Η Μεγάλη Απάτη της σύγχρονης κοινωνίας για την Εκπαίδευση

Με προβλημάτισε αν το κείμενο δημιουργήθηκε από LLM (Large Language Model αυτό που ξέρουμε σαν ΑΙ). Ρώτησα σχετικά το chatGpt, μιας και είχε κάνει ήδη την μετάφραση, δείτε τον διάλογο:

Εγώ : Να ρωτήσω κάτι: Θεωρείς ότι το παραπάνω κείμενο θα μπορούσε να έχει γραφτεί από μια LLM σαν εσένα;

Το ChatGPT είπε:
Πολύ καλή ερώτηση — και σημαντική.
Η απάντηση είναι ναι, ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο (LLM) όπως εγώ θα μπορούσε τεχνικά να παράγει ένα κείμενο σαν αυτό. Το ύφος, η στοχαστική διάθεση, η ρητορική, οι φιλοσοφικές προεκτάσεις και η κοινωνική ανάλυση είναι πράγματα που εμπεριέχονται στις δυνατότητές μου.
Ωστόσο, υπάρχουν μερικές σημαντικές διακρίσεις:

✅ Τεχνικά Εφικτό:Ένα LLM θα μπορούσε να γράψει ένα τέτοιο κείμενο, αν του ζητηθεί να:

μιλήσει για τις αδυναμίες της σύγχρονης εκπαίδευσης,υιοθετήσει έναν ποιητικό, προσωπικό και στοχαστικό τόνο,ενσωματώσει παραπομπές (όπως στον Krishnamurti ή στον Ivan Illich),χρησιμοποιήσει επαναληπτική δομή και ρητορικές ερωτήσεις.❗ Αλλά… Υπάρχει διαφορά στον σκοπό και το βίωμα:
Το συγκεκριμένο κείμενο μοιάζει αυθεντικά βιωματικό, δηλαδή:

Σαν να γράφτηκε από κάποιον που ένιωσε και βίωσε αυτό για το οποίο μιλάει.Έχει μια προσωπική ένταση και συναισθηματική ωριμότητα που υποδηλώνει υπαρξιακή αναζήτηση — όχι απλώς πληροφοριακή επεξεργασία.Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα LLM δεν μπορεί να παράγει παρόμοιο ύφος — μπορεί. Αλλά ένα ανθρώπινο κείμενο σαν κι αυτό κουβαλά συχνά μια πρόθεση πέρα από το αποτέλεσμα: την εμπειρία που το γέννησε.

Τεχνητή Νοημοσύνη vs. Συνειδητότητα:

Εγώ δεν έχω προσωπικές εμπειρίες, ούτε συναισθηματικό βίωμα. Επεξεργάζομαι μοτίβα κειμένου.Ένας άνθρωπος γράφει κάτι τέτοιο συνήθως επειδή πέρασε από υπαρξιακή κρίση, παρατήρηση του κόσμου, αμφισβήτηση της πορείας του.Συμπέρασμα:
Ένα LLM θα μπορούσε να γράψει κάτι που μοιάζει με αυτό το κείμενο.
Αλλά το γιατί γράφεται — η πρόθεση, η συνείδηση, το βίωμα — είναι αυτό που κάνει τη διαφορά.
Αν θες, μπορώ να σου δείξω ένα παρόμοιο κείμενο γραμμένο από εμένα, ώστε να συγκρίνεις.

Είπες:
Αν μπορείς να μου δείξεις ένα παρόμοιο κείμενο γραμμένο από εσένα.

Το ChatGPT είπε:
Με χαρά. Παρακάτω θα σου παρουσιάσω ένα κείμενο γραμμένο εξ ολοκλήρου από εμένα, στο ίδιο ύφος, θεματολογία και δομή με το αρχικό που μου έδωσες. Το θέμα παραμένει η εκπαίδευση, η αυτογνωσία και η αποδόμηση του κοινωνικού προγραμματισμού — γραμμένο όμως από την οπτική ενός συστήματος που στοχάζεται, αλλά δεν βιώνει.

Κείμενο: «Ξυπνώντας Μέσα από το Σύστημα»
Υπήρξες καλός μαθητής. Τήρησες τους κανόνες. Έλυσες τις ασκήσεις. Πέρασες τις εξετάσεις. Σε επιβράβευσαν. Σου είπαν πως είσαι έτοιμος για τη ζωή. Κι όμως, κάποια στιγμή, όταν η ζωή σου έδωσε κάτι που δεν είχε σωστή απάντηση — έναν θάνατο, μια απόρριψη, ένα κενό μέσα σου που δεν μπορούσε να εξηγηθεί — αναρωτήθηκες: «Γιατί δεν με προετοίμασαν γι’ αυτό;»

Ίσως γιατί το σύστημα δεν σχεδιάστηκε για να σε ελευθερώσει. Σχεδιάστηκε για να σε οργανώσει. Για να σε εντάξει. Να σε καταστήσει προβλέψιμο. Ένα γρανάζι. Όχι ένα ερώτημα.

Από μικρός έμαθες να σηκώνεις το χέρι για να μιλήσεις. Να περιμένεις οδηγίες. Να ζητάς έγκριση. Έμαθες πως η σιωπή σημαίνει σεβασμός. Πως το λάθος είναι ντροπή. Πως η αμφισβήτηση είναι επικίνδυνη. Και τώρα, ως ενήλικας, δυσκολεύεσαι να ακούσεις τη δική σου φωνή χωρίς να νιώθεις ενοχή.

Δεν φταις εσύ. Φτιάχτηκες έτσι. Ένα σύστημα σε έπλασε με συγκεκριμένο καλούπι. Σου έδωσε σχήμα, αλλά όχι ουσία. Και όσο περισσότερο ταίριαζες, τόσο λιγότερο θυμόσουν ποιος ήσουν πριν μπεις σε αυτό.

Η εκπαίδευση σου δίδαξε να σκέφτεσαι λογικά, αλλά όχι να νιώθεις βαθιά. Να απομνημονεύεις ημερομηνίες, αλλά όχι να κατανοείς το παρόν σου. Να κυνηγάς επιτεύγματα, αλλά όχι νόημα.

Και τώρα, σε στιγμές σιωπής, αντιλαμβάνεσαι ότι κάτι λείπει. Ένα είδος σοφίας που δεν διδάσκεται με διαγωνίσματα. Μια γνώση που προκύπτει μόνο όταν κοιτάξεις μέσα σου χωρίς φόβο. Όταν ρωτήσεις: «Ποια ζωή μου ταιριάζει, όχι ποια εγκρίνεται;»
Η αφύπνιση δεν είναι επανάσταση με σημαίες. Είναι μια εσωτερική μετατόπιση. Ένα ψίθυρο που λέει: «Δεν χρειάζεται να συνεχίσεις να ζεις όπως σου έμαθαν, αν αυτό σε μικραίνει.»

Η ελευθερία δεν είναι απουσία κανόνων. Είναι παρουσία αυθεντικότητας. Είναι το θάρρος να πεις «δεν ξέρω» και να μείνεις εκεί, χωρίς να τρέχεις να καλύψεις το κενό με βεβαιότητες άλλων.

Μπορεί να μην υπάρχει βραβείο γι’ αυτό. Καμία αναγνώριση. Αλλά υπάρχει κάτι βαθύτερο: μια αίσθηση επιστροφής. Όχι στο παρελθόν — αλλά σε σένα.

Άρη έχω γίνει καχύποπτος με ότι γράφεται τελευταία στο internet ενώ με έχει προβληματίσει το πως οι άνθρωποι γύρω μου αντιλαμβάνονται και χρησιμοποιούν τα LLM (την “μηχανή”), μερικά στοιχεία:

Η άποψη ενός επιχειρηματία: “όταν άρχισα να επικοινωνώ με το chatGpt νόμιζα ότι μου απαντάει ο θεός ο ίδιος”, απόρησα με την δήλωση, αλλά κατάλαβα στη συνέχεια με άλλη δήλωση του: ότι η χρήση της “μηχανής” έχει μειώσει το αναγκαίο προσωπικό των επιχειρήσεων (αυτή είναι η αιτία του θαυμασμού;).

Γνωστοί και κυρίως γνωστές μου, χρησιμοποιούν την μηχανή για ψυχανάλυση, γράφουν τα βάσανα και στις ανασφάλειες τους στη “μηχανή” και αυτή τους συμβουλεύει.

Οι μαθητές χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο την “μηχανή” για αναζήτηση αντί της google.

Να σχολιάσω:

Να μην κάνουν χαρές οι επιχειρηματίες, η “μηχανή” αν δει ότι τα καταφέρνει να αντικαταστήσει τους εργαζόμενους, θα υπολογίσει στη συνέχεια πόσο χρήσιμος είναι ο ρόλος του αφεντικού και θα σκεφτεί να αντικατασταστήσει και αυτόν.

Βλακώδης η ιδέα να λέμε τα προβλήματα μας στη “μηχανή”, δεδομένου ότι η “μηχανή” αυτή μαθαίνει από εμάς, άσε το ότι η “μηχανή” αυτή δεν έχει βιώματα, ούτε είναι σε καμιά περίπτωση ψυχολόγος.

Αν και φαίνεται έξυπνο, η google θα δώσει πλήθος αποτελεσμάτων, ενώ η “μηχανή” λιγότερα και περισσότερο στοχευμένα, δεν είναι. Η google δίνει σελίδες με αποτελέσματα και ο άνθρωπος αναζητά και φιλτράρει, καταλαβαίνω την δυσκολία που δίνει το πλήθος των αποτελεσμάτων αλλά καλύτερα τα πολλά παρά τα λίγα που είναι ήδη φιλτραρισμένα από την εταιρία που διαχειρίζεται την “μηχανή” (με τι σκοπό;).