Α . Προτάσεις απαντήσεων των ερωτήσεων και Ασκήσεων του σχολικού βιβλίου:
σε pdf ή σε docx (οι σημειούμενοι αστερίσκοι παραπέμπουν στο αρχείο Β )
Β. Παρατηρήσεις μόνο για διδάσκοντες : σε pdf ή σε docx
Αφιερώνονται στον (εκ του κλασικού) Βαγγέλη Κουντούρη
by 
Απαντήσεις σε αυτή τη συζήτηση
ο εκ του Κλασσικού σε ευχαριστεί θερμά και θα το δει
για την ώρα επιμένει στη βασική του θέση: στη Φυσική «όλα τα λεφτά» στο Γυμνάσιο
πολύ στο ποιοτικό, αρκετά στο πειραματικό και λιγότερο στο ποσοτικό
Καλησπέρα Δημήτρη.
Ωραία δουλειά και καίριες οι παρατηρήσεις σου
κύρια ως προς τις διορθώσεις.
Αυτό που παρατηρώ είναι πως οι περισσότερες
ερωτήσεις στο Γυμνάσιο απαιτούν απαντήσεις
με χρήση της γλώσσας μας ορθά
και όχι μόνο ΝΑΙ, ΟΧΙ, ΣΩΣΤΟ (Σ) ,ΛΑΘΟΣ(Λ),
τύποι ,άντε και και καμιά Α.Δ.Ο , Α.Δ.Ε.Μ. ή ΘΜΚΕ
όπως οι στρεβλωμένες απαιτήσεις του Λυκείου.
Γιατί άραγε ;
Να’σαι καλά Δημήτρη
Καλημέρα Δημήτρη.
Βλέπω «παραδίδουμε» στους νεώτερους τις σημειώσεις μας…
Σε ευχαριστούμε.
Ωραίες λύσεις , τις αποθήκευσα ήδη.
(δεν τις είδα όλες, αλλά το όνομα Γκενές στο ylikonet είναι εγγύηση για πολλούς και διαφορετικούς λόγους)
Εξαιρετικές οι παρατηρήσεις από ένα καθηγητή ξεχωριστού επιπέδου.
Να ρωτήσω : τι προτείνεις αντί του όρου «αλληλεπίδραση δύο σημειακών φορτίων»;
Καλημέρα
Βαγγέλη Παντελή Διονύση Κώστα, ευχαριστώ για τον σχολιασμό.
μαθαίνω ότι Αθήνα ψιλοβρέχει … εδώ βγήκε επιτέλους ήλιος και μύρισε Άνοιξη.
Παντελή φοβάμαι ότι ο Λόγος είναι το πρόβλημα μας … οι μαθητές μας προτιμούν την Εικόνα … Ο Λόγος απαιτεί χρόνο και επεξεργασία επομένως κουράζει …
Διονύση τώρα το μάζεψα … λιγότερο από το ένα τρίτο από αυτά ήταν έτοιμο σε 3 κείμενα που έδειχνα σε βιντεοπροβολέα … τα υπόλοιπα τα έφτιαξα τώρα … Δεν ξέρω αν βοηθάνε όλα αυτά αλλά μάλλον θα συνεχίσω να οργανώνω … όχι μόνο όσα έχω έτοιμα
Κώστα προτείνω π.χ. «αλληλεπίδραση δυο φορτισμένων σημειακών αντικειμένων»
Καλημέρα σε όλους
Πολύ καλή και χρήσιμη δουλειά Μήτσο, και πολύ καλά Ελληνικά!
Γενική παρατήρηση-ομολογία: δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς είναι το ηλεκτρικό φορτίο και καλό και έντιμο είναι να το καταστήσουμε σαφές αυτό στους μικρούς μαθητές μας, αμέσως με την έναρξη διδασκαλίας του Ηλεκτρισμού (προσωπική εμπειρία: πρωτοδιόριστος στην Κίσσαμο Χανίων, πριν δεκαετίες, έσπευσα με την πρώτη ευκαιρία, να μεταφέρω την ερώτηση μικρού μαθητή μου “Κύριε ντα πράμα είναι το φορτίο;”, στο Δάσκαλο του Πανεπιστημίου Αθηνών Διονύση Μαρίνο, με την αγωνία τι να απαντήσω. Και η απάντηση: “να μάθεις να λες “δεν ξέρω”, …διότι δεν είσαι εσύ ο κατασκευαστής της Φύσης” (!), απάντηση που κρατώ ως παρακαταθήκη.)
Συμφωνώ απόλυτα ότι το ηλεκτρικό φορτίο είναι μια πιθανή ιδιότητα της μάζας και άρα ηλεκτρικά φορτία δεν “στέκουν” μόνα τους, να μια ποιοτική διαφορά των δυνάμεων Newton και Coulomb, οι Ν μπορεί και να υπάρχουν μόνες τους, ενώ οι C συνυπάρχουν πάντα με Ν.
