by Εξουδετέρωση ονομάζεται η αντίδραση ενός οξέος με μία βάση. Κατά την αντίδραση αυτή τα υδρογονοκατιόντα (Η+) που προέρχονται από το οξύ ενώνονται με τα ανιόντα υδροξυλίου (ΟΗ–) που προέρχονται από τη βάση, και δίνουν νερό.Η+ + ΟΗ– → Η2Ο (Βιβλίο Α Λυκείου, σελ. 104).
Στη Γ Λυκείου οι μαθητές μαθαίνουν ότι κατιόντα υδρογόνου, ανιόντα υδροξυλίου και νερό συνδέονται με μια αμφίδρομη αντίδραση: Η3Ο+ + ΟΗ– ⇄ 2Η2Ο.
Μπορούμε τελικά να ισχυριστούμε ότι η εξουδετέρωση είναι μονόδρομη αντίδραση; Ας το εξετάσουμε.
Καλημέρα Δημήτρη. Θεωρητικά όλες οι αντιδράσεις είναι αμφίδρομες. Αυτές που είναι πολύ μετατοπισμένες δεξιά (μεγάλη Kc) πρακτικά είναι μονόδρομες. Αυτό συμβαίνει με την αντίδραση οξωνίων και υδροξειδίων (παρεπιμπτόντως, τα ιόντα ΟΗ- καλύτερα να τα λέμε υδροξείδια, όχι υδροξύλια). Για την αντίδραση οξέος-βάσης, αν έχουμε ένα οξύ ΗΑ με Ka = 10^-13 (ή μικρότερη) και αντιδρά με ΝaOH η Kc = 10 (ή μικρότερη). Αυτή μπορεί να θεωρηθεί μονόδρομη αντίδραση; Νομίζω όχι. Τι λες;
Θοδωρή καλημέρα. Για τη λέξη υδροξύλιο έχεις απόλυτο δίκιο. Το λάθος είναι εκ παραδρομής. Τώρα για την εξουδετέρωση με πολύ ασθενές οξύ ή το αντίστροφο. Προφανώς δεν μπορούν να θεωρηθούν ποσοτικές. Με προβλημάτισε κι εμένα αυτό, και μάλιστα με συγκεκριμένη αντίδραση: φαινόλη (ka = 10^-10) και αμμωνία (kb=10^ -5) γιατί έχει σχέση με την οργανική της Γ. Στο σχολικό βιβλίο υποδεικνύεται ότι τα καρβοξυλικά οξέα αντιδρούν με αμμωνία ενώ δεν το δείχνει για τη φαινόλη, κάτι που είναι λάθος καθώς η Kc της αντίδρασης είναι 1/10, ίδια τάξη μεγέθους με τον ιοντισμό του όξινου θειικού ιόντος, αντίδραση που δεχόμαστε ότι γίνεται. Δεν ξέρω, προβληματίζομαι κι έτσι, σταμάτησα τη διερεύνηση στα πιο συνηθισμένα φαινόμενα που αντιμετωπίζουν οι μαθητές. Τελικά δεν ξέρω αν έκανα καλά.