by 
Δημοσιεύτηκε από το χρήστη Διονύσης Μάργαρης στις 24 Φεβρουάριος 2011 στις 14:21
Έφτασε στα χέρια μου ένα κείμενο του φίλου Πάνου Μουρούζη, το οποίο μου άρεσε. Θεωρώ ότι οι θέσεις που εκφράζει είναι απάντηση σε όλα αυτά, που από ό,τι μαθαίνουμε, ετοιμάζονται εν όψει του Νέου σχολείου!!! Με την άδειά του, το δημοσιοποιώ.
Γιατί να διδάσκουμε Φυσική σε ανθρώπους 13-15 ετών;
Ανέκαθεν υπήρχαν διάφορα ερωτήματα σχετικά με τις φυσικές επιστήμες, όπως ποια σχέση υπάρχει μεταξύ φυσικών επιστημών και μαθηματικών ή ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στη θεωρητική και πειραματική φυσική ή ανάμεσα στην επιστήμη και την εκπαίδευση. Κατά καιρούς η απάντηση σ’ αυτά τα ερωτήματα διαφοροποιείται ή επιφανείς επιστήμονες έχουν για το ίδιο ερώτημα αντικρουόμενες απόψεις. Οριστική λοιπόν απάντηση κανένα απ’ αυτά τα ερωτήματα δεν έχει πάρει. Εξακολουθούν όλα να είναι ανοιχτά και κατ’ αυτήν την έννοια επίκαιρα.
Το ερώτημα όμως εάν θα πρέπει να διδάσκεται η φυσική σε μαθητές γυμνασίου, έχει συγκεκριμένη, σαφή απάντηση κι αυτή είναι θετική. Πιστεύω ότι αυτό που χαρακτηρίζουμε πολιτισμό μιας κοινωνίας, είναι ένα ανθρώπινο οικοδόμημα που στηρίζεται σε δύο κολώνες, την τέχνη και την επιστήμη. Οι κολώνες αυτές μπορεί και να τέμνονται «σε κάποιες μη ευκλείδειες γεωμετρίες», όπως ανέφερε σε σχετική ομιλία του ο Γ. Γραμματικάκης, πριν μερικές ημέρες στην Ιόνιο Ακαδημία. Και είναι κοινώς αποδεκτό ότι λέγοντας επιστήμη εννοούμε κυρίως τις φυσικές επιστήμες και τα μαθηματικά. Μέσα λοιπόν από το παραπάνω πρίσμα, η αναγκαιότητα της διδασκαλίας της φυσικής, ως μια από τις συνιστώσες του πολιτισμού, είναι αυταπόδεικτη.
Γιατί λοιπόν τίθεται ένα τέτοιο ερώτημα στην εποχή μας; Σημείο των καιρών! Το ερώτημα τίθεται, γιατί:
1) Πολλές φορές λίγο μας απασχολεί αν το σχολείο παρέχει ουσιαστικές γνώσεις και παιδεία στους μαθητές μας, αφού πρωταρχικό μας μέλημα είναι να εξυπηρετήσουμε κάποιες συντεχνιακές ανάγκες. Περίτρανη απόδειξη η εισαγωγή του μαθήματος της τεχνολογίας, το οποίο διδάσκεται μέσω χάρτινων μακετών από γεωπόνους ως πρώτη ανάθεση, αποκομμένο τελείως τόσο από τις βασικές αρχές των φυσικών επιστημών όσο και από το αντικείμενο του τίτλου του μαθήματος.
2) Άλλες φορές προσπαθούμε να συνδέσουμε το σχολείο με την αγορά, ώστε να μη χρειάζεται ιδιαίτερη κατάρτιση ένας εργαζόμενος, αλλά αυτή την κατάρτιση να την αποκτά μέσα από τη βασική εκπαίδευση. Για να επιτευχθεί χωρίς ιδιαίτερες αντιδράσεις αυτός ο στόχος, προκαλείται εσκεμμένα σύγχυση στις έννοιες «εκπαίδευση», «κατάρτιση», «ενημέρωση», «μόρφωση», «απόκτηση δεξιοτήτων» κλπ. Έτσι, «γνώση» στην πληροφορική δεν εννοούμε πλέον τις βασικές αρχές αυτής της επιστήμης, όπως τον ορισμό της πληροφορίας, την κωδικοποίηση, τα συστήματα αρίθμησης, την άλγεβρα boole, τις λογικές πύλες κλπ, αλλά την απόκτηση δεξιοτήτων σχετικά με το ms-office, τη χρήση του internet κλπ. Όχι βέβαια ότι η απόκτηση δεξιοτήτων δεν είναι απαραίτητη μέσα σε μία τόσο πολύπλοκη τεχνολογικά κοινωνία που ζούμε, αλλά δε θα πρέπει να αποτελεί τον κύριο στόχο ενός σχολείου που θα παρέχει «παιδεία» και όχι «κατάρτιση», με άλλα λόγια θα δημιουργεί πολιτισμό. Αν επιθυμούμε ένα σχολείο που να καλλιεργεί σ’ έναν πολίτη τις κατάλληλες δεξιότητες, ώστε να μη χρειάζεται ειδικές επιμορφώσεις από εταιρείες, όταν μπει στην αγορά εργασίας, ή να μπορεί να διεκπεραιώνει ηλεκτρονικά τις διάφορες συναλλαγές του, συμβάλλοντας έτσι στην ελαχιστοποίηση της ανάγκης εργατικού δυναμικού, φοβάμαι ότι σε αυτό το σχολείο όχι μόνο η φυσική αλλά και η ποίηση, η λογοτεχνία, η ιστορία και ένα σωρό άλλα μαθήματα δε θα έχουν καμία θέση.
Το επιχείρημα ότι η παιδεία θα πρέπει να συμπορεύεται με την αγορά εργασίας είναι κατά τη γνώμη μου τελείως παραπλανητικό. Και αυτό γιατί, ενώ η ανάπτυξη του πολιτισμού συνάδει πράγματι με την οικονομική ανάπτυξη, το αντίστροφο δεν ισχύει. Πολλές οικονομικά εύρωστες κοινωνίες χαρακτηρίζονταν και παλαιότερα και τώρα από πολιτιστική πενία. Γι αυτό πιστεύω σε ένα σχολείο με βασικό στόχο την «εκπαίδευση» και τη «μόρφωση» και όχι την «κατάρτιση» και την «εξειδίκευση».
Πάνος Μουρούζης
Φυσικός Ρ/Η
Υπεύθυνος Ε.Κ.Φ.Ε Κέρκυρας
Τα σχόλια…
