Αυτό κι’ αν ήταν έρωτας, μαγνητισμέ, κεραυνοβόλος

Μια στιχομυθία που θα μπορούσε να γίνει μεταξύ μιας κοπέλας που παρουσιάζεται ως «ο ηλεκτρισμός» – une électricité – L’  elettricità – de la electricidad και ενός αγοριού που παρουσιάζεται ως «ο μαγνητισμός» – un magnétisme – di magnetismo – del magnetismo.

(Το θεατρικό “ανέβηκε” πριν μερικά χρόνια με τη συνέργεια του ΕΚΦΕ Τρικάλων και της στ΄ τάξης του 35 Δημ. Σχ. Τρικάλων εις μνήμην ενός Δασκάλου!) ΄Ενας άλλος τρόπος  ανεύρεσης πόρων!!!

Η. Προέρχομαι από μεγάλη οικογένεια. Με παράδοση. Να μην σου πω ότι έχω σχέση και με τους θεούς του Ολύμπου.

Μ. τι μας λες. Σιγά από τους θεούς του Ολύμπου!

Η. Μα και βέβαια. Δεν έχεις ακούσει για τους κεραυνούς που κρατούσε ο Δίας στα χέρια του; Για τα αστροπελέκια που έριχνε πάνω στους ανθρώπους που ήθελε να τιμωρήσει; Γεννήθηκα λοιπόν πριν μερικές χιλιάδες χρόνια. Οι άνθρωποι με δέος με κοιτούσαν. Ήμουν «ξάδελφος» της φωτιάς. Ξέρεις της φωτιάς που έφερε στη γη ο Προμηθέας. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που όταν σαν κεραυνός πέφτω στη γη, σε ψηλά δένδρα και βουνοκορφές, μετά ξεσπάει πυρκαγιά.

Μ. εγώ τότε δεν πρέπει να είχα ακόμη γεννηθεί. Δεν θυμάμαι να έχω ζήσει ούτε στη νεολιθική εποχή, ούτε στην εποχή του χαλκού. Μάλλον γεννήθηκα πολύ αργότερα.

Η. Τι να σου πω. Ας αφήσουμε τους θεούς. Την γήινη καταγωγή μου την έχω από τη Μίλητο της Μ. Ασίας. Την ελληνική Ιωνία. Ο Θαλής ο Μιλήσιος απ’ ότι λέγεται ήταν ο πρώτος που στάθηκε με προσοχή στη μαγική ιδιότητα που έχει το κεχριμπάρι, «το ήλεκτρον» να τραβάει μικρά κομματάκια από άχυρο, όταν το έτριβες πάνω σε μάλλινο ύφασμα. Θα μπορούσα να τραβάω και χαρτάκια, αλλά στους αρχαίους χρόνους προφανώς δεν υπήρχε χαρτί. Τελικά η καταγωγή μου είναι από τους αρχαίους Έλληνες.

Μ. Κουβαλάς λοιπόν τη δόξα της αρχαίας Ελλάδας.

Η. Α μπα! Δεν νομίζω. Μετά με ξέχασαν. Ούτε ο Πυθαγόρας, ούτε, και αυτό με στενοχωρεί, ο Αριστοτέλης ασχολήθηκαν μαζί μου.

Τέλος πάντων (νιώθει στεναχωρημένος, απευθύνεται στον μαγνητισμό). Εσένα από πού κρατά η σκούφια σου;

Μ. Με εμένα δεν ενδιαφέρθηκαν οι ΄Ελληνες. Ενδιαφέρθηκε ένας άλλος αρχαίος λαός, με σπουδαίο πολιτισμό, οι Κινέζοι. Αυτοί με ανακάλυψαν και με χρησιμοποιούσαν!

Η. Δηλαδή;

Μ. τι να σου λέω τώρα. Είμαι κοσμογυρισμένος. Εγώ έζησα την εποχή του σιδήρου. Και τράβαγα κομμάτια σιδήρου. Μυστήριο ρε παιδί μου. Δεν ένιωθα καμιά έλξη για τις πέτρες και το ξύλο. Αλλά για το σίδηρο. Μόλις τον πλησίαζα τσούπ  κολλούσε πάνω μου. Μετά με έδεναν με μια κλωστή και εγώ γυρνούσα πάντοτε προς το βορρά. Μυστήριο πράγμα. Είχα μια ακατανίκητη επιθυμία να βλέπω τον πολικό αστέρα. Παλιός έρωτας!

Η. Για συνέχισε. Ενδιαφέρον!

Μ. Μετά με πήραν μαζί τους στα καράβια. Οδηγούσα τους θαλασσοπόρους, τους κινέζους πρώτα, τους ευρωπαίους κατόπιν στα μεγάλα τους ταξίδια προς το άγνωστο. Εμένα χρησιμοποίησε ο Κολόμβος για να οδηγήσω τις καραβέλες του στην Αμερική. Εμένα χρησιμοποίησαν οι πειρατές, και οι πειρατές της καραϊβικής, για να προσανατολίζονται τα βράδια καθώς τους κυνηγούσαν τα καράβια των άγγλων, γάλλων, ισπανών.

Η. Ρε συ. