by 
Δημοσιεύτηκε από το χρήστη Σιάπκας Δημήτρης στις 6 Οκτώβριος 2012 στις 18:46 στην ομάδα Χημεία Γ΄Λυκείου
στις σελίδες 182 – 183 του σχολικού βιβλίου χημείας Α’ Λυκείου αναφέρεται:
“Tα ονόματα των διακλαδώσεων προτάσσονται του κυρίως ονόματος, με αλφαβητική σειρά, με αριθμούς που καθορίζουν τις θέσεις τους”
” Tα αλογόνα (Cl-, Br-, F-, Ι-) διαβάζονται ως διακλαδώσεις, δηλαδή τα ονόματα τους μπαίνουν σαν πρόθεμα του κυρίου ονόματος.”
και δίνεται ως παράδειγμα: 4-χλωρο -5- μεθυλο -1,4-εξαδιένιο,
Σύμφωνα με τη μεταφρασμένη στα ελληνικά οργανική χημεία του ΜcMurry, το παραπάνω παράδειγμα θα έπρεπε να ήταν: 5- μεθυλο – 4 – χλωρο -1,4-εξαδιένιο,
Τελικά ακολουθούμε την ελληνική ή την αγγλική αλφάβητο?
Φαντάζομαι πως δεν είναι τόσο σημαντική η παρατήρηση, ούτε κάνει τη διαφορά στην ονομασία μιας ένωσης, όμως:
Α. δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι όλα τα παιδιά στο σχολείο γνωρίζουν αγγλικά,
Β. έχει άδικο ένας μαθητής να πιστεύει ότι στο σχολείο παίζουμε με τις λέξεις?
… εγω χρησιμοποιώ την ελληνική αλφαβητική σειρά , έτσι καταλήγω στο :
αίθυλο > βρώμο > μέθυλο > χλώρο …
Εκτιμώ ότι το παράδειγμα του σχολικού βιβλίου είναι αποτέλεσμα κακής μετάφρασης/μεταφοράς ξενόγλωσσου κειμένου.
Εγώ συνήθως προτιμώ την ονοματολογία κατά IUPAC τηρώντας την ίδια αλφαβητική σειρά, δηλ. του λατινικού αλφάβητου, για το μόνο λόγο ότι αν οι μαθητές αναζητήσουν πληροφορίες για μια συγκεκριμένη ένωση (στο διαδίκτυο προφανώς) θα τις βρουν κυρίως στα αγγλικά και επομένως με την ονομασία της ένωσης κατά IUPAC.
Έτσι, αναφέρω 2-χλωρο-3-μεθυλο-βουτάνιο και όχι 2-μεθυλο-3-χλωρο-βουτάνιο κατά το 2-chloro-3-methyl-butane (γιατί εδώ αλλάζει και η αρίθμηση και όχι μόνο η σειρά με την οποία γράφουμε τους υποκαταστάτες που εν τέλει δεν είναι και τόσο σημαντική στο επίπεδο γνώσεων του λυκείου)
Σε ορισμένα πανεπιστημιακά συγγράμματα μεταφρασμένα από την αγγλική γλώσσα, π.χ. των Morrison & Boyd, Organic Chemistry, ορθώς ή όχι, ακολουθείται η ίδια λογική. Οπότε ούτε στο σύνολο των ελλήνων επιστημόνων υπάρχει σύμπνοια απόψεων για το θέμα. Παρόμοιο πρόβλημα «ασυμφωνίας» μεταξύ επιστημόνων υπάρχει φυσικά και σε πλήθος μεταφράσεων επιστημονικών όρων από τα αγγλικά στα ελληνικά.
Και κάποιες παρατηρήσεις:
1. Εξηγώ στους μαθητές το «ανακόλουθο» της ελληνικής και της κατά IUPAC ονομασίας μιας ένωσης, αναφέρω την προσωπική μη δεσμευτική επιλογή να μεταφράζω το αγγλικό όνομα και σαφώς δέχομαι την αντίθετη άποψη.
2. Καλώς ή κακώς η ονοματολογία διδάσκεται «επιφανειακά», χωρίς εμβάθυνση, είτε ως μάθημα Γενικής Παιδείας Β΄Λυκείου (και επομένως αδιάφορο για πολλούς) παλαιότερα είτε υπό πίεση χρόνου στο τέλος της χρονιάς στην Α’ Λυκείου τώρα, και επειδή δεν αποτελεί εξεταστέα ύλη στις Πανελλήνιες δε δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σε τέτοιες «λεπτομέρειες».
3. Σχετικά με το αν πρέπει να γνωρίζουν οι μαθητές το λατινικό αλφάβητο: από τη στιγμή που διδάσκονται αγγλικά από την Γ’ Δημοτικού και δεύτερη ξένη γλώσσα από την Ε’ Δημοτικού (σε όλα τα σχολεία), σαφώς και οφείλουν να γνωρίζουν το αγγλικό αλφάβητο, όπως οφείλουν να γνωρίζουν την επίλυση της εξίσωσης πρώτου βαθμού ή την απλή μέθοδο των τριών (από τα μαθηματικά) για τη λύση των ασκήσεων (και) της χημείας.
Σ ευχαριστώ πολύ Vivi. Έχεις δίκιο για το λατινικό αλφάβητο, ήταν ανόητη και άστοχη εκ μέρους μου η παρατήρηση. Υπάρχουν όμως, συνάδελφοι (ευτυχώς λίγοι) στα σχολεία, ιδιωτικά και μη, που παίζουν με τις λέξεις.