Δημοσιεύτηκε από το χρήστη Διονύσης Μάργαρης στις 19 Σεπτέμβριος 2010 στις 20:34 στην ομάδα Φυσική Β΄Λυκείου
Θα ήθελα να εκθέσω μερικές πρόχειρες σκέψεις πάνω στις οδηγίες για τη διδασκαλία μας στη Φυσική της Β΄ Λυκείου. Το κείμενο αυτό δεν φιλοδοξεί να κάνει μια εφ’ όλης της ύλης κριτική. Περισσότερο είναι η καταγραφή των πρώτων σκέψεων που έκανα, στην προσπάθειά μου, να προγραμματίσω τη διδασκαλία μου και να δω τι θα διδάξω. Οι πρώτες σκέψεις, που μου έφεραν θλίψη, οπότε λέω να τις μοιραστώ μαζί σας, γιατί, δεν μπορεί λέω, κάπου θα κάνω λάθος…
Η συνέχεια από εδώ
![]()
Όταν κατάλαβαν λοιπόν την επόμενη χρονιά ότι κάτι έλλειπε, πρόσθεσαν στο νέο βιβλίο μια παράγραφο, ακριβώς πριν από το το νόμο του Faraday, η οποία έλεγε:
“ΗΕΔ πηγής ονομάζεται το πηλίκο …”.
Λυπάμαι μόνο όταν βλέπω ότι επίπονες δουλειές που συχνά κάνουν μέλη του δικτύου μας, έχουν σαν στόχο να αναδειχτούν συνεπείς χρήσεις εννοιών που να ερείζονται στη συνέχεια της διδασκαλίας της φυσικής σ’ όλες τις τάξεις. Όπως πρόσφατα με την ένταση και το φορτίο στα κυκλώματα ηλεκτρικών ταλαντώσεων. Ή με την επιχειρηματολογία για μετατοπίσεις και αποστάσεις. Μάταιος κόπος μου φαίνεται. Η αποσπασματικότητα θα κυριαρχήσει.
Αν προσέξεις το ύφος της παραπάνω τοποθέτησής μου, θα καταλάβεις, ότι δυστυχώς αυτό γίνεται, συμφωνώ μαζί σου. Απλά δεν έχω άλλο τρόπο αντίδρασης…
Υπάρχει μια πολιτική απόφαση του υπουργείου. Να μειωθεί η ύλη. Σωστή; Για μένα όχι. Όταν δεν έχεις τίποτα άλλο να προτείνεις για την ουσιαστική λειτουργία του σχολείου, είναι πολύ εύκολο να δίνεις εντολή στις υπηρεσίες: Μειώστε την ύλη. Ακούγεται και φιλολαϊκό!!! Ποιος θα βγει να εναντιωθεί σε ένα μέτρο το οποίο είναι … υπέρ των παιδιών;;
Δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογήσω, γιατί τέτοια μέτρα είναι απλά λαϊκίστικα και απαράδεκτα, ενώ έχει τεράστιες συνέπειες στην μαθησιακή διαδικασία και στη διαμόρφωση του νέου ανθρώπου.
Αλλά ας κάνουμε την υπόθεση εργασίας. ότι η ύλη είναι μεγάλης έκτασης και πρέπει να μειωθεί. Αυτό ποιος θα το κρίνει και με ποια κριτήρια; Η πολιτική ηγεσία ή τα παιδαγωγικά όργανα, που η ίδια η πολιτεία έχει θεσπίσει για την οργάνωση και λειτουργία της εκπαίδευσης;
Αλλά, ας το αφήσουμε και αυτό. Υπήρξε υπουργική απόφαση και στους πολίτες εναπόκειται να την κρίνουν. Τώρα καλούνται τα αρμόδια όργανα να την υλοποιήσουν.
Κάποιοι Φυσικοί, εν προκειμένω, αποφάσισαν τι και πώς θα διδαχτεί. Έτσι δεν είναι; Το παιδαγωγικό Ινστιτούτο, κάποιοι σύμβουλοι, κάποια επιτροπή εντός του υπουργείου; Πάντως Φυσικοί ήταν και όχι θεολόγοι ή φιλόλογοι.
Δεν μπορώ να σκεφτώ ότι ήταν κάποιοι τυχαίοι συνάδελφοι, οι οποίοι αποφάσισαν με δικά τους κριτήρια μου αρέσει-δεν μου αρέσει. Κάποια επιστημονικά και παιδαγωγικά κριτήρια πρέπει να είχαν.
Και τι προέκυψε; Ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Να μην ξαναγράψω το παραπάνω κείμενο, αλλά βρε συνάδελφοι, προς θεού!
Δείτε το παρακάτω σχήμα, όπου αριστερά έχουμε στο επίπεδο δύο ηλεκτρικά φορτία και δεξιά δυο παράλληλους ρευματοφόρους αγωγούς.
Είναι δυνατόν να αποφασίζεται ότι, για να μην κουραστεί ο μαθητής, δεν πρέπει να διδαχτεί πώς μπορεί να υπολογίσει την ένταση του ηλεκτρικού πεδίου στο σημείο Α, ενώ πρέπει να διδαχτεί και να γίνει ικανός να υπολογίσει την ένταση του μαγνητικού πεδίου στο σημείο Γ;
Για να μην φέρω στη συζήτηση στην ουσία του πράγματος. Αν θέλουμε ο μαθητής να συλλάβει την έννοια του πεδίου και να μπορεί να δουλέψει με πεδία, ποιο πεδίο είναι καταλληλότερο το ηλεκτρικό ή το μαγνητικό;
Ας μην συνεχίσω με άλλα σημεία. Προς το παρόν μένω σε αυτό, άλλωστε πρέπει να φύγω για το σχολείο, έχω να κάνω και μάθημα…
Απ’ ό,τι κατάλαβα από τις προφορικές δηλώσεις της Υπουργού στα διάφορα μέσα, η λογική της μείωσης της υλης εντάσσεται σε μια λογική εκσυγχρονισμού της διδασκαλίας, με χρήση ΤΠΕ, αλλαγή των στόχων κλπ. Αν δεν προηγηθεί αυτό, είναι σαν να βάζουμε το κάρο πριν από το άλογο. Εφόσον όμως το πλαίσιο παραμένει, η μείωση της ύλης φαίνεται ακατανόητη, όπως έδειξε με το παράδειγμα ο Διονύσης. Προφανώς επηρεασμένοι από άλλα εκπαιδευτικά συστήματα, πιο αποδοτικά από το δικό μας βλ. π.χ. την πολυθρύλητη Φιλανδία ή ακόμα και τη Σουηδία (βλ. “Σουηδικό μοντέλο”) επιχειρούμε να τους μιμηθούμε, μήπως και ανέβει κάπως το επίπεδο του εκπαιδευτικού μας συστήματος στους δείκτες. Μόνο ως προς την ποσότητα της ύλης. Φυσικά, δεν γίνεται έτσι. Θα μας μείνει μόνο η μείωση της ύλης, αυτό φοβάμαι, με όλες τις παρενέργειες, τα παράδοξα ή και ευτράπελα ακόμη. Τώρα στο ερώτημα αν είναι επαρκής ένας μαθητής, όταν δεν ξέρει ΗΕΔ: Η απάντηση είναι προφανής. Το θέμα είναι πώς τη διδάσκεις, έτσι ώστε να του μείνει, ακόμα κι αν πάει να γίνει ιχθυοκομμωτής μετά το Λύκειο:-) Ετσι κι αλλιώς, ο πνιγμένος από τα μαλλιά του πιάνεται, δεν μπορούμε να πάμε άλλο με αυτό το σύστημα, έχει φτάσει στα όριά του. Νομίζω.
Φιλανδία:
http://www.youtube.com/watch?v=y0XrYW2FaqE
target=”_blank”>http://www.youtube.com/watch?v=QrxNFvJ7NJI&feature=related
και Σουηδία:
http://www.independent.co.uk/news/education/education-news/can-swed…
Εχουν σχέση με το δικό μας σχολείο αυτά;τε πρέπει να φύγω για το σχολείο, έχω να κάνω και μάθημα…
1)Αν οι “σχεδιαστές” θέλουν να πάμε προς τα εκεί, ακολουθούν τελείως αντίθετη πορεία. Χρειάζονται στις τάξεις 80% plus παρατήρηση. Αυτά που διδάσκουμε τώρα και που βάζουμε τα παιδιά να μαθαίνουν για τις εξετάσεις τους δεν έχουν ίχνος παρατήρησης. Όλα σε μας στηρίζονται σε εκμάθηση μέσα από βιβλία.
2) Αν θέλουν μέχρι την ηλικία των 17 ετών ένα γενικό πρόγραμμα φυσικής ιστορίας, η πλειοψηφία εξ ημών είναι σχεδόν αδύνατο να το στηρίξει με την εκπαίδευση και την προϊστορία που έχει.
3) Όσον αφορά προσωπικά εμένα μου επιβάλλει να την κάνω με ελαφρά πηδηματάκια. Πέρασα όλη μου τη ζωή με Χαμιλτονιανές, Συμμετρίες, εξισώσεις και διατηρήσεις μεγεθών. Ούτε έμαθα να κόβω ψάρια, ούτε με ενδιαφέρει κάτι τέτοιο έξω από την κουζίνα μου (εκεί πράγματι το φιλετάρισμα με ενδιαφέρει.) Δεν είμαι σε θέση να διδάξω την παρατήρηση κρεμμυδιών και συκωτιών στο μικροσκόπιο. Ας έρθουν νέες γενιές κατάλληλα εκπαιδευμένες για να το κάνουν.
Πολύ φοβάμαι όμως ότι κανείς δεν βαδίζει με κάποιο σχέδιο. Όλα αποφασίζονται με μοναδικό σκοπό να κάνουν το λύκειο λίγο περισσότερο ανεκτό για να μην σκάσει το καζάνι στα χέρια τους
Θα συμφωνήσω με το τελευταίο για το καζάνι που λέει ο Νίκος.
Όσο για τα υπόλοιπα περί αλλαγής στόχων που είπε η υπουργός Στέργιο, θα ήμουν από τους πρώτους που θα έτεινα ευήκοον ους, αν πρώτα βάζαμε τους στόχους και μετά βλέπαμε τι και πώς θα το διδάξουμε για να τους πετύχουμε. Και τότε πιθανόν Νίκο, να έπρεπε να την κάνουμε πράγματι με ελαφρά πηδηματάκια, για να έρθουν νέοι ικανοί άνθρωποι που να μπορούν να τους υπηρετήσουν…
Δεν βλέπω τίποτα από αυτά να γίνονται…
Απλά κόψαμε, στα πρόχειρα μάλιστα, κάμποσα τμήματα της ύλης, όπως έκοβαν τα ψάρια οι μαθητές της Φιλανδίας.
Τι θα πει σχεδιαστές;
Αν τροποποιήσω ένα σχέδιο του Le Corbusier ή του Πικιώνη και το παρουσιάσω δεν γίνομαι αρχιτέκτονας. Δικαιούμαι τον τίτλο αν σχεδιάσω ένα σπίτι. ξεκινώντας από τις ανάγκες των μελλοντικών του κατοίκων .
Κάποιοι πρέπει ρητορικά να θέσουν το ερώτημα ποιους και γιατί διδάσκουμε Φυσική ; Και να απαντήσουν.
Ποιοι είναι οι διδακτικοί στόχοι ; Συγκεκριμένα όχι γενικολογίες (στις οποίες αρέσκονται όσοι δεν έχουν να πουν κάτι)
Διδάσκουμε Φυσική σε μεγάλη έκταση ;
Σε υψηλό επίπεδο ;
Διδάσκουμε σε όλους την ίδια Φυσική;
Πόσες ώρες διδάσκεται Φυσική η κάθε ομάδα ;
Ποια πρέπει να είναι η ύλη που θα διδαχτεί η απαιτητικότερη ομάδα ; Εννοώ τι πρέπει να γνωρίζει ένας πρωτοετής του ……… ;;
Για να φτάσουμε εκεί από πού θα ξεκινήσουμε στις μικρές τάξεις ;
Πόσο είμαστε διατεθειμένοι να τσακωθούμε με τις άλλες ειδικότητες ;
Ποια θα είναι η Φυσική των εξετάσεων ; Ο Arrons έχει γράψει ότι οι διδασκόμενοι θα αγνοήσουν οτιδήποτε μη εξεταστέο όσο καλά και να το διδάξεις.
