by Δημοσιεύτηκε από το χρήστη Βιβή Γεωργίου στις 29 Μάρτιος 2013 στις 10:50 στην ομάδα Χημεία Γ΄Λυκείου
Θέματα πανελληνίων εξετάσεων 2005
Θέμα 3ο, ερώτημα β.
Ποιες από τις οργανικές ενώσεις B, Λ, Z έχουν, κατά Brönsted–Lowry, ιδιότητες οξέων και ποιες έχουν ιδιότητες βάσεων; (3 μονάδες)
Έχουμε βρει από το προηγούμενο ερώτημα ότι οι ενώσεις είναι:
Β = 2 -προπανόλη
Λ = ισοβουτυλαμίνη
Ζ = 2-μεθυλο-προπανικό οξύ
Παραθέτω τον ορισμό οξέων – βάσεων κατά Brönsted–Lowry από το σχολικό βιβλίο:
«Οξύ είναι η ουσία που μπορεί να δώσει ένα ή περισσότερα πρωτόνια»
«Βάση είναι η ουσία που μπορεί να δεχτεί ένα ή περισσότερα πρωτόνια»
Η αλκοόλη μπορεί να είναι και οξύ και βάση : R-OH -> R-O– και R-OH -> R-OH2+ αντίστοιχα.
Η αμίνη μπορεί να είναι και οξύ και βάση : R-ΝH2 -> R-ΝH– και R-ΝH2 -> R-ΝH3+ αντίστοιχα.
Στο σχολικό βιβλίο στο 5ο κεφάλαιο, σελ. 228-229, αναφέρει ως οξέα τις αλκοόλες και ως βάσεις τις αμίνες, ενώ στον πίνακα του βιβλίου στο 3ο κεφάλαιο, σελ. 97, δίνει την αμμωνία και ως οξύ και ως βάση.
Σε λύσεις που έχω δει στο διαδίκτυο δίνουν την αλκοόλη ως οξύ και την αμίνη ως βάση. Όμως αυτό ισχύει όταν συγκρίνονται με το νερό…
Μια ουσία χαρακτηρίζεται ως οξύ ή βάση, ανάλογα με την αντίδραση στην οποία συμμετέχει.
Προβληματισμός δικός μου… σε περίπτωση που ο μαθητής απαντούσε το σωστό, ότι η αλκοόλη και η αμίνη μπορούν να δράσουν και ως δότες και ως δέκτες πρωτονίων σύμφωνα με τον ορισμό του βιβλίου, θα θεωρούνταν λάθος;
… και βέβαια έχεις δίκιο. Απλώς οι εκφωνήσεις των πανελληνίων…πλέον….δυστυχώς…. θεωρούν τα προφανή ως δεδομένα…
Μέχρι να κάτσει η “χοντρή στραβή” σε κάποιο θέμα ΄πανελληνίων ημερησίων Λυκείων και θα γίνει(?) χαμός …
Κάποιες ενδιαφέρουσες παραγράφους θα βρείς εδώ —> http://ylikonet.gr/group/ximiac/forum/topics/arrhenius-vs-bronsted-…
Αυτό δεν έγινε πέρσι με τη Φυσική; Στο θέμα 3δ το σώμα έκανε ανακύκλωση… Ο πολύ καλά προετοιμασμένος μαθητής που δεν αφήνει τίποτα να πεσει κάτω θα το εξέταζε, δε θα μπορούσε να απαντήσει και θα έχανε πολύ χρόνο (αναρωτούμενος “τι εννοεί ο ποιητής”) χωρίς ίσως να προλάβει να λύσει το 4ο θέμα, ενώ απάντησε “σωστά” ο μαθητής που δεν το εξέτασε ή που το εξέτασε και φέρθηκε “διπλωματικά” υποθέτοντας “τι θέλει να πει ο ποιητής”…
Κι ενώ η οδηγία αρχικά ήταν να μη ληφθεί υπόψη το θέμα αυτό, τελικά βαθμολογήθηκε και θεωρήθηκε σωστή η γνωστή απάντηση.
Πάντα λέω στα παιδιά ότι αν κάτι δεν τους κολλάει να το αναφέρουν αμέσως. Ίσως είναι τυχεροί και έρθουν διευκρινίσεις από την επιτροπή. Αν δεν έρθουν, τότε τους συμβουλεύω να κινηθούν δυστυχώς “διπλωματικά”, να φανταστούν τι είναι πιο πιθανό να ζητάει το θέμα και να απαντήσουν ανάλογα. Το ίδιο έχω κάνει κι εγώ άλλωστε σε θέματα του ΑΣΕΠ…
ΥΓ. Τώρα που το σκέφτομαι, αυτό έγινε και το 2006 στο 4ο θέμα της Βιολογίας (την άσκηση δηλ) στις εξετάσεις των ομογενών. Μόνο που δεν είναι τόσο ευρέως γνωστές και δεν εγινε “ντόρος”.
“Σε λύσεις που έχω δει στο διαδίκτυο δίνουν την αλκοόλη ως οξύ και την αμίνη ως βάση. Όμως αυτό ισχύει όταν συγκρίνονται με το νερό…”
Το νερό είναι ελαφρά ισχυρότερο οξύ από τις αλκοόλες, άρα….είναι λάθος πως όταν διαλύονται οι αλκοόλες στο νερό λειτουργούν ως βάσεις σύμφωνα με την αντίδραση: R – OH + H2O -> ROH2+ + OH-?? Το pH των αλκοολών στο νερό θεωρείται ίσο με 7 ή κάνω λάθος? Εγώ πίστευα ότι οι αλκοόλες είναι δότες Η+, και άρα θεωρούνται οξέα, σε άλλους διαλύτες πέραν του νερού.
Σωστή παρατήρηση.
Το pKa των αλκοολών δίνεται στη βιβλιογραφία ως 16-18 και επομένως οι αλκοόλες είναι ελαφρώς ασθενέστερα οξέα από το νερό (στην ίδια θερμοκρασία η βιβλιογραφία δίνει το pKa του νερού ίσο με 15.7). Γι’αυτό και τα διαλύματά τους έχουν ουδέτερο pH.
Παρασύρθηκα από τις αμίνες που συγκρινόμενες με το νερό είναι βάσεις… Το σχολικό βιβλίο αναφέρει τις αλκοόλες ως οξέα, επειδή αντιδρούν με δραστικά μέταλλα και δρουν ως δότες πρωτονίων και όχι όταν συγκρίνονται με το νερό.
Βέβαια ο προβληματισμός μου παραμένει, αφού έχουν ιδιότητες και οξέων και βάσεων κατά Brönsted–Lowry…
Στάρκας Δημήτρης είπε: