Χημεία vs Castro

• Οι Συνωμοσίες της CIA: Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η CIA ανέπτυξε μια σειρά από χημικά και βιολογικά σχέδια με στόχο να δολοφονήσει, να αρρωστήσει ή να εξευτελίσει δημόσια τον Φιντέλ Κάστρο.
• Μέθοδοι & Ουσίες:
  • Βοτουλινική τοξίνη (Botulinum toxin): Χρήση σε δηλητηριασμένα πούρα ή χάπια για εξόντωση.
  • LSD: Διασπορά αερολύματος (aerosol) σε ραδιοφωνικό στούντιο ώστε να προκληθεί σύγχυση κατά τη διάρκεια ομιλίας του.
  • Άλατα Θαλλίου: Τοποθέτηση στα παπούτσια ή τα ρούχα του για να προκληθεί αλωπεκίαση (πέσιμο της γενειάδας του, που αποτελούσε σύμβολο της επανάστασης).
  • Μύκητες: Επιμόλυνση στολής κατάδυσης για πρόκληση σοβαρής δερματικής λοίμωξης.

• Γιατί Απέτυχαν: Η επιστημονική θεωρία προσέκρουσε στη βιολογική και χημική πραγματικότητα. Παράγοντες όπως η θερμότητα, η υγρασία, η αποδόμηση των μορίων στον αέρα, η δυσκολία ακριβούς δόσης και η σταδιακή (και όχι ακαριαία) δράση των ουσιών κατέστησαν τα σχέδια ανεφάρμοστα στην πράξη.

• Θεσμικό Πλαίσιο & Συνέπειες: Τα σχέδια αυτά αναπτύχθηκαν κυρίως από το Τμήμα Τεχνικών Υπηρεσιών (TSD) της CIA σε συνεργασία με στρατιωτικά εργαστήρια (όπως το Fort Detrick). Υπογραμμίζουν τα όρια του ελέγχου των χημικών/βιολογικών όπλων όταν πρόκειται για μυστικές επιχειρήσεις μικρής κλίμακας.

Περισσότερα εδώ:

How the CIA tried to use chemistry to kill Castro—and why it failed

https://cen.acs.org/research-integrity/ethics/CIA-tried-use-chemistry-kill/104/web/2026/11?sc=261107_sc_eng_fb_cen&fbclid=Iwb21leAVeTAVjbGNrBV5L82V4dG4DYWVtAjExAHBkb2YFc3J0YwZhcHBfaWQMMzUwNjg1NTMxNzI4AAEfH0Up1Xtck1QwTkiHlW0-LqIo45G_2VDvT3tvLnev7XbURfCv_nd7aaAPlrA_aem_LQqDbXIyNvnYZaLyn2BAzw

όλο το αρθρο εδώ:

Πώς η CIA προσπάθησε να χρησιμοποιήσει τη χημεία για να δολοφονήσει τον Κάστρο — και γιατί απέτυχε

Η υπηρεσία εξέτασε τοξίνες, παισθησιογόνα και άλλα χημικά τεχνάσματα για να σκοτώσει ή να αποδιοργανώσει τον Κουβανό ηγέτη. Ωστόσο, η επιστήμη πίσω από τα σχέδια συχνά υπολειπόταν των φιλοδοξιών της υπηρεσίας.

Σύνταξη: Anirban Mukhopadhyay | Ειδική συνεργασία για το C&EN | 5 Νοεμβρίου 2026 | Χρόνος ανάγνωσης: 11 λεπτά

Αυτόν τον Αύγουστο συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από τη γέννηση του Φιντέλ Κάστρο. Ωστόσο, αν και ο Κουβανός ηγέτης απεβίωσε τελικά από φυσικά αίτια τον Νοέμβριο του 2016, η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών των ΗΠΑ (CIA) πέρασε δεκαετίες προσπαθώντας να κόψει πρόωρα το νήμα της ζωής του.

Ως πρόεδρος της Κούβας, ο Κάστρο ήταν αμέσως αναγνωρίσιμος: η στολή εκστρατείας, η γενειάδα και η απίστευτη πολιτική του μακροβιότητα. Για το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου αποτελούσε σύμβολο επανάστασης και αμφισβήτησης. Για την Ουάσινγκτον, όμως, ήταν κάτι πολύ συγκεκριμένο και ανησυχητικό: ένας αποσταθεροποιητικός αντίπαλος σε απόσταση μόλις 145 χιλιομέτρων από τη Φλόριντα, του οποίου η συνεχής επιβίωση φάνταζε ως διαρκής πρόκληση.

Αυτή η ανησυχία διατρέχει μια εσωτερική έρευνα του 1967 από τον γενικό επιθεωρητή της CIA, Τζον Σ. Ήρμαν (John S. Earman), την οποία το Αρχείο Εθνικής Ασφάλειας του Πανεπιστημίου Τζορτζ Ουάσινγκτον δημοσίευσε στο διαδίκτυο τον Οκτώβριο του 2025. Η έκθεση αποκαλύπτει λεπτομερώς τα σχέδια της CIA για τη δολοφονία, την πρόκληση ασθένειας ή την απαξίωση του Κάστρο. Ορισμένα βασίζονταν στη χημεία παρά στα όπλα ή τα πραξικοπήματα, συμπεριλαμβανομένων πούρων εμποτισμένων με βοτουλινική τοξίνη, αποτριχωτικών παραγόντων που στόχευαν να προκαλέσουν την πτώση της γενειάδας του, καθώς και ψυχοδραστικών ενώσεων που προορίζονταν να καταστρέψουν μια δημόσια εμφάνισή του.

Αυτά τα σχέδια μπορεί να φαίνονται φανταστικά, αλλά για την ιστορικό και κοινωνιολόγο της επιστήμης Μ. Σούζαν Λίντι (M. Susan Lindee) του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια, οι συνωμοσίες δολοφονίας της CIA μοιάζουν λιγότερο με κατασκοπευτική φαντασίωση και περισσότερο με ένα οικείο προϊόν της Αμερικής του Ψυχρού Πολέμου. Η έκθεση του γενικού επιθεωρητή, υποστηρίζει η ίδια, προσφέρει ένα ζοφερό παράθυρο σε μια πολιτική κουλτούρα που διαμορφώθηκε από έντονο πατριωτισμό και την πεποίθηση ότι το διακύβευμα ήταν υπαρξιακό.

Η παραδοχή, σημειώνει η Λίντι, ήταν ωμή: μόνο μία υπερδύναμη θα επιβίωνε.

Αυτή η οπτική ταιριάζει με αυτό που η ιστορικός Ελέιν Τάιλερ Μέι (Elaine Tyler May) του Πανεπιστημίου της Μινεσότα αποκαλεί «εποχή των ειδικών» μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η συμμαχική νίκη στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο —και η ατομική βόμβα που τον τερμάτισε— είχε αναγάγει την επιστημονική αυθεντία σε πηγή εθνικής νομιμοποίησης. Η επιστημονική εξειδίκευση υποσχόταν ασφάλεια, ισχύ και εκσυγχρονισμό — αναπόσπαστο μέρος του αμερικανικού τρόπου ζωής. Σε αυτό το κλίμα, οι τεχνικές λύσεις σε πολιτικά προβλήματα φάνταζαν συχνά ορθολογικές και πρωτοποριακές παρά ανησυχητικές. Οι αξιωματούχοι θεωρούσαν όλο και περισσότερο τις γεωπολιτικές απειλές ως προβλήματα που μπορούσαν να διαχειριστούν μέσω επιστημονικών μέσων.

Η Χημεία ενάντια στον Κάστρο

Μέχρι τη δεκαετία του 1960, οι χημικοί αποτελούσαν «εταίρους σε ένα ευρύ φάσμα μυστικών και μη στρατιωτικών και αμυντικών δραστηριοτήτων για δεκαετίες», αναφέρει η Λίντι. Για να εξουδετερωθεί ο ηγέτης μιας κομμουνιστικής χώρας τόσο κοντά στις ΗΠΑ, «γιατί να μην στραφεί η CIA σε αυτούς τους ειδικούς για πρακτικές επιλογές;» αναρωτιέται.

Οι ουσίες που εξέτασε η CIA δεν ήταν υποθετικές. Πολλές από τις ισχυρές βιοτοξίνες και τα παισθησιογόνα ήταν ευρέως γνωστά στην επιστήμη και μελετώνταν σε αμερικανικά στρατιωτικά και κυβερνητικά εργαστήρια. Αποτριχωτικά, φυτοφάρμακα και δηλητήρια μικρών δόσεων ήταν διαθέσιμα στο εμπόριο ή αποθηκευμένα σε αποθέματα. «Οι τεχνολογίες δεν ήταν γελοίες», λέει η Λίντι, αλλά διακριτικές, αρνήσιμες και τεχνικά τεκμηριωμένες.

Στο σύνολό τους, εξηγεί η ίδια, ο πατριωτισμός του Ψυχρού Πολέμου και η διαθεσιμότητα χημικών και βιολογικών παραγόντων εξηγούν πώς προτάσεις που σήμερα φαίνονται γροτέσκες μπορούσαν τότε να διατυπωθούν ως εφαρμοσμένη επιστήμη. Η χημεία υποσχόταν αποτελέσματα χωρίς θεάματα ή εκρήξεις, προσφέροντας στους σχεδιαστές την ψευδαίσθηση ότι μπορούσαν να ασκήσουν εξουσία αόρατα και ελεγχόμενα. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, τα σχέδια απέτυχαν ακριβώς επειδή η CIA δεν μπορούσε να ελέγξει τις επιδράσεις των ουσιών τόσο αυστηρά όσο επιθυμούσε.

Πάρτε για παράδειγμα τη βοτουλινική τοξίνη (αλλαντική τοξίνη), το κεντρικό σημείο αρκετών σχεδίων κατά του Κάστρο. Η έκθεση περιγράφει δοκιμές πούρων και χαπιών εμπλουτισμένων με την τοξίνη. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ παρήγαγαν μεγάλες ποσότητες της τοξίνης στο πλαίσιο του προγράμματος βιολογικών όπλων, κυρίως για τη δημιουργία ανατοξινών για παραγωγή αντικατασταλτικών ορών. Ο γενετιστής και μικροβιολόγος Πολ Κάιμ (Paul Keim) του Πανεπιστημίου της Βόρειας Αριζόνα αναφέρει ότι αυτή η προσέγγιση κατέστησε τη βοτουλινική τοξίνη ευρέως διαθέσιμη στους κύκλους της στρατιωτικής έρευνας, ενώ ήταν γνωστό ότι ήταν εξαιρετικά ισχυρή. Αυτή η δραστικότητα έκανε ελκυστική την πεποίθηση ότι ελάχιστες ποσότητες μπορούσαν να χορηγηθούν μυστικά, είτε μέσω μιας κάψουλας σε ρόφημα είτε μέσω ενός πούρου.

Όμως η ισχύς της ουσίας δεν λύνει το πρόβλημα της χορήγησης. Η θερμότητα, το σάλιο, η υγρασία και η καύση αποδομούν τις πρωτεϊνικές τοξίνες, ενώ η διατήρηση θανατηφόρας δόσης στο σημείο επαφής είναι πολύ πιο δύσκολη από την ίδια την παραγωγή της τοξίνης. Ο μοριακός βιολόγος Μάθιου Μέσελσον (Matthew Meselson) του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ επισημαίνει ότι τα προβλήματα χορήγησης υπέσκαπταν επανειλημμένα τα προγράμματα τοξινών του Ψυχρού Πολέμου.

Ένα παρόμοιο χάσμα μεταξύ βιολογικής δυνατότητας και πρακτικού αποτελέσματος χαρακτήρισε το πιο ευφάνταστο βιολογικό σχέδιο από όλα: την επιμόλυνση μιας καταδυτικής στολής με μυκητιασικό υλικό, με την ελπίδα ότι μια συνηθισμένη κολύμβηση θα οδηγούσε σε μια καταστροφική λοίμωξη. Ο μυκητολόγος Μπράιαν Λόβετ (Brian Lovett) του Πανεπιστημίου Κορνέλ αναφέρει ότι ενώ πολλοί μύκητες παράγουν σπόρια ικανά να επιβιώσουν στην ξηρασία και την αποθήκευση, η βιωσιμότητα δεν ταυτίζεται με τη μολυσματικότητα. Οι ανθρώπινες μυκητιασικές λοιμώξεις απαιτούν συνήθως συγκεκριμένες συνθήκες — δερματικό τραύμα, παρατεταμένη έκθεση ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Ακόμη και όταν εκδηλώνονται μυκητιασικές ασθένειες, εξελίσσονται αργά. Το σενάριο της CIA υπέθετε μια άμεση, ταχεία διαδρομή από την έκθεση στην ασθένεια, την οποία η βιολογία σπάνια παρέχει.

Στο πιο χημικό άκρο του φάσματος, τα έγγραφα περιγράφουν πώς η CIA φλέρταρε με την ιδέα της διασποράς αερολύματος LSD μέσα σε ένα ραδιοφωνικό στούντιο όπου ο Κάστρο ήταν προγραμματισμένο να μιλήσει. Η ελπίδα ήταν ότι η ουσία θα τον άφηνε εμφανώς αποπροσανατολισμένο κατά τη διάρκεια της εκπομπής, δημιουργώντας έτσι ένα δημόσιο θέαμα που θα υπέσκαπτε την αυθεντία του.

Ωστόσο, ο Ντέιβιντ Νίκολς (David Nichols), φαρμακολόγος και φαρμακευτικός χημικός στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας στο Τσάπελ Χιλ, εξηγεί ότι η χορήγηση μέσω αερολύματος αφενός θα αποδομούσε το εύθραυστο μόριο λόγω έκθεσης στο φως, το οξυγόνο και τη θερμότητα, και αφετέρου θα απέδιδε ανεπαρκείς δόσεις. Για την αποτελεσματική αδρανοποίηση ενός ατόμου απαιτούνται εκατοντάδες μικρογραμμάρια ανά άτομο, ενώ η αεροποίηση μπορεί να απέδιδε μόλις δεκάδες. Σε τέτοιες δόσεις, υποστηρίζει ο Νίκολς, το LSD θα προκαλούσε απλώς ήπιες αντιληπτικές επιδράσεις παρά αποδιοργάνωση. Το πρόβλημα του σχεδίου ήταν φαρμακολογικό: το LSD ανήκε απλώς σε λάθος κατηγορία φαρμάκων για αξιόπιστη αδρανοποίηση.

Αυτό το μοτίβο —η εύλογη θεωρία που καταρρέει στο σημείο της εφαρμογής— επαναλαμβάνεται και σε άλλα σχέδια, συμπεριλαμβανομένης της ιδέας για τη χρήση αλάτων θαλλίου ώστε να προκληθεί η πτώση της γενειάδας του Κάστρο. Η γενειάδα, που μεγάλωσε από τον Κάστρο και τους συντρόφους του αντάρτες στη Σιέρα Μαέστρα —αρχικά επειδή τα εργαλεία περιποίησης ήταν σπάνια— έγινε αργότερα έμβλημα της επαναστατικής ταυτότητας. Η ιδέα δεν ήταν απαραίτητα να τον σκοτώσουν, αλλά να αλλάξουν την εμφανισή του με τρόπο που θα τον έφερνε σε αμηχανία ή θα τον εξευτέλιζε δημοσίως.

Η ικανότητα του θαλλίου να προκαλεί αλωπεκίαση είναι καλά τεκμηριωμένη. Κάποτε κυκλοφορούσε στο εμπόριο ως αποτριχωτικό, αλλά αυτή η χρήση εγκαταλείφθηκε τελικά. Ωστόσο, ο Κρίστοφερ Χόλστετζ (Christopher Holstege), διευθυντής ιατρικής τοξικολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, σημειώνει ότι η επιστήμη υπονομεύει παρά υποστηρίζει την ιδέα της CIA. «Το θάλλιο απορροφάται εύκολα και κατανέμεται συστηματικά στον οργανισμό», εξηγεί, και οι δόσεις που προκαλούν απώλεια μαλλιών επικαλύπτονται άμεσα με εκείνες που προκαλούν σοβαρές νευρολογικές και γαστρεντερικές βλάβες. Η απώλεια μαλλιών καθυστερεί, εμφανιζόμενη συχνά εβδομάδες μετά την έκθεση, και συνήθως προηγούνται σαφή σημάδια δηλητηρίασης — επειδή οι ίδιοι μηχανισμοί που διαταράσσουν την ανάπτυξη των μαλλιών καταστρέφουν επίσης τα νεύρα και τα όργανα.

Χτίζοντας τον Μηχανισμό της Μυστικής Επιστήμης

Πέρα από την παροχή στοιχείων για τα ενδεχομένως μη εφαρμόσιμα σχέδια της CIA, το έγγραφο του 1967 εικονογραφεί επίσης πώς η πίστη στη χημεία ενσωματώθηκε σε θεσμούς, προϋπολογισμούς και εργαστήρια που είχαν ως στόχο να μετατρέψουν την επιστημονική δυνατότητα σε μυστική δράση.