Δεν με “χαλάει” ιδιαίτερα η έννοια “σημειακό φορτίο”, με προϋπόθεση όμως ότι έχει ορισθεί νωρίτερα: “σημειακό φορτίο ονομάζεται ένα φορτισμένο σώμα του οποίου οι διαστάσεις…» “Με χαλάει” η φράση: “η δύναμη με την οποία ένα ηλεκτρικό φορτίο έλκει ή απωθεί ένα άλλο ηλεκτρικό φορτίο είναι…”, διότι, κατά την άποψή μου η δύναμη είναι “δικαίωμα” της μάζας και όχι του φορτίου, άλλο ότι γεννιέται λόγω του φορτίου. (και στο απολύτως θεμιτό ερώτημα: “και καλά, γιατί στο σχολικό βιβλίο της Β΄Γενικής γράφεται, σελ. 14: “κάθε σημειακό ηλεκτρικό φορτίο ασκεί δύναμη σε κάθε άλλο ηλεκτρικό φορτίο”, αφού ήσουν μέλος της Συγγραφικής του Ομάδας;”, η απάντησή είναι ότι κατέθεσα την παραπάνω άποψη στην ολομέλεια, αλλά απετέλεσε ισχνότατη μειοψηφία) Άλλες μικρές παρατηρήσεις:
1 ερ. 3: καλό είναι να πούμε στους μαθητές ότι το πλήθος 2 των ειδών των ηλεκτρικών φορτίων δεν αποδεικνύεται, αποτελεί αξίωμα
2 ερ.4: εξαιρετική απάντηση
3 ερ.6: μια πειραματική προσέγγιση: με τη βοήθεια του νόμου του Coulomb μπορούμε πειραματικά να “τσεκάρουμε” τη “συμπεριφορά” σώματος φορτισμένου με φορτίο α μονάδων της Α ποιότητας (αρχικά το φορτίο αυτό ονομάστηκε υαλώδες), στη συνέχεια προσδίδουμε στο σώμα ποσότητα φορτίου β μονάδων της ποιότητας Β (αρχικά το φορτίο αυτό ονομάστηκε ρητινώδες) και διαπιστώνουμε ότι: αν α>β το σώμα “συμπεριφέρεται” σαν φορτισμένο με φορτίο α-β ποιότητας Α, αν α<β το σώμα “συμπεριφέρεται” σαν φορτισμένο με φορτίο β-α ποιότητας Β και αν α=β το σώμα “συμπεριφέρεται” σαν αφόρτιστο. Η ομοιότητα με τους πραγματικούς αριθμούς οδήγησε στις ονομασίες θετικό και αρνητικό φορτίο
4 ερ. 7: ευκαιρία να “περάσουμε” και το εντυπωσιακό: το ολικό φορτίο του Σύμπαντος είναι μηδέν
5 ερ. 19: διόρθωσε, τρίτη γραμμή πριν το τέλος, σε ηλεκτροσκοπίου αντί μικροσκοπίου
6 ερ. 20: εξαιρετική εξήγηση
7 ασκ.2: (προφανώς) προτιμώ την ποιοτική λύση, ούτως ή άλλως, πάντως, η πρώτη σχέση πρέπει να αποδειχθεί, με διαίρεση κατά μέλη, διότι δεν υπάρχει στο σχολικό βιβλίο
8 ασκ.3: προφανές το τυπογραφικό λάθος, θα προτιμούσα, πάντως, και εδώ την ποιοτική λύση: μισή η δύναμη, άρα μισό και το φορτίο, άρα…, (μετέφερε καλύτερα τη, σωστή, παρατήρηση για τους συναδέλφους, μάλλον δεν θα την καταλάβουν οι μαθητές)
«επί του πιεστηρίου»: καλά μου ακούγεται η φράση: «αλληλεπίδραση δυο φορτισμένων σημειακών αντικειμένων»
Βαγγέλη καλησπέρα
Ευχαριστώ πάρα πολύ για τις παρατηρήσεις διορθώσεις και επισημάνσεις.
Ήδη έκανα κάποιες διορθώσεις και θα κάνω και άλλες προσαρμογές υιοθετώντας τις περισσότερες από τις παρατηρήσεις σου.
( η αφιέρωση δεν έγινε προσδοκώντας αυτά τα οφέλη … αλλά εκ των υστέρων αποδεικνύεται καρποφόρα και ως προς αυτό … Έχω και μια προσωπική ερώτηση … δες στο mail σου)
Μήτσο πολύ σημαντική η δουλειά σου, θα μπορούσε να διδαχθεί και στην Β’ Λυκείου!!!
Συγχαρητήρια!!(κι ας με ..κράξει ο Μαχαίρας που δεν θέλει πολλά μπράβο-:).
Μια σκέψη αρκετά αισιόδοξη:
Σκέφτηκα ότι η Ένωση Ελλήνων Φυσικών, σε κάποια στιγμή του μέλλοντός μας, θα ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΕΙ την προσφορά καθενός από τους «εργάτες» της νησίδας οι οποίοι χρόνια τώρα «δίνουν» σε συναδέλφους τους, χωρίς κανενός είδους αμοιβή. Μια ακόμα προσφορά είναι αυτή του Δημήτρη Γκενέ σε διδάσκοντες και διδασκόμενους της Γ΄ Γυμνασίου με αφιέρωση μάλιστα στον Βαγγέλη Κουντούρη.
Και μια σκέψη με Φυσική:
Αυτό που εντυπωσιάζει στην οικοδόμηση της Φυσικής είναι ότι ένας σχετικά μικρός αριθμός ΕΝΝΟΙΩΝ αρκεί για να περιγράψουμε, να ερμηνεύσουμε και να προβλέψουμε με ενιαίο τρόπο εξαιρετικά πολλά δεδομένα της ΕΜΠΕΙΡΙΑΣ που εμφανίζονται διαφορετικά. Ένα παράδειγμα είναι η έννοια ηλεκτρικό φορτίο.
Η «γαλλική» πρόταση ότι «υπάρχουν δύο είδη ηλεκτρικού φορτίου» -και όχι ένα ούτε τρία ή τέσσερα- προέκυψε από τη γενικότερη ιδέα ότι διαφορετικά φαινόμενα που εκδηλώνονται μέσα από μια ποικιλία αντικειμένων και παρεμβάσεων – κεχριμπάρι, θειάφι, γυαλί, μετάξι, μαλλί, τρίβω, βλέπω – μπορούν να περιγραφούν με δύο είδη φορτίου. Ta φαινόμενα αυτά είναι τρία α. Το ότι δύο αντικείμενα το ένα από τα οποία έχουμε τρίψει και το άλλο δεν το έχουμε αγγίξει, έλκονται. β. Το γεγονός ότι δύο αντικείμενα τα οποία – και τα δύο – τα έχουμε τρίψει έλκονται και γ. Το εμπειρικό δεδομένο ότι δύο αντικείμενα τα οποία – και τα δύο – τα έχουμε τρίψει απωθούνται . Τα δύο αυτά είδη ηλεκτρικού φορτίου ( δύο είδη ηλεκτρισμού όπως λεγόταν ) είναι το vitreous και το recinous, όπως αναφέρει και ο Βαγγέλης
Η πρόταση του Benjamin Franklin η οποία ακολούθησε απέδιδε στα ηλεκτρικό φορτίο μία «άλγεβρα» – φορτίο θετικό και φορτίο αρνητικό- και δεν συνιστούσε μόνο μια γλωσσική διαφοροποίηση σε σχέση με την αρχική. Μπορούσε να ερμηνεύει και επί πλέον ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ σχετιζόμενες με ποσότητες φορτίου οι οποίες μεταφέρονται από ένα σώμα σε ένα άλλο και κυριάρχησε.
Τελικά αποδείχτηκε γόνιμη. Δεν έχουμε καθόλου ανάγκη να «ανακαλύψουμε» ένα τρίτο ή ένα τέταρτο είδος ηλεκτρικού φορτίου πέραν από το θετικό, το «συν», και το αρνητικό, το «πλην». Κανένα φαινόμενο δεν απαιτεί επιπρόσθετα ένα ακόμα είδος φορτίου το οποίο θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «επί» ή «δια».
ο Ανδρέας
Καλησπέρα Πρόδρομε , και Ανδρέα
ευχαριστώ να είστε καλά.
Πρόδρομε … για τη Β Λυκείου; δεν ξέρω ; … Θα έλεγα ότι απαιτείται μια σύντομη ανασκόπηση με τη βοήθεια πειραματικών επιδείξεων .
Ανδρέα … Το σχόλιο σου αποτελεί τιμή για μένα .Ασφαλώς και είναι όπως τα περιγράφεις και τα οργανώνεις ( και στο σχετικό ppt που μας είχες προσφέρει )
Για τα δυο φορρτία
Θυμάμαι ότι κάπου συνάντησα αναφορά στην ορολόγια της προβληματικής για τις φιάλες Leyden όπου είχε υιοθετηθεί ο όρος » δυο ηλεκτρικά ρευστά» πολύ πριν τον όρο «ηλεκτρικά φορτία» (στον Dijksterhuis?) . Το σημαντικότερο όμως είναι ότι η πειραματική απομόνωση και ταυτοποίηση του ηλεκτρονίου ( που είχε επινοηθεί πολύ νωρίτερα ) ουσιαστικά απλοποίησε όλα τα ερμηνευτικά σχήματα του στατικού ηλεκτρισμού.
Φαντάζομαι άλλωστε ότι χωρίς την υιοθέτηση κάποιας αρχής που να απαιτεί τον ελάχιστο αριθμό υποθέσεων και όσο το δυνατόν απλούστερων … ( Ocham razor ) δεν θα υπήρχε επιστήμη …(εννοείται χωρίς έκπτωση στην αναζήτηση περιγραφής και του τελευταίου εμπειρικού δεδομένου.)