by 
Δημοσιεύτηκε από το χρήστη Γκενές Δημήτρης στις 22 Ιούλιος 2016 στις 23:06 στην ομάδα Ανδρέας Κασσέτας
Σε αυτά τα αρχεία ο Ανδρέας Κασσέτας ξόδεψε εκαντοντάδες εργατοώρες
Αργότερα ξαναδούλεψε όλα σε ένα CD για το φως
Δίνω το αρχικό αρχείο με αρκετές διορθώσεις ( φάσεις σελήνης , και άλλες …)
… αλλά μόνο όσες είχαμε συζητήσει ( π.χ. δεν έκανα διορθώσεις στο οπτικό πεδίο του επίπεδου καθρέπτη …)
Το αρχείο ΕΔΩ
Και αυτό αλλά και το β μέρος που θα ακολουθήσει είναι πολύ εκτεταμένα σε τμήματα ύλης που δεν είναι δυνατόν να εξαντληθούν στην Γ Γυμνασίου ( π.χ. ολική ανάκλαση , είδωλα κοίλου και κυρτού καθρέπτη, είδωλα φακών … ) Πολλά τμήματα από αυτήν την ύλη αφαιρέθηκαν από τον ίδιο τον Ανδρέα στις αντίστοιχες νεώτερες προτάσεις του που μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα http://users.sch.gr/kassetas/education.htm
Καλημέρα Δημήτρη.
Σε ευχαριστούμε για το νέο υλικό που ανάρτησες!
Σας ευχαριστούμε πολύ!
Ο Ανδρέας έχει χωρίς αμφιβολία μεγάλη τέχνη στο γράψιμο διδακτικών κειμένων, αλλά ορισμένα από αυτά που γράφει είναι απλώς απόψεις του. Μία από αυτές τις απόψεις, που τη βρήκα στο παραπάνω .ppt, είναι σε σχέση με την εκπομπή του φωτός. Εκεί ο Ανδρέας ισχυρίζεται ότι η εκπομπή γίνεται με διέγερση και αποδιέγερση των ηλεκτρονίων. Αυτό φέρνει στην επιφάνεια δυό ζητήματα που θα ήθελα να συζητήσουμε:
Καλησπέρα σε όλους …
Διονύση, Αριστέα, Νίκο ευχαριστώ για το σχόλιο …
( είναι σπουδαίο να επιβεβαιώνει κάποιος ότι τίποτα δεν πάει χαμένο )
Νίκο όσον αφορά την πρώτη παρατήρηση ναι έχεις δίκιο αλλά ψιλά γράμματα για το Γυμνάσιο …
( και μόνο να ακούσουν ότι ο όρος διέγερση δεν αναφέρεται μόνο σε καταστάσεις ερωτικές είναι ένα τεράστιο πρώτο βήμα )
Ναι ίσως θα ήταν προτιμότερο να αναφερθούμε σε άτομα ( ή και γενικότερα σωματίδια ιόντα , μόρια και πυρήνες αν και εδώ επικεντρώνουμε μόνο στο ορατό φως και δεν θέλουμε αναφορές ούτε σε πλάσμα ούτε σε άλλες διεργασίες όπως σκέδαση … )
Στην δεύτερη όμως παρατήρησή σου θα διαφωνήσω : Είτε αναφέρεσαι σε καταστάσεις όπου μεταβάλλεται η τροχιακή στροφορμή είτε το spin ( το οποίο συνισφέρει διπλά ) η μελέτη μπορεί να γίνει μόνο με κβαντικά μοντέλα ( ταλαντωτών με την ευρύτερη έννοια ). Για την συμπεριφορά της ύλης όταν εκπέμπεται φως από θερμά σώματα σε οποιαδήποτε θερμοκρασία πρέπει να εξάγουμε περιγραφές και νόμους που να επιβεβαίωνουν τους πειραματικούς νόμους των Stefan_Boltzmann και Wien και αυτό προϋποθέτει κβαντική φυσική και διέγερση και αποδιέγερση καταστάσεων στροφορμής ( ή spin )
Αλλά ας μείνω στο ουσιώδες . Το εγχείρημα του Ανδρέα τα 25 τελευταία χρόνια είναι ένα εγχείρημα διδακτικού μετασχηματισμού που να μπορεί να κρατά το μέτρο στην έκπτωση των όποιων θεωρητικών απλοποιήσεων στα φυσικά μοντέλα. Και σε αυτό το εγχείρημα ήταν μεγας Δάσκαλος. Ασφαλώς και υπάρχουν λάθη σε ένα τόσο μεγάλο έργο ( εδώ λάθη κάνουν Newton, Einstein, Bohr και Feynman ) … Η ιστορία του πολιτισμού μας είναι μια ιστορία αναμέτρησης με επαναλαμβανόμενα λάθη.
Αν δεν είναι σπουδαίο να βλέπουμε διδακτικά μέσα σε ένα κρύσταλλο μετάλλου ελεύθερα ηλεκτρόνια αντί μοντέλο απεντοπισμένων ηλεκτρονίων σε υβριδικές καταστάσεις… θα μας πειράξει να περιορίσουμε την εκπομπή φωτός μόνο στα ηλεκτρόνια ;
Σε κάθε περίπτωση … Νίκο σε ευχαριστώ για την ένστασή σου …όχι μόνο γιατί έχει λογική βάση αλλά ΚΑΙ γιατί κατάφερε να διεγείρει όσα ακόμα κύτταρα φαιάς ουσίας λειτουργούν κάπως…
Αγαπητέ Δημήτρη
Η Η/Μ ακτινοβολία υποδιαιρείται σε δύο κύριες κατηγορίες: την ακτινοβολία ηλεκτρικού διπόλου και την ακτινοβολία μαγνητικού διπόλου. (Υπάρχουν και οι αντίστοιχες τετραπολικές ακτινοβολίες ή και υψηλότερης τάξης αλλά είναι πολύ ασθενείς). Ειδικά η ακτινοβολία ηλεκτρικού διπόλου είναι πολύ σημαντική για τον Η/Μ έστω κι αν στο Φυσικό μας δίδαξαν πολύ λίγα γι΄ αυτήν (γι αυτό και την αγνοούμε οι περισσότεροι).
Γι΄ αυτό ας κάνω μια εισαγωγή. Μια κατανομή φορτίου παράγει ηλεκτρικό πεδίο ακόμα κι αν το ΣQ είναι 0. Αυτό συμβαίνει γιατί η κατανομή έχει διπολική ηλεκτρική ροπή. Το νετρόνιο για παράδειγμα, με μηδενικό φορτίο, έχει ηλεκτρικό πεδίο γιατί έχει κάποια ηλεκτρική ροπή (διπολική ή τετραπολική, δεν είμαι σίγουρος). Χάρη σ΄ αυτό το φαινόμενο οι φυσικοί διαπίστωσαν ότι το νετρόνιο δεν είναι στοιχειώδες σωματίδιο.
Επίσης κάθε (κλειστό) ηλεκτρικό ρεύμα έχει μαγνητική διπολική ροπή. Τα νουκλεόνια έχουν, εκτός από ηλεκτρική, και μαγνητική διπολική ροπή. Το ηλεκτρόνιο έχει μόνο μαγνητική διπολική ροπή.
Όταν μια ηλεκτρική διπολική ροπή κάνει ταλαντώσεις κάποιας συχνότητας, παράγεται Η/Μ πεδίο ηλεκτρικής διπολικής ροπής της ίδιας συχνότητας. Αντίστοιχα έχουμε το Η/Μ πεδίο μαγνητικής διπολικής ροπής. Η ένταση της ηλεκτρικής ή της μαγνητικής συνιστώσας ενός από αυτά τα πεδία είναι αντίστροφα ανάλογες με την απόσταση από την αντίστοιχη (ηλεκτρική ή μαγνητική) ροπή.
Αντίθετα από το άτομο του Bohr, το άτομο του Schroedinger ή του Heisemberg έχουν μηδενική ηλεκτρική ροπή (και σταθερή μαγνητική ροπή) στη θεμελιώδη κατάσταση. Όταν όμως ένα άτομο δονηθεί, δημιουργείται σχετική κίνηση ανάμεσα στα ηλεκτρόνια και τον πυρήνα. Έτσι το κέντρο φορτίου των ηλεκτρονίων διαφέρει (ελάχιστα) από το κέντρο φορτίου του πυρήνα και δημιουργείται ηλεκτρική ροπή. Ο ρυθμός μεταβολής αυτής της ροπής είναι ίσος με τη συχνότητα ταλάντωσης του ατόμου. Και το άτομο εκπέμπει Η/Μ ακτινοβολία της ίδιας συχνότητας.
Η θερμική δόνηση του ατόμου δεν έχει συγκεκριμένη συχνότητα, αλλά αναλύεται κατά Fourier σε έναν μεγάλο αριθμό συνιστωσών συχνοτήτων. Γι΄ αυτό το θερμικά δονούμενο άτομο δεν εκπέμπει μια μοναδική συχνότητα, αλλά ένα φάσμα συχνοτήτων. Η ανάλυση της ακτινοβολίας ηλεκτρικού διπόλου του ατόμου (πχ η σχέση της έντασης της ακτινοβολίας από τη συχνότητα) γίνεται με κλασσική θερμοδυναμική και συμφωνεί με τα πειραματικά αποτελέσματα που ήταν γνωστά πολύ πριν την κβαντική θεωρία.
Πολύ ωραίο, Δημήτρη.
Εντυπωσιακή η προσπάθεια του Ανδρέα Κασσέτα,
να εξελίσσει την διδακτική του πρόταση,
να δίνει τις συμβουλές – προτροπές του στους καθηγητές,
ενώ σίγουρα χρησιμοποίησε όλα τα μέσα της εποχής του,
για να μας δώσει την άποψη του.
Η αισθητική των κειμένων του εξελισσόταν,
η πρόταση του διαρκώς συμπληρωνόταν,
η απουσία του αφήνει ένα κενό.
Νίκο !!!
Και ποια είναι σύμγωνα με αυτές τις κλασικές θεωρίες η εξάρτηση της φασματικής έντασης με την συχνότητα; Τι προκύπτει θερμοδυναμικά για την φασματική ένταση;
Μήπως αύξανεται ανάλογα με το τετράγωνο της συχνότητας ; Δεν το ξέρω . Αλλά αν είναι αυτή η εξάρτση που προβλέπει η κλασική θεωρία δεν θα επαληθεύεται η κατανομή ούτε για συχνότητες κοντά στο ιώδες πολύ περισσότερο στο υπεριώδες …
Αλλά και πάλι … Αν αυτά που γράφεις, τα γράφεις γιατί ελάχιστα τα διδαχθήκαμε στο Φυσικό … πιστεύεις ότι έχουν θέση σε μια συζήτηση για τους διδακτικούς στόχους στην Γ Γυμνασίου;
Ναι, σύμφωνα με την κλασική ηλεκτροδυναμική η ένταση είναι ανάλογη με το f στο τετράγωνο. Αλλά έτσι προκύπτει υπεριώδης καταστροφή. Αν χρησιμοποιήσεις κβαντική ηλεκτροδυναμική θα βρεις τη σωστή απάντηση.
Βέβαια όλα αυτά δεν έχουν θέση στο βιβλίο της Γ΄ γυμνασίου. Αλλά το να θέτει το ζήτημα στο βιβλίο του ο συγγραφέας και να απαντάει ότι “η αιτία της ακτινοβολίας είναι η διέγερση και αποδιέγερση του ηλεκτρονίου” ούτε κι αυτό έχει θέση. Μήπως θα ήταν καλύτερα να μη μιλήσουμε για την αιτία της ακτινοβολίας;
Καλησπέρα Κώστα
δεν είχα δει το σχόλιό σου … Είναι όπως τα λες … συμφωνώ.
Νίκο
Αντιπρότεινες πριν ως αιτία : “διέγερση και αποδιέγερση ατόμων ή και μορίων” ( συμφώνησα και συμφωνώ )
Το βρίσκω πολύ γενικότερο και λογικό … κΧρειάζεται να διευκρινίσουμε μπρούμε να μιλήσουμε για διέγερση και αποδιέγερση π.χ. ενός ηλεκρονίου σαν μια από τις περιπτώσεις ( σχηματικά κάτι σαν εικόνα του πρότυπου του Μπορ )… αλλά θα χώραγε και μια συσχέτιση της διέγερσης ενός ατόμου ή ενός μορίου με την διέγερση ενός συστήματος μαζών με ελατήρια που πάλεται μετά από κρούση και αποδιεγειρόμενο μετά από άλλη κρούση δίνει την ενέργειά του ( να ικανοποιήσω και την προτίμησή σου στο κλασικό μοντέλο )
… Στην Γ γυμνασίου όλα αυτά έχουν την ίδια θέση με πολλές άλλες αναφορές πέρα και έξω από την εξεταστέα ύλη… αναφορές που ένας δάσκαλος κάνει “εν τη ῥύμη του λόγου” ( κατάφερα να βρω τη δασεία στο ρ αλλά όχι την υπογεγραμμένη ), αναφορές ωσαν να μονολογεί μέχρι κάποιο βλέμμα μαθητή να τον επαναφέρει στην πραγματικότητα …
Αν αρχίσουμε να μιλάμε στους μαθητές για διέγερση συστημάτων από τη θεμελιώδη σε ανώτερη στάθμη, ο μαθητής θα μπορούσε να κάνει πολλές ερωτήσεις. Αυτό δεν είναι καλό, όχι μόνο γιατί θα μας έβρισκε αδιάβαστους αλλά γιατί (ίσως το έχεις προσέξει) πολλές ερωτήσεις μαθητών δεν έχουν νόημα και μεις δεν έχουμε δικαίωμα να πούμε “… αυτή η ερώτηση δεν έχει νόημα” άλλα πρέπει να δώσουμε μια απάντηση. Και μετά οι μαθητές θα συνεχίσουν τις ερωτήσεις. Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι να μας κολλήσουν στον τοίχο. Βέβαια σε μια τάξη συνηθισμένων μαθητων, που δεν κάνουν πολλές ερωτήσεις, μπορείς να πεις κάτι παραπάνω.
Βέβαια εγώ δεν ξεκίνησα αυτή τη συζήτηση σαν μια συζήτηση του τι πρέπει να λέμε στους μαθητές. Άπλα ήθελα να συζητήσουμε τη φύση μερικών πραγμάτων. Η θέση του Ανδρέα για το φυσικό μηχανισμό της θερμικής ακτινοβολίας μου έδωσε το έναυσμα. Θα ήταν πολύ ωραίο αν υπήρχαν κι άλλοι που να είχαν το ενδιαφέρον να συζητήσουν το φαινόμενο καθεαυτό.
Όσον αφορά “την προτίμηση μου στο κλασσικό μοντέλο” θέλω να διευκρινήσω ότι δεν είμαι εραστής κλασικών μοντέλων. Η θερμική ακτινοβολία είναι ακτινοβολία ηλεκτρικού διπόλου. Η ακτινοβολίες ηλεκτρικού και μαγνητικού διπόλου ισχύουν και στην κβαντική ηλεκτροδυναμική, αλλά προτομελετήθηκαν στην κλασσική ηλεκτροδυναμική. ΟΛΕΣ οι Η/Μ ακτινοβολίες είναι ηλεκτρικού ή μαγνητικού διπόλου. Ακόμα κι αυτή που οφείλεται στην αποδιέγερση του ηλεκτρονίου. Όταν πχ το ηλεκτρόνιο μεταπίπτει από την 2p στην 1s στάθμη του ατόμου του υδρογόνου, στο χρονικό διάστημα (των λίγων ns) που διαρκεί η μετάπτωση δημιουργείται στο άτομο μια ταλαντούμενη ηλεκτρική διπολική ροπή. Αυτή είναι η αιτία της εκπομπής του φωτονίου.
Καλημέρα Νίκο
( η καθυστέρηση απάντησης να αποδοθεί στην πλανεύτρα θάλασσα …βλέπεις την έχω συνεχώς δίπλα μου )
Ο στόχος του Ανδρέα, εκτός από την περιγραφή της διάδοσης του φωτός και την αλληλεπίδρασής του με την ύλη ήταν να απαντήσει και στο ερώτημα: πωςεκπέμπεταιτο φως;
Και επιτυγχάνει τους στόχους του ξεκαθαρίζοντας πως δεν ζούμε τυχαία μια «μέσα στο φώς και μια μέσα στο σκοτάδι» …πως το φως δεν πηγάζει από βράχο αλλά εκπέμπεται από αυτόφωτα υλικά αντικείμενα και επανεκπέμπεται από ετερόφωτα υλικά αντικείμενα .
Ξεκαθαρίζει η ύλη ακτινοβολεί μόνο όταν διεγείρεται από κάποια εξωτερική αιτία ( πηγή ενέργειας) και εκπέμπει φως με αποδιέγερση στην προηγούμενη κατάστασή του (ενεργειακή ). Και αυτό δεν είναι λάθος και ισχύει σε οποιοδήποτε μοντέλο περιγραφής είτε κλασικό ( θερμοδυναμικό ή ηλεκτροδυναμικό ) είτε ημικλασικό (Bohr) είτε κβαντικό.
Όμως δεν μπορεί ο Ανδρέας, όπως και κανείς άλλος δάσκαλος, να δώσει την γενική εικόνα για την φύση. Περιορίζεται σε στιγμιότυπα από την ιστορία της επιστήμης … σε φωτογραφίες του μερικού . Με στόχο να δώσει μια εικόνα του ερμηνευτικού σχήματος διέγερσης – αποδιέγερσης περιορίζεται μόνο σε ένα παράδειγμα που παραπέμπει στο ημικλασικό μοντέλο του πρότυπου του Bohr που θα συναντήσει αργότερα στη Β Λυκείου και το δηλώνει.
Αν κάποιος κατά την γνώμη μου είναι λάθος είναι οι απόψεις που συνεχίζεις να υποστηρίζεις . Διότι:
Α) και το κλασικό μοντέλο θερμοδυναμικό και ηλεκτροδυναμικό προϋποθέτει διέγερση και αποδιέγερση.
Β) αποτυγχάνει να ερμηνεύσει τα χαρακτηριστικά της εκπομπής από θερμές φωτεινές πηγές όπως τα νήματα πυρακτώσεως και ο ήλιος
Γ) η αναφορά σε ηλεκτρικά δίπολα δεν συνεισφέρει στο κολάζ μέσω του οποίου προσπαθούμε να συγκροτήσουμε διδακτικά στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση μια συνολική εικόνα των φυσικών επιστημών και της συνεισφοράς τους στο πολιτισμικό ( και όχι μόνο τεχνολογικό ) γίγνεσθαι.
και Δ) δεν μπορούμε να αρνηθούμε την δυνατότητα διδακτικής που να σκιαγραφεί ενα ερμηνευτικό σχήμα και ένα μηχανισμό εκπομπής φωτός στο όνομα της δυσκολίας αυτό να επιτύχθει με διατυπώσες καθολικής ισχύος. Αυτό ήταν και το λάθος που πολλές φορές μέχρι τώρα βλέπω να επαναλαμβάνεται οδηγώντας τη φυσική σε μια συνεχή υποβάθμιση. (Χαρακτηριστικό παράδειγμα η αφαίρεση κάθε αναφοράς στην ηλέκτριση με επαγωγή διότι ήταν δυσνόητη η περιγραφή της πόλωσης και αδύνατη η καθολική περιγραφή όλων των μηχανισμών που συνεισφέρουν στην πόλωση των μονωτικών υλικών… Το αποτέλεσμα …χάσαμε και την δυνατότητα να εντάξουμε στο γενικό ερμηνευτικό σχήμα των ηλεκτρικών δυνάμεων ακόμα και το πρώτο πείραμα με αφόρτιστο ηλεκτρικό εκρεμμές !)
Νίκο
Ασφαλώς και έχει δικαίωμα ο καθένας μας να διατηρήσει την δική του άποψη και να την υπερασπιστεί . Εγώ δεν θα επανέλθω επί του ίδιου θέματος θεωρώντας ότι εξάντλησα τα επιχειρήματά μου έστω και αν δεν έπεισα . Εσύ όμως διατηρείς το δικαίωμα ( και – όχι κατά την γνώμη μου- την υποχρέωση) να επανέλθεις και να υπερασπιστείς την άποψή σου και ο κάθε αναγνώστης μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματά του.
Για άλλη μια φορά σε ευχαριστώ για τον διάλογο αυτό και την ευκαιρία να δοκιμάσω την πειστικότητα των επιχειρημάτων μου αλλά και τις αδυναμίες στην συγκρότηση των σκέψεών μου
Δημήτρη, όπως και συ πήγες για ένα μπανιο, πήγα και γω. Αλλά καθυστέρησα τρεις μέρες! (Βέβαια δεν κράτησε τόσο πολύ το μπάνιο. Πήγα λίγες μέρες διακοπές στα Βασιλική Λευκάδας).
Ο σκοπός που ξεκίνησα αυτή τη συζήτηση, ήταν να συζητήσουμε την αιτία της θερμικής ακτινοβολίας. Σε μια τέτοια συζήτηση δεν τίθεται το θέμα του πως θα διδάξουμε στα παιδιά τη θερμική ακτινοβολία.
Δυστυχώς τα Πανεπιστημιακά βιβλία (τουλάχιστον αυτά που διάβασα εγώ) δεν λένε πολλά πράγματα. Η θερμική ακτινοβολία (που όταν τη μελετάμε στο εσωτερικό μιας κοιλοτητας τη λέμε “ακτινοβολία μέλανος σώματος”) μελετήθηκε πειραματικά από τον Stefan και θεωρητικά από τον Boltzmann με βάση την κλασσική θερμοδυναμική. Ο Boltzmann κατέληξε στο πειραματικά σωστό συμπέρασμα ότι η πυκνότητα ενέργειας της ακτινοβολίας είναι ανάλογη του T^4 αλλά στα βιβλία δεν γράφει τίποτα για τον μηχανισμό της ακτινοβολίας. Το θέμα με έχει προβληματίσει ουκ ολίγες φορές και κλίνω προς την άποψη ότι πρόκειται για την κλασσική ακτινοβολία φορτίων που κάνουν ταλαντώσεις.
Αν η ακτινοβολία αυτή θεωρηθεί σαν ακτινοβολία τύπου Maxwell, δηλαδή ακτινοβολία που εκπέμπεται από τα σώματα με ένα συνεχή τρόπο, και μελετηθεί ποσοτικά, οδηγεί σε συμπεράσματα που δεν συμφωνούν με το πείραμα στα πολύ μικρά μήκη κύματος. Αν όμως θεωρηθεί ότι εκπέμπεται σε ενεργειακά πακέτα, επανέρχεται η συμφωνία. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι η κβαντική φυσική δεν έχει απορρίψει την ακτινοβολία ταλαντούμενων φορτίων αυτή καθ΄ αυτή, αλλά τη θεώρησή της σαν ακτινοβολια συνεχούς φύσεως.
Επειδή σε μια θερμή ουσία τα άτομα ταλαντώνονται, δεν μπορούν να αποφευχθούν μικρές μετατοπίσεις του κέντρου μάζας των θετικών και των αρνητικών φορτίων που θα ταλαντώνονται κι αυτές μαζί με τα άτομα. Θα αναπτύσονται έτσι μικρές διπολικές ροπές που επίσης θα κάνουν ταλάντωση και αυτές οι ταλαντώσεις θα οδηγούν σε Η/Μ κύματα. Υπάρχει κανένα πρόβλημα μ΄ αυτό το μοντέλο;
Το μοντέλο που προτείνει ο Ανδρέας είναι: διέγερση του ηλεκτρονίου του ατόμου με απορρόφηση θερμικής ενέργειας και αποδιέγερση με εκπομπή φωτονίου. Η βασική διαφωνία μου οφείλεται στο γεγονός ότι ένας τέτοιος μηχανισμός θα έδινε γραμμικό φάσμα, ενώ παρατηρείται συνεχές, αλλά και στο γεγονός ότι η απαιτούμενη ενέργεια για διέγερση είναι της τάξεως του eV. Σε θερμοκρασία δωματίου η μέση θερμική ενέργεια ενός δομικού λίθου είναι μεταξύ 0,01 eV και 0,1 eV. H κβαντική διέγερση του ηλεκτρονίου σε θερμοκρασία δωματίου είναι αμελητέα. Όμως θερμική ακτινοβολία παρατηρείται όχι μόνο σε θερμοκρασία δωματίου αλλά και σε πολύ χαμηλότερες θερμοκρασίες. Θα ήθελα, όποιος πιστεύει το αντίθετο να στηρίξει την άποψή του, ή να μας παραπέμψει σε πηγές.
Last but not least (τελευταίο αλλά όχι αμελητέο, για να κάνω ελεύθερη μετάφραση). Ποιός είναι ο μηχανισμός εκπομπής ακτινοβολίας κατά την αποδιέγερση από μια στάθμη ενέργειας σε άλλη χαμηλότερης; έχουμε διερωτηθεί ποτέ; electric dipole radiation λέει ο L. I. Schiff. Όντως, το ηλεκτρικό δίπολο είναι ο μηχανισμός πίσω από κάθε ακτινοβολία.