Ο Γκρέγκορι Ντ. Κόμπλεντζ (Gregory D. Koblentz), διευθυντής του μεταπτυχιακού προγράμματος βιοάμυνας στο Πανεπιστήμιο Τζορτζ Μέισον, αναφέρει ότι το ενδιαφέρον της CIA για τους χημικούς παράγοντες αντανακλούσε μια ευρύτερη νοοτροπία των υπηρεσιών πληροφοριών που αντιμετώπιζε τις τοξίνες και τις ψυχοδραστικές ενώσεις ως πρακτικά εργαλεία για επιχειρήσεις που επιδέχονταν αμφισβήτηση. Ο Κόμπλεντζ επισημαίνει τις επιθέσεις με Novichok στον Σεργκέι Σκριπάλ το 2018 και στον Αλεξέι Ναβάλνι το 2020 ως πιο πρόσφατα παραδείγματα κρατών που χρησιμοποιούν χημικούς παράγοντες εναντίον μεμονωμένων ατόμων.

Εντός της CIA, οι προσπάθειες για την ανάπτυξη χημικών και βιολογικών μεθόδων μυστικής επίθεσης επικεντρώθηκαν στο Τμήμα Τεχνικών Υπηρεσιών (TSD), του οποίου ηγείτο για μεγάλο χρονικό διάστημα ο χημικός Σίντνεϊ Γκότλιμπ (Sidney Gottlieb). Το TSD συντόνιζε την μη συμβατική έρευνα και ανάπτυξη με ελάχιστα τυπικά όρια.

Αντί να βασίζεται αποκλειστικά σε εσωτερική τεχνογνωσία, η CIA αντλούσε επίσης πόρους από εξωτερικά δίκτυα. Σύμφωνα με τον Κόμπλεντζ, το TSD προμηθευόταν χημικούς και υλικά μέσω πανεπιστημίων, νοσοκομείων, ιδιωτών εργολάβων και —το σημαντικότερο— από τον στρατό των ΗΠΑ, ενώ η υπηρεσία συχνά απέκρυπτε τον ρόλο της για να διατηρήσει τη δυνατότητα άρνησης.

Αυτή η στρατιωτική υποδομή ήταν σημαντική. Ο στρατιωτικός ιστορικός και σύμβουλος της κυβέρνησης Ριντ Κίρμπι (Reid Kirby) αναφέρει ότι η έρευνα για τον βιολογικό πόλεμο κατά τις δεκαετίες του 1950 και 1960 υπαγόταν στο Σώμα Χημικού Πολέμου του Στρατού των ΗΠΑ και αργότερα στη Διοίκηση Υλικού Στρατού. Το Φορτ Ντίτρικ (Fort Detrick) στο Μέριλαντ αποτελούσε το κεντρικό σημείο για την έρευνα και παραγωγή τοξινών.

Εντός του Φορτ Ντίτρικ, τα Εργαστήρια Βιολογικού Πολέμου του Στρατού των ΗΠΑ φιλοξενούσαν τη Διεύθυνση Ειδικών Επιχειρήσεων (SOD). Ο Κίρμπι περιγράφει τη διεύθυνση αυτή —γνωστή εσωτερικά ως ομάδα ‘βρώμικων κόλπων’ (dirty tricks group)— ως μια μονάδα ταχείας δημιουργίας πρωτοτύπων που ανέπτυσσε υλικά και συσκευές για το TSD της CIA και τις μονάδες ειδικών επιχειρήσεων των ενόπλων δυνάμεων. Η σχέση μεταξύ της SOD και της CIA ήταν σε μεγάλο βαθμό μονόδρομος, σημειώνει ο Κίρμπι: η CIA παραλάμβανε τις συσκευές και ορισμένες φορές τις επέστρεφε μετά τη χρήση, αλλά παρείχε ελάχιστη ή καθόλου ανατροφοδότηση. Αυτή η προσέγγιση άφηνε τη SOD με περιορισμένες πληροφορίες σχετικά με το πώς απέδιδαν τα πρωτότυπά της στο πεδίο.

Ακαδημαϊκοί επιστήμονες συμμετείχαν σε αυτό το σύστημα, αλλά από απόσταση. Ο Μέσελσον, ο οποίος συμβούλευε την κυβέρνηση Νίξον κατά τη διάρκεια της αποσυναρμολόγησης του αμερικανικού προγράμματος βιολογικών όπλων, τονίζει ότι ενώ οι ερευνητές των πανεπιστημίων υπηρετούσαν ως σύμβουλοι ή μέλη επιτροπών, η πειραματική εργασία παρέμενε συγκεντρωμένη εντός των κυβερνητικών εργαστηρίων. Κατά τη γνώμη του, η έρευνα για τα χημικά και βιολογικά όπλα προσέλκυσε λιγότερους επιστήμονες εξαιρετικού ταλέντου σε σύγκριση με το Σχέδιο Μανχάταν.

Όπως υποστηρίζει ο ειδικός σε θέματα χημικών και βιολογικών όπλων Γκλεν Κρος (Glenn Cross) σε ένα επικείμενο κεφάλαιο βιβλίου, η μυστικότητα στα κρατικά προγράμματα δολοφονιών έτεινε να ευνοεί μικρές, στεγανοποιημένες ομάδες που άφηναν ελάχιστα επιχειρησιακά ίχνη. Τέτοιες ομάδες μπορούν να αποκρύψουν τις αποτυχίες, να περιορίσουν την ευθύνη και να επιτρέψουν σε τέτοια προγράμματα να συνεχίζονται παρά τα αδύναμα αποτελέσματα. Αυτή η δυναμική εξηγεί πώς χημικά ευφάνταστα σχέδια μπορούσαν να διατηρηθούν πολύ πέρα από τα πρακτικά τους όρια.

Ισχυροί Παράγοντες, αλλά Απρόβλεπτες Επιδράσεις

Στα χαρτιά, τα χημικά σχέδια της CIA κατά του Κάστρο φάνταζαν ευφυή. Βασίζονταν σε ουσίες που ήταν πραγματικές, ισχυρές και —τουλάχιστον εντός του αμερικανικού μηχανισμού εθνικής ασφάλειας— προσβάσιμες. Αυτό που τα υπέσκαψε δεν ήταν η έλλειψη φαντασίας, αλλά η υπομονετική χημεία και βιολογία που παρενέβαιναν μεταξύ της εργαστηριακής υπόσχεσης και του ανθρώπινου σώματος.

«Αυτό είναι ένα επαναλαμβανόμενο θέμα στην ιστορία των δηλητηρίων και των δολοφονιών: μια ορισμένη γοητεία γύρω από αυτά, αλλά οι τεχνικοί και επιχειρησιακοί περιορισμοί τα καθιστούν συνήθως ανεφάρμοστα», αναφέρει ο Κόμπλεντζ. Κάθε σχέδιο βασιζόταν σε μία μόνο απλουστευτική παραδοχή — ότι η ακραία δραστικότητα, η καινοτόμος χορήγηση ή η απλή έκθεση θα μεταφράζονταν άμεσα σε αποτέλεσμα. Σε όλα αυτά τα σχέδια, η επιστήμη αρνήθηκε επανειλημμένα να συνεργαστεί. Η χημεία προσέφερε εργαλεία αλλά όχι έλεγχο· η βιολογία εισήγαγε μεταβλητότητα, καθυστέρηση και ανεπιθύμητες συνέπειες.

Στις δεκαετίες που πέρασαν από τον σχεδιασμό αυτών των σχεδίων, οι κυβερνήσεις θέσπισαν αυστηρότερους ελέγχους με σκοπό να εμποδίσουν τη μετατροπή της χημείας και της βιολογίας σε μυστικά όπλα. Διεθνείς συνθήκες απαγόρευσαν ολόκληρες κατηγορίες παραγόντων, ενώ η ηθική αξιολόγηση και η εποπτεία προϊόντων διπλής χρήσης έγιναν ρουτίνα στην έρευνα. Οι ασφαλιστικές δικλίδες είναι σήμερα πολύ ισχυρότερες από ό,τι τη δεκαετία του 1960.

Ωστόσο, αυτά τα συστήματα δημιουργήθηκαν για να αντιμετωπίσουν ένα συγκεκριμένο είδος απειλής. Ο Κόμπλεντζ σημειώνει ότι η Σύμβαση για τα Χημικά Όπλα και η Σύμβαση για τα Βιολογικά Όπλα σχεδιάστηκαν κυρίως για την πρόληψη προγραμμάτων μεγάλης κλίμακας — βιομηχανική παραγωγή, δημιουργία αποθεμάτων και χρήση στο πεδίο της μάχης. «Το σύστημα είναι σχεδιασμένο να εντοπίζει τόνους», εξηγεί, και όχι ποσότητες της τάξης των γραμμαρίων ή των χιλιογράμμων που θα μπορούσαν να αποκρυφτούν εντός κατά τα άλλα νόμιμης ερευνητικής δραστηριότητας. Οι μικρές, αρνήσιμες χρήσεις της χημείας με στόχο μεμονωμένα άτομα δεν υπήρξαν ποτέ το κεντρικό σημείο εστίασης των ελέγχων εξοπλισμών.

Ο Μέσελσον υποστηρίζει ότι ο έλεγχος των εξοπλισμών πέτυχε όχι εγγυώμενος την τέλεια εφαρμογή, αλλά επιβάλλοντας πολιτικούς περιορισμούς. Ωστόσο, αυτοί οι πολιτικοί κανόνες δεν εξαλείφουν κάθε δρόμο προς τη μυστική χρήση χημικών και βιολογικών όπλων. Από τον Ψυχρό Πόλεμο κι έπειτα, κράτη συνέχισαν να χρησιμοποιούν τέτοιους παράγοντες, αποκαλύπτοντας ένα κενό στη λογική εφαρμογής αυτών των διεθνών συμβάσεων. Τέτοιες πράξεις δεν απαιτούν ούτε εργοστάσια ούτε εφοδιαστικές αλυσίδες· απαιτούν μόνο μυστικότητα και δυνατότητα άρνησης, γεγονός που καθιστά δυσκολότερη την αποτροπή τους μόνο μέσω μηχανισμών συνθηκών.

Αυτό που έχει αλλάξει από τον Ψυχρό Πόλεμο είναι η πιθανότητα να διατηρηθεί η μυστικότητα. Η Τζίτζι Κουίκ Γκρόνβαλ (Gigi Kwik Gronvall), ανοσολόγος και ανώτερη ερευνήτρια στο Κέντρο Ασφάλειας Υγείας του Τζονς Χόπκινς, επισημαίνει τις προόδους στη φορενσική ανάλυση και την επιστημονική απόδοση ευθυνών. Τα βιολογικά στοιχεία και η γενετική αλληλούχιση μπορούν να βοηθήσουν τους ερευνητές να εντοπίσουν την προέλευση ενός παράγοντα, να ανακατασκευάσουν τον τρόπο παρασκευής του και ενδεχομένως να συνδέσουν μια επίθεση με μια υπεύθυνη οργάνωση.

Οι κυβερνήσεις μπορούν ακόμα να αρνηθούν την ευθύνη, σημειώνει η ίδια, αλλά αυτές οι πρόοδοι καθιστούν όλο και πιο δύσκολη τη διατήρηση αυτών των αρνήσεων. Ωστόσο, η Γκρόνβαλ τονίζει: «Η κύρια ευπάθεια ήταν πάντα και θα είναι πάντα η μυστικότητα».

Ευρύτερα, ο Τζέιμς Τζιορντάνο (James Giordano), βιοηθικολόγος και ειδικός σύμβουλος του Γραφείου του Βοηθού Υπουργού Πολέμου για την Πυρηνική Αποτροπή, Χημική και Βιολογική Αμυντική Πολιτική, περιγράφει το χάσμα μεταξύ επιστημονικής ικανότητας και διακυβέρνησης ως ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα. Υποστηρίζει ότι οι πρόοδοι στις νευροεπιστήμες και τη βιοτεχνολογία ενδέχεται να προκαλέσουν τις υπάρχουσες συμβάσεις για τα χημικά και βιολογικά όπλα, οι οποίες ίσως χρειαστεί να επανεξεταστούν καθώς η επιστήμη εξελίσσεται.

Εξεταζόμενες εκ των υστέρων, οι σχεδιασμένες από τη CIA χημικές συνωμοσίες κατά του Κάστρο αναδεικνύουν ανησυχίες που παραμένουν επίκαιρες σήμερα. Ισχυρές χημικές ουσίες υπάρχουν, και ο πειρασμός για την κατάχρησή τους παραμένει πραγματικός. Η πρόληψη της κατάχρησης τέτοιας επιστήμης βασιζόταν πάντα σε συστήματα συγκράτησης που είναι αποτελεσματικά — αλλά εύθραυστα.

Το ερώτημα δεν είναι αν η χημεία μπορεί να στραφεί προς τη μυστική βία, αλλά αν αυτοί που θα το επιχειρούσαν είναι προετοιμασμένοι να ζήσουν με τις συνέπειες.