Ονοματολογία και νέα βιβλία Χημείας

Κάποιες παρατηρήσεις για την ονοματολογία και τη γραφή χημικών τύπων στα νέα βιβλία. (Τα βιβλία έχουν το όνομα του αντίστοιχου εκδοτικού οίκου).

Ιόντα

Δεν είναι σαφές από τα βιβλία ποια κατιόντα και ανιόντα πρέπει να γνωρίζει ο μαθητής, ολοκληρώνοντας το αντίστοιχο κεφάλαιο.

Μονοατομικά κατιόντα

ΙΑΜΒΟΣ: ο Πίνακας 4.1 αποτελεί τη βάση (ο ελάχιστος αριθμός κατιόντων).

ΠΑΤΑΚΗΣ: Ba²⁺

ΠΕΔΙΟ: Ba²⁺

ΠΟΥΚΑΜΙΣΑΣ: Ba²⁺

UNIBOOKS: ο  πίνακας των κατιόντων (Πίνακας 4.1) είναι ίδιος με του ΙΑΜΒΟΣ αλλά λείπει το Η⁺

Μονοατομικά ανιόντα

ΙΑΜΒΟΣ: ο Πίνακας 4.1 αποτελεί τη βάση (ο ελάχιστος αριθμός ανιόντων).

ΠΑΤΑΚΗΣ: Η^–

ΠΕΔΙΟ: Η^–, Ρ^3–.

ΠΟΥΚΑΜΙΣΑΣ: Η^–

UNIBOOKS: Η^–

Πολυατομικά ιόντα

ΙΑΜΒΟΣ: ο Πίνακας 4.2 αποτελεί τη βάση (ο ελάχιστος αριθμός ανιόντων)

ΠΑΤΑΚΗΣ: ΝΟ₂^–

ΠΕΔΙΟ: ΝΟ₂^–, HSO₄^2–, MnO₄^–, Cr₂O₇^2–

ΠΟΥΚΑΜΙΣΑΣ: HSO₄^2–, ClO^–

UNIBOOKS: H₃O⁺

Πώς αναφέρουμε το φορτίο ενός ιόντος;

Όλα τα βιβλία ακολουθούν την υπόδειξη της IUPAC (π.χ. Ca²⁺ και όχι Ca⁺²).

Ας υποθέσουμε όμως ότι θέλουμε να γράψουμε το ακόλουθο κείμενο: «Στις ενώσεις του το άτομο του ασβεστίου είναι με τη μορφή ιόντων με φορτίο…..». Στο κενό τι θα γράψουμε;

ΙΑΜΒΟΣ: δεν γνωρίζω. Δεν υπάρχει πρόταση στο βιβλίο που να αναφέρει το φορτίο του ιόντος.

ΠΑΤΑΚΗΣ: 2+.

ΠΕΔΙΟ: +2

ΠΟΥΚΑΜΙΣΑΣ: 2+

UNIBOOKS: +2 (προκύπτει από την Εικόνα 4.1)

Τελικά ποιος από τους δύο τρόπους είναι ο σωστός;

Και ένα ερώτημα: αν ζητήσουμε από έναν μαθητή να υπολογίσει τον αριθμό οξείδωσης του C στο ιόν CO₃^2–  θα πρέπει να εφαρμόσει τον κανόνα που γράφουν και τα 5 βιβλία: δηλ. ότι ο αριθμός οξείδωσης ενός ιόντος ισούται με το φορτίο του ιόντος. Επομένως η εξίσωση ποια θα είναι: x+3(–2)=–2 ή x+3(–2)=2–; (Ο αριθμός στην παρένθεση είναι ο ΑΟ του οξυγόνου).

Πώς ονομάζονται;

Ποιο είναι το όνομα του Η₂; Υδρογόνο, μόριο του υδρογόνου ή διυδρογόνο; Προφανώς και οι τρεις είναι σωστές, όμως δεν θα έπρεπε να υπάρχει μια ομοιομορφία καθώς γίνεται εισαγωγή των μαθητών στην ονοματολογία;

Ανάλογα: Η ένωση N₂O₃ ονομάζεται τριοξείδιο του αζώτου ή τριοξείδιο του διαζώτου;

Οι παραπάνω πολύ σύντομες παρατηρήσεις έχουν ως βάση το γεγονός ότι όλοι οι μαθητές θα εξετάζονται σε τουλάχιστον δύο κοινά θέματα (τράπεζα θεμάτων).  Επομένως σε κάθε πιθανή ερώτηση θα πρέπει να υπάρχει μία μόνο απάντηση και κάτι τέτοιο δεν φαίνεται εφικτό (π.χ. ποια είναι η ονομασία της ένωσης K₂Cr₂O₇. Την απαντούν μόνο όσοι έχουν διδαχθεί το αντίστοιχο πολυατομικό ιόν).

Και κάτι τελευταίο, που δεν αφορά τις συγγραφικές ομάδες. Κοιτώντας τους κανόνες ονοματολογίας (όπου κατά την παρουσίαση του νέου προγράμματος σπουδών έγινε αφορμή για πολλές συζητήσεις) κατάλαβα ότι η μεγάλη αλλαγή είναι το –ίδιο αντί του –ούχο. Έχω μια απορία: γιατί το ίδιο σωματίδιο, στην ελληνική ονοματολογία, έχει τρεις διαφορετικές αποδόσεις σε αντίθεση με την IUPAC;  Μιλώ για το Η⁺  όπου αποδίδεται ως ύδρο (π.χ. υδροχλώριο), οξύ (π.χ. θειικό οξύ) και υδρογόνο (π.χ. υδρογονοανθρακικό). Αν γνωρίζω σωστά, η διάκριση αυτή έχει να κάνει με την αντίστοιχη γερμανική ορολογία από την οποία προήλθαν τα πρώτα συγγράμματα χημείας. Τι πιο απλό να ακολουθήσουμε την IUPAC; HCl: χλωρίδιο του υδρογόνου (hydrogen chloride) , Η₂SO­₄: θειικό υδρογόνο (hydrogen sulfate) και HCO₃^– υδρογονοανθρακικό (hydrogencarbonate), δηλ. να ακολουθήσουμε τους κανόνες που ισχύουν για όλες τις απλές ενώσεις;  Και φυσικά να διατηρηθούν οι ονομασίες υδροχλώριο, θειικό οξύ κλπ ως εμπειρικές.

Αν γνωρίζει κάποιος, πραγματικά θα ήθελα να μάθω την απάντηση.