Σήμερα βρισκόμαστε εδώ, όσοι δεν χρειάζεται να βρίσκονται!

(Παναγιώτης Κουμαράς)

Ξεκινώ με την «ατάκα» που πολλές φορές, ο δάσκαλος Παναγιώτης Κουμαράς, έλεγε στις παρουσιάσεις του σε ακροατήρια εκπαιδευτικών πολυπληθή ή μη!

Α) «Η καταγραφή και μελέτη για παράδειγμα, των εναλλακτικών ιδεών των μαθητών και μαθητριών για τα φυσικά φαινόμενα και τις έννοιες, έχει επηρεάσει τα κείμενα που μπαίνουν στις τάξεις μας και για αρκετούς και αρκετές από εμάς τα λόγια μας και τις επιλογές μας».

Πράγματι για αρκετούς και αρκετές από εμάς. Δημιουργούν όμως μια κρίσιμη μάζα ικανή να αλλάξει τον τρόπο διδασκαλίας των παιδιών; Και αν ναι σε ποια εκπαιδευτική βαθμίδα; Γιατί πολλά από αυτά που αναφέρουν οι Γιώργηδες, ακολουθούν αντίστροφη φθίνουσα πορεία, ως προς την εφαρμογή τους, από την ε΄και στ΄ δημοτικού μέχρι την β΄ λυκείου; Μήπως οι εναλλακτικοί τρόποι διδασκαλίας δεν έχουν  καταφέρει να πείσουν τους συναδέλφους για την αποτελεσματικότητά τους; Αν στα μυαλά των μικρών μαθητών/τριων κυριαρχεί το αριστοτελικό μοντέλο για τη φύση, στους εκπαιδευτικούς κυριαρχεί το «Μαζικό» – εκ του Αλ. Μάζη;

Β) «Να ελεγχθεί σε πόση έκταση αυτές οι μεγάλες ιδέες έχουν ενσωματωθεί: α) στα αναλυτικά προγράμματα β) στα σχολικά εγχειρίδια και γ) στην καθημερινή διδασκαλία», Α. Βαλαδάκης.

Αν κάποιος μείνει στη ρητορική και τις αιτιολογικές εκθέσεις σύνταξης των Αναλυτικών Προγραμμάτων, έκπληκτος θα ανακαλύψει τον πλούτο των ιδεών και εκπαιδευτικών πρακτικών που προτείνονται, (βλ. μεταρρύθμιση Αρσένη). Για πρώτη φορά φθάνουν στα Λύκεια της χώρας, έντυπα βιβλία με τα Προγράμματα Σπουδών (1998-1999), στις σελίδες των οποίων περιγράφονται οι θεωρίες μάθησης (παραδοσιακή,  καινοτομική, κονστρουκτιβιστική), αναλύονται διδακτικά παραδείγματα, προτείνονται με καλαίσθητα βιβλία οι διδασκόμενες ενότητες και τα «βασικά στοιχεία περιεχομένου, οι εκπαιδευτικοί στόχοι, τα προτεινόμενα πειράματα». Αρκετοί «συναντήθηκαν» με όλα αυτά. Κρίσιμη μάζα όμως δεν δημιουργήθηκε! Ας μην αναφέρουμε τα βιβλία του Πολυκλαδικού Λυκείου και το PSSC.

Γ) «Η γνώμη μου είναι ότι οι ακαδημαϊκοί της διδακτικής είναι ο τελευταίος τροχός της αμάξης. Όχι απλά δεν φέρουν τη βασική ευθύνη, αλλά συχνά δείχνουν να ανταποκρίνονται στην ανάγκη επικοινωνίας με τη σχολική πραγματικότητα, περισσότερο από αυτό που (εγώ θεωρώ ότι) είναι υποχρεωμένοι να κάνουν».

Βεβαίως οι ακαδημαϊκοί της διδακτικής προσπάθησαν σε ένα περιβάλλον που δυστυχώς ακόμη και στα πανεπιστήμια (στα τμήματα Φυσικής) βρήκαν εχθρικό κλίμα. Αλλά «γεμίσαμε» από μελέτες περίπτωσης. Ενδιαφέρουσες στα συνέδρια, αλλά πάλι δεν δημιουργούσαν μια κρίσιμη μάζα. Διότι κανένα πανεπιστήμιο (από όσο γνωρίζω) δεν συνδέθηκε με το εκπαιδευτικό δυναμικό και τα σχολεία μιας ευρύτερης περιοχής για να υλοποιηθούν καινοτόμα προγράμματα διδασκαλίας των Φυσικών Επιστημών με την αντίστοιχη αξιολόγησή τους. Εκτός από την εφαρμογή ενός τέτοιου προγράμματος στους μουσουλμανόπαιδες στην Θράκη!

Αφήνω τέλος, τον θεσμό των ΕΚΦΕ. Ότι καλύτερο έχει να επιδείξει η πολιτεία στην οργάνωση της πειραματικής διδασκαλίας των Φυσικών Επιστημών. Αλλά πότε «γέμιζαν» οι εργαστηριακοί πάγκοι; Όταν ο εμπνευσμένος ΕΚΦΕ-τζής με τον αντίστοιχο εμπνευσμένο σχολικό σύμβουλο κατέθεταν όραμα και απόσταγμα ψυχής. Αλλά και πάλι δεν δημιουργούσαν κρίσιμη μάζα εκπαιδευτικών. Χαριτολογώντας πικρά λέγω ότι οι γεννήτριας συχνοτήτων και οι παλμογράφοι διπλής δέσμης θα ανευρίσκονται πλέον στην πλατεία Αβησσυνίας.

Τελικά όντως η ψαριά μικρότερη των προσδοκιών. Οψόμεθα με τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα, αλλά αν κρίνουμε από τη διαχρονική στάση της πολιτείας το μόνο που μπορούμε να πούμε: «Μην αμελήσετε, Πάρτε μαζί σας νερό, Το μέλλον μας έχει πολλή ξηρασία» !!!