Μετά την στοχοθεσία πολλή και σοβαρή δουλειά. Εργαστηριακοί οδηγοί , παρουσιάσεις, βιβλία ηλεκτρονικά και χάρτινα , ασκήσεις φύλλα εργασίας , διδακτικές προτάσεις και τόσα άλλα.
Όλα αυτά και με αυτή τη σειρά και σύντομα (όχι όμως βιαστικά).
Οψόμεθα εις Φιλίππους.
…………..
Απάντηση από τον/την Στέργιος Ναστόπουλος στις 20 Σεπτέμβριος 2010 στις 20:10
Για τα υπόλοιπα, που θέτουν οι άλλοι συνάδελφοι, τι να πώ; Να συμφωνήσω.
Απάντηση από τον/την Βασιλης Ραυτοπουλος στις 20 Σεπτέμβριος 2010 στις 20:39
ΥΓ ίσως επανέλθω με πιο νηφάλιες θέσεις!!!!!!!!!!!!
Τυχαίο; Δε νομίζω. 🙂
Να μην το πολιτικοποιήσω περισσότερο, εξάλλου ο χώρος δεν προσφέρεται. Συγγνώμη αν το παράκανα, Διονύση. Αλλά, κάπου με πιάνει και το παράπονο, βρε παιδιά.
χμμ!
παρατήρηση 1: επιτέλους ο γεωλόγος μπορεί ευκολότατα πλέον να διδάξει φυσική στο λύκειο
παρατήρηση 2: ΖΗΤΩ το “πανηγύρι” που θα προκύψει όταν τα φετεινά “δευτεράκια” πάνε τρίτη λυκείου του χρόνου (αλλά φαντάζομαι θα προκύψουν οδηγίες για τη διδασκαλία της ύλης στη τρίτη λυκείου του χρόνου…και προφανώς τα θέματα των εξετάσεων θα είναι αρκούντως ευκολότερα, έτσι δεν είναι;)
Χμμμ!!Μου αρέσει η ιστορία της εκπαίδευσης
Διορθώστε με αν κάνω λάθος
το 1999-2000 η ύλη των τρεχόντων σχολικών βιβλίων είχε εκδοθεί σε “τριπλέτα”(τρία σχολικά βιβλία ανά τάξη και ανά μάθημα)-σενάριο πολλαπλό βιβλίο-όπου ο εκπαιδευτικός θα επέλεγε το διδακτικό “εγχειρίδιο” που θα χρησιμοποιούσε
το 2010 λέμε να τα “κουτσουρέψουμε”
Ο.Κ λοιπόν (Ολα Καλά)
………
Αρκετά φλυάρησα, δεν θα το ξανακάνω. Αλλά, άμα με πιάσει η πάρλα…
(Ειρήσθω εν παρόδω η μικρής έκτασης ύλη συνεπάγεται ασκησιολογία που με τη σειρά της συνεπάγεται ιδιαίτερα κ.λ.π. Ο μαθητής των Λειψών έχει τις ίδιες δυνατότητες επιτυχίας με αυτόν των Ιωαννίνων ή των Χανίων 😉
Πως θα σχολιάζαμε σήμερα τα επί Δεσμών διδασκόμενα ;
Αν κάποιος αντιπαραβάλλει όσα μάθαινε ο επί Δεσμών απόφοιτος με όσα μαθαίνει ο σημερινός (ογκοδέστατη λίστα η σύγκριση) που θα καταλήξει ; Εκπτώσεις ή εξορθολογισμός ;
Φυσικά δεν πρόκειται για μενού εστιατορίου απ’ όπου θα επιλέξουμε ή το καθεστώς που ζήσαμε σαν μαθητές ή αυτό των Δεσμών ή το σημερινό. Κάποτε κάτι νέο πρέπει να ξεκινήσει.
Δέσποινα βεβαίως ένας Γεωλόγος μπορεί να διδάξει Φυσική (εξαιρετικό παράδειγμα ο ιδιαιτέρως ικανός συνάδελφος του σχολείου μου). Αυτό που με φοβίζει είναι ότι περαιτέρω κατρακύλα θα μπορούσε να καταστήσει ικανούς να διδάξουν Φυσική αποφοίτους του Χαροκοπείου ή και φιλολόγους (σε δεύτερη ανάθεση).
Απάντηση από τον/την ΚΛΕΙΤΣΑΣ ΣΠΥΡΟΣ στις 21 Σεπτέμβριος 2010 στις 21:48
Το βιβλίο που και οι δραστηριότητες που προτείνουν οι κυρίες που το έγραψαν(βλ. σχόλιο του Σπ. Κλείτσα παραπάνω), ασφαλώς αξίζουν συγχαρητηρίων. Αυτές μάλλον ξέρουν γιατί πράγμα μιλάνε και τι θέλουν να δείξουν μέσα από κάθε δραστηριότητα.
Αυτό που θέλω όμως να επισημάνω και το έχω στείλει κι άλλες φορές στο Βήμα, είναι τα ανακριβή και αυθαίρετα συμπεράσματα του κ. Γαλδαδά σε πολλά κείμενά του. Μην ξεχνάμε ότι είναι για πολλά χρόνια ο κύριος συντάκτης του Βήματος σε επιστημονικά θέματα και εκλαϊκεύσεις.
Στο συγκεκριμένο άρθρο ισχυρίζεται ότι …
“Γιατί, όπως φαίνεται, μπορούν τα μικρά παιδιά από το νηπιαγωγείο ακόμη μπορούν να κατανοούν αρκετά δύσκολες έννοιες της Φυσικής όπως η μάζα, τα μείγματα, τα σώματα που επιπλέουν, η τριβή, η αδράνεια, το βάρος και ο μαγνητισμός- αν πιστέψουμε τουλάχιστον τα όσα περιγράφονται στους δύο τόμους αυτού του έργου.” και παρακάτω:
“που επιμένουν ότι τα νήπια και τα πρωτάκια μπορούν μια χαρά να καταλάβουν γιατί όταν το νερό παγώνει διαστέλλεται και γιατί όταν φρενάρει ένα αυτοκινητάκι ο κούκλος οδηγός πετάγεται από το κάθισμα και πέφτει έξω, αν δεν φοράει ζώνη.”
Προφανώς ο κ. Γαλδαδάς (αν οι προτάσεις αυτές είναι δικές του) δεν κατανοεί τη διαφορά της σύνθετης διεργασίας της κατανόησης, από τις πολύ απλούστερες της παρατήρησης και της διάκρισης.
Θα μου πείτε τι σχέση έχουν αυτά με το θέμα που συζητάμε;
Έχουν και παραέχουν. Διότι όταν μαθητές λυκείου που δεν θα πάρουν μετά άλλα courses φυσικής, μαθαίνουν μόνο μέσω παρατηρήσεων, παράθεσης εικόνων και σκόρπιων πληροφοριών, χωρίς να καθοδηγούνται στην αναζήτηση πιο πρωτογενών εξηγήσεων των φαινομένων, χωρίς να εξοικειώνονται στη χρήση επιστημονικής ορολογίας και εξήγησης, αυτά θα λένε ότι είναι η φυσική και όταν ενηλικιωθούν.
ΗΜ επαγωγή είναι η κίνηση ενός δείκτη σ’ ένα όργανο.
Διάθλαση είναι το φαινομενικό σπάσιμο του μολυβιού στο νερό.
Όταν το κογιότ πέφτει από την άκρη του βράχου, πάει πρώτα καμιά εκατοστή μέτρα οριζόντια και μετά κινείται κατακόρυφα.
Αδράνεια είναι το πέταγμα από το κάθισμα στο φρενάρισμα.
Οι άνθρωποι μέσα σε αιώνες αναζήτησαν όλο και πιο βαθειές εξηγήσεις για τα φαινόμενα. Εμείς σήμερα στ’ αλήθεια θέλουμε ακόμα και στη Β λυκείου να στεκόμαστε μόνο σε περιγραφές και i=V/R;
http://www.teachers.tv/videos/finland-comes-to-england-secondary σχετικά με την καθηγήτρια Βιολογίας και Γεωγραφίας Maija Flinkman, όταν επισκεφτηκε ένα σχολείο της Μ. Βρεττανίας. Και να σκεφτείς οτι το σύτημα το μελετούν στην Αγγλία! Τι θα έπρεπε να κάνουμε εμείς; Ε, ας λύσουμε καμιά ασκησο-τυφλοσούρτη παραπάνω.
Υ.Γ.2: Παρατηρήσατε πόσο καλά Αγγλικά μιλούν οι μαθητές στη Φιλανδία; Οχι τέλεια, αλλά σίγουρα καλύτερα από τα δικά μου. Δεν τα έμαθαν σε φροντιστήριο βέβαια.
Απάντηση από τον/την Διονύσης Μάργαρης στις 5 Οκτώβριος 2010 στις 21:34
αλλά και ενός δασκάλου, παλιάς κοπής.
Σήμερα είχα μάθημα στη Β θετική, είχα να παραδώσω την κινητική θεωρία των αερίων και για το σκοπό αυτό, χθες ετοίμασα ένα φύλλο εργασίας με τους παρακάτω διδακτικούς στόχους:
1) Δεν έχει μεγάλη αξία η παπαγαλία των μαθηματικών τύπων, αλλά η ικανότητα κατανόησης του τι ακριβώς λένε.
2) Τι μέγεθος είναι η θερμοκρασία και από τι εξαρτάται; Είναι ένα μέγεθος που η τιμή του εξαρτάται μόνο από τη μέση κινητική ενέργεια των μορίων.
3) Αντίθετα η πίεση εξαρτάται και από τη μέση κινητική ενέργεια, αλλά και από τον αριθμό μορίων ανά μονάδα όγκου, αφού μεγάλος αριθμός μορίων σημαίνει και πολλές κρούσεις.
4) Πόσο “γρήγορα” κινούνται τα μόρια και πώς η ταχύτητά τους εξαρτάται από το μέγεθος του μορίου.
…..
Καταλήγουμε λοιπόν, ότι όσο πιο βαρύ είναι το μόριο, τόσο δυσκίνητο είναι και στο σημείο αυτό, όπως κάθε χρόνο, κάνω τη σύνδεση με τη Χημεία κατεύθυνσης….
-Δεν μου λέτε παιδιά, ποια η φυσική κατάσταση του φθορίου;
-Αέριο κύριε
-Του χλωρίου;
-Αέριο
-Του βρωμίου, του Ιωδίου;
-Υγρό και στερεό.
-Ωραία παιδιά και γιατί συμβαίνει αυτό;
-Κύριε εξαρτάται από τις δυνάμεις μεταξύ των μορίων.
-………..
-Είναι διαφορετικό είδος δυνάμεων;
-…………..
-Βρε παιδιά δεν το κάνατε στη Χημεία κατεύθυνσης για τις διαμοριακές δυνάμεις;
-……. βλέμα απλανές….
-Δυνάμεις Van der Waals.
Ντριν, κουδούνι, φύγαμε…..
Πλησιάζει ο Γιάννης. Να σας πω κύριε; Ναι Γιάννη, τι θέλεις;;
Αυτά για τις δυνάμεις, δεν τα ξέρουμε γιατί είναι εκτός ύλης…..
-Δεν τα έχετε;
-Όχι κύριε, μόνο τους δεσμούς υδρογόνου.
……………………
Ωραία!!! Πολύ καλά. Συγχαρητήρια στο minedu και σε όσους έκοψαν και την ύλη της Χημείας. Για να μην φωνάζουν μόνο οι Φυσικοί. Ισότητα κύριοι!!!
Και πολύ λογικό να κόψουν τις διαμοριακές δυνάμεις. Άχρηστες γνώσεις!!! που απλά κουράζουν τα παιδιά…. Μπράβο…….
Απάντηση από τον/την ΤΑΜΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ στις 3 Νοέμβριος 2010 στις 17:59
Βασιλης Ραυτοπουλος είπε: