«Καλημέρα σας. Σήμερα θα μιλήσουμε για το φως. Παλιότερα πιστεύαμε ότι το φως είναι κύμα. Σήμερα πιστεύουμε ότι έχει και σωματιδιακή και κυματική φύση.
-…δηλαδή Κύριε είναι κάτι σαν τον τριαδικό θεό;»
Όχι μαθητής 17 χρονών αλλά κανένας λογικός άνθρωπος δεν μπορεί να καταλάβει τη φράση που είπε παραπάνω ο διδάσκων (εννοείται πως ούτε κι αυτός ο ίδιος μπορεί να την καταλάβει). Πως λοιπόν πρέπει να διδάξουμε την σύγχρονη φυσική;Πρώτα απ΄ όλα πρέπει να μπουν τα πράγματα σε μια τάξη. Το φως είναι ροή φωτονίων αλλά ακόμα κι ένα μοναδικό φωτόνιο είναι φως. Το φωτόνιο είναι επομένως κύμα. Όμως ένα φωτόνιο όταν πέσει επάνω στη φωτογραφική πλάκα αφήνει στιγμή. Αυτό δείχνει ότι το φωτόνιο είναι σωμάτιο. Δηλαδή το φωτόνιο είναι ταυτόχρονα και σωμάτιο και κύμα;
Το δίλλημα αυτό ταλαιπωρούσε τους επιστήμονες για πολύ καιρό. Ο Bohr, ο Heisemberg και άλλοι επιστήμονες (η σχολή της Κοπενχάγης) έδωσαν την ομώνυμη ερμηνεία: το φωτόνιο και τα άλλα σωματίδια είναι κύματα, αλλά όταν παρατηρούνται (όταν πχ πέφτουν στην φωτογραφική πλάκα) μετατρέπονται σε σωματίδια. Το σημείο στο οποίο το κύμα θα μετατραπεί σε σωματίδιο είναι απροσδιόριστο αλλά σε κάθε μικρή περιοχή του χώρου υπάρχει μια προσδιορίσιμη πιθανότητα το σωματίδιο να εμφανιστεί σε αυτή την περιοχή.
Σε πειραματικούς όρους υπάρχει μια απροσδιοριστία σε κάθε πείραμα που επιχειρεί να εντοπίσει ένα σωματίδιο. Για την ακρίβεια, εκτός από την απροσδιοριστία που είναι έμφυτη σε κάθε πείραμα, στα πειράματα με σωμάτια υπάρχει μια πρόσθετη απροσδιοριστία η οποία είναι ενσωματωμένη σ΄ αυτή καθ΄ αυτή τη φυσική του σωματίου. Όταν το πείραμα επιχειρεί να προσδιορίσει ταυτόχρονα τη θέση του σωματίου σε ένα άξονα και την ορμή του σ΄ αυτόν τον άξονα, το γινόμενο της απροσδιοριστίας της θέσης επί την απροσδιοριστία στην ορμή δεν μπορεί να γίνει μικρότερο του h/ 4π.
Η θέση μου είναι ότι η διδασκαλία της σύγχρονης φυσικής πρέπει να αρχίσει με την περιγραφή των πειραμάτων που έκαναν εκείνη την εποχή οι επιστήμονες πριν καταλήξουν στην ερμηνεία της σχολής της Κοπενχάγης. Στο τέλος να δωθεί η ερμηνεία αυτή, σαν η λύση του μυστηρίου χωρίς όμως να παραλειφθούν οι αντιρρήσεις μεγάλων επιστημόνων, όπως του Einstein ή του Schroedinger, στη επίσημη ερμηνεία.
Τέλος πρέπει να τονιστεί ότι, ακόμα και με τα εξαιρετικά ακριβή πειράματα της εποχής μας, η ερμηνεία αυτή επαληθεύεται με ακρίβεια σε κάθε της λεπτομέρεια.
![]()