by 
Ο Μαρκ Μπλοκ, ιστορικός και ήρωας της Γαλλικής Αντίστασης, μπαίνει στο Πάνθεον
Είναι ο πρώτος ιστορικός που εισέρχεται στο Πάνθεον, μια τιμή που προορίζεται για τις πιο ξεχωριστές προσωπικότητες από τον χώρο της πολιτικής, του πολιτισμού και των επιστημών. Σε δελτίο Τύπου που ανακοινώνει το πρόγραμμα της τελετής, το Ελιζέ χαρακτηρίζει τον Μαρκ Μπλοκ «άνθρωπο του Διαφωτισμού στον στρατό της σκιάς», σε αναφορά στη γαλλική Αντίσταση. «Είναι μια πνευματική και δημοκρατική κληρονομιά που φέρνει στο Πάνθεον».
Από τους κορυφαίους ιστορικούς του 20ου αιώνα και συνιδρυτής με τον Lucien Febvre της εμβληματικής ιστορικής επιθεώρησης Annales, o Mπλοχ προώθησε μια ευρύτερη, συγκριτική, πιο ανθρώπινη ιστορία, ανοιχτή στις υπόλοιπες κοινωνικές επιστήμες.
Πάνω απ’όλα, ο Μπλοχ υπήρξε ένας ενεργός, συνειδητοποιημένος πολίτης. Ο διωγμός που υπέστη από το καθεστώς του Βισύ εξαιτίας της εβραϊκότητάς του δεν τον πτόησε. Τον οδήγησε στην αντίσταση. Στις 16 Ιουνίου του 1944, και αφού είχε συλληφθεί και βασανισθεί από την Γκεστάπο, ο Μπλοχ στάθηκε μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Απολογία για την Ιστορία / Apologie pour l’histoire. Paris, 1949. (εισαγωγή),
Το διανοητικό μας περιβάλλον έχει αλλάξει. Η κινητική θεωρία των αερίων, η μηχανική του Αϊνστάιν και η κβαντική θεωρία έχουν βαθύτατα αλλάξει τη μέχρι χθες ομόφωνα αποδεκτή σύλληψη της επιστήμης. Δεν την αποδυνάμωσαν. την κατέστησαν πιο ελαστική… Είμαστε επομένως πολύ καλύτερα προετοιμασμένοι να αποδεχθούμε πως μια λόγια ενασχόληση μπορεί να διεκδικεί τα εύσημα της επιστήμης δίχως να προσφεύγει σε ευκλείδειες αποδείξεις ή αμετακίνητους νόμους επανάληψης. Μπορούμε με πολύ μεγαλύτερη ευκολία να αντιμετωπίσουμε τη βεβαιότητα και την καθολικότητα ως ζητήματα απόχρωσης… Δεν είμαστε ακόμη σε θέση να γνωρίζουμε τη μορφή που θα πάρουν κάποτε οι επιστήμες του ανθρώπου. Γνωρίζουμε όμως ότι απαραίτητη προϋπόθεση για να υπάρξουν – σύμφωνα πάντοτε με τους θεμελιώδεις κανόνες της λογικής – δεν θα πρέπει να αποποιούνται ούτε και να αισχύνονται για την ιδιαιτερότητά τους.
Θα ήθελα οι επαγγελματίες ιστορικοί και περισσότερο οι νεότεροι να προβληματισθούν πάνω σ’ αυτά τα διλήμματα, αυτές τις ακατάπαυστες «ενοχές» του επαγγέλματος. Θα είναι ο καλύτερος τρόπος να προετοιμασθούν, μέσω μιας συνειδητής επιλογής, για μια ορθολογική κατεύθυνση των προσπαθειών τους. Πάνω απ’όλα θα επιθυμούσα να δω ένα ολοένα αυξανόμενο αριθμό από αυτούς να προσεγγίζουν αυτή τη διευρυμένη και διεισδυτικότερη ιστορία που μερικοί από εμάς – ολοένα και περισσότεροι – έχουμε αρχίσει να συλλαμβάνουμε…
…Για να κατανοήσουμε και να εκτιμήσουμε κάποιες μεθόδους διερεύνησης, ακόμη και τις πιο εξειδικευμένες, απαιτείται να μπορούμε να τις συνδέσουμε αδιαμφισβήτητα με παράλληλες τάσεις σε άλλα ερευνητικά πεδία… Βέβαια η ίδια η μελέτη των μεθόδων καθαυτές συνιστά μια επιστημονική εξειδίκευση, οι τεχνίτες της οποίας αποκαλούνται φιλόσοφοι. Αυτός είναι ένας τίτλος που δεν μπορώ να διεκδικήσω. Εξαιτίας αυτού του κενού στη μόρφωσή μου, η μελέτη αυτή θα υστερήσει αναπόφευκτα τόσο στην ακρίβεια της έκφρασης όσο και στο εύρος της διερεύνησης. Δεν μπορώ παρά να την παρουσιάσω σαν αυτό που είναι: το υπόμνημα ενός τεχνίτη που αρεσκόταν να προβληματίζεται πάνω στην καθημερινό μόχθο του, το σημειωματάριο ενός εργάτη που χειρίστηκε για πολύ καιρό το χάρακα και το αλφάδι, δίχως να φαντάζεται πως είναι μαθηματικός. (από το blog του Costas Gaganakis)
