεργασία µε τις Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης του Ιδρύματος Τεχνολογίας & Έρευνας, έναν εκδοτικό οίκο που συµβάλλει καθοριστικά στην προαγωγή της επιστηµονικής σκέψης στο ελληνικό κοινό, ξεκινούν µαζί το 2018 µια σύντοµη εξερεύνηση σε τέσσερα θέµατα, επιστηµονικά και όχι µόνο, που αποτέλεσαν διαχρονικά κοµβικά σηµεία στην κατανόηση βασικών εννοιών του κόσµου που µας περιβάλλει. Ως σταθµοί στην πορεία αυτή θα χρησιµοποιηθούν επιλεγµένα βιβλία, ενώ ξεναγοί µας θα είναι εµπνευσµένοι συγγραφείς και ακαδηµαϊκοί. Κάτω από τον καθαρό αττικό ουρανό και την προστασία που προσφέρει ο ηλικίας 110 ετών θόλος του ιστορικού τηλεσκοπίου Δωρίδη, όλοι µαζί θα µάθουµε, θα συζητήσουµε και θα προβληµατιστούµε.

Στο τέλος κάθε βραδιάς και µε θέα τον φωτισµένο βράχο της Ακρόπολης, γύρω από τον οποίο πριν από 25 αιώνες και µέσα σε 100 µόλις έτη τέθηκαν οι θεµέλιοι λίθοι των θετικών επιστηµών και της φιλοσοφίας, θα στρέψουµε το τηλεσκόπιο λίγο πιο ψηλά για να αναζητήσουµε στον ουρανό, ανάµεσα στ’ αστέρια και τους πλανήτες, νέες απαντήσεις σε διαχρονικά ερωτήµατα.

(Στην εκδήλωση του Άγγελου Χανιώτη τραγουδά ο Σταµάτης Μπερής, τενόρος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, και στην εκδήλωση του Γιώργου Γραµµατικάκη τραγουδά η Αναστασία-Φιόρη Μεταλληνού, σοπράνο, αστροφυσικός. Στην κιθάρα συνοδεύει ο Σταύρος Σολωμός.)