by Μπορεί μια μονόδρομη αντίδραση με αντιδρόντα σε στοιχειομετρική αναλογία να έχει απόδοση μικρότερη του 1; Εγώ πιστεύω πως μπορεί να συμβεί ανάλογα με τις συνθήκες.
Επειδή το να μοιράζεσαι πράγματα, είναι καλό για όλους…
Μπορεί μια μονόδρομη αντίδραση με αντιδρόντα σε στοιχειομετρική αναλογία να έχει απόδοση μικρότερη του 1; Εγώ πιστεύω πως μπορεί να συμβεί ανάλογα με τις συνθήκες.
Ναι γίνεται, φαντάσου να σκάει μία παράλληλη αντίδραση η οποία να ευνοείται επειδή π.χ. μπορεί να πέφτει ίζημα και παράλληλα να φτιάχνεται κάτι άλλο μέσω άλλης αντίδρασης το οποίο όμως να είναι διαλυτό, έχεις όμως ήδη χάσει αρκετή ποσότητα στο ίζημα της παράλληλης αντίδρασης. Οι συνθήκες όπως σωστά αναφέρεις παίζουν σίγουρα ρόλο, όπως ο δ/της-ες, το pH, θερμοκρασία, φυσικά η στοιχειομετρία, ακόμη και το μέγεθος των κόκκων του στερεού κτλ.) Σε ένα δ/μα γίνεται χαμός από χημικές οντότητες, που προφανώς δε μπορούμε να τις ξέρουμε όλες και γενικά συμβαίνουν αντιδράσεις και μηχανισμοί που δε ξέρουμε και ίσως δε μάθουμε και ποτέ…Πέρυσι στα θέματα της χημείας αν δεις το Δ2 είναι παράδειγμα μονόδρομης αντίδρασης που δεν έχει απόδοση 100 % επειδή τα προϊόντα αντιδρούν μεταξύ τους.
Καλησπέρα κι από μένα. Δημήτρη οι βασικοί λόγοι που μία αντίδραση έχει απόδοση μικρότερη από 1 είναι τρεις: α) Η αντίδραση είναι αμφίδρομη β) γίνονται παράπλευρες αντιδράσεις γ) έχουμε απώλειες κατά την απομόνωση των προϊόντων. Ξέρεις, αυτός ο τελευταίος λόγος, αν και δεν οφείλεται στην αντίδραση αυτή καυθεαυτή, δεν είναι καθόλου ασήμαντος. Μια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο έλεγε: “Ένα θέμα είναι να φτιάξεις την επιθυμητή ουσία μέσω της κατάλληλης αντίδρασης και ένα άλλο -μεγάλο- θέμα είναι να καταφέρεις να την πάρεις χωρίς πολλές απώλειες σε καθαρή κατάσταση.” θέλοντας να επισημάνει πόσο δύσκολη και επίπονη διαδικασία είναι η ποσοτική απομόνωση της ουσίας από το μείγμα της αντίδρασης.
Συμφωνώ απόλυτα με όλα. Όσον αφορά αυτό που τονισατε στην τριτη περίπτωση που αφορά την πειραματική απόδοση που στις περισσότερες περιπτώσεις και θυμάμαι στα εργαστήρια της οργανικής είναι απίθανο να είναι 1 λόγω της δυσκολίας της απομόνωσης του προϊόντος, που μάλιστα σε μερικές περιπτώσεις είναι πιο επίπονη και χρονοβόρα ως διαδικασία από την διαδικασία που ακολουθείται για την παρασκευή της ουσίας που θέλουμε και για την οποία μετρουμε την απόδοση. Αυτό βέβαια είναι δύσκολο να το ξέρουν τα παιδιά γιατί δεν εκτελούν πειραματα. Να θυμίσω εδώ ότι αυτό μπορούσε να τονιστεί με την παλιά ύλη που περιείχε την οργανική και τονίζε ότι η απόδοση στην αντίδραση υποκατάστασης αλκοολών με SOCl2 προς παρασκευή του αντίστοιχου αλκυλαλογονιδιου και αν το δοχείο είναι ανοιχτό τα παραπροϊόντα είναι το SO2 και το HCl που είναι αέρια σε συνήθη θ και πίεση και επομένως από αρχή Le Chatelier η αντίδραση μετατοπίζεται πλήρως στα δεξιά και επίσης αν τα αντιδρωντα είναι σε στοιχείο μετρική αναλογία δεν απαιτείται διαχωρισμός της ουσίας με κάτι που παραμένει στο δοχείο.
Ωραίο πχ της δεύτερης περίπτωσης αποτελεί πάλι η επίδραση ΝαΟΗ ή ΚΟΗ σε αλκυλαλογονιδιου που ανάλογα με τις συνθήκες γίνονται δύο παράλληλες αντιδράσεις. Σε αλκοολούχο διάλυμα ευνοείται η απόσπαση οπότε παράγεται κυρίως αλκενιο, ενώ σε υδατικό ευνοείται η υποκατάσταση και έχουμε παραγωγή της αντίστοιχης αλκολης. Ακόμα στην απόσπαση λόγω κανονα Saytzeff μπορούμε να έχουμε κύριο και δευτερεύον προϊόν, οπότε μιλάμε για 3 παράλληλες αντιδρασεις.Όμως και στις δύο περιπτώσεις της υποκαταστασης δηλ. και της απόσπασης δεν παρεμποδίζεται πλήρως η άλλη αντιδραση και παράγεται πάντα και σε μικρότερη ποσότητα ένα από τα δύο προϊόντα που αναφέρθηκαν και ενδεχομένως και τρίτο από την απόσπαση όπως αναφέρθηκε. Και ενώ ο βαθμός μετατροπής του αλκυλαλογονιδιου είναι 1 αν δεν είναι σε περίσσεια και λάβουμε υπόψη μας και τις δύο ή 3 αντιδράσεις που στη μία η στις 2 ένα μέρος του γίνεται αλκενιο ,και ενδεχομένως ενα αλλο μέρος του ισομερες αλκενιο μέρος ενώ στην αλλη το υπόλοιπο μέρος του αλκοόλη, η απόδοση για κάθε αντίδραση δεν θα είναι 1, αλλά το άθροισμα των αποδόσεων των 2 ή 3 παράπλευρων αντιδράσεων ισούται με την μονάδα. Και σε μια πιο απλή περίπτωση που είναι εντός ύλης( έχει διδαχθεί στη β λυκείου) στην προσθήκη πχ σε αλκενιο που αν παράγεται κύριο και δευτερεύον προϊόν από κανόνα Markovnikov η απόδοση για κάθε αντίδραση είναι μικρότερη του 1, αλλά το άθροισμα των αποδόσεων και των δύο αντιδράσεων είναι 1.
Φυσικά και στις αμφίδρομες ισχύει πάντα και η απόδοση ειναι μικρότερη του ένα όπως αναφέρετε στην αρχή. Συμφωνώ απόλυτα!!
Γεια σου Σοφία (επίτρεψέ μου τον ενικό). Αλήθεια, επειδή το ανέφερες, έχεις κάποια εξήγηση γιατί σε υδατικό διάλυμα βάσης ευνοείται η υποκατάσταση των RX ενώ σε αλκοολικό η απόσπαση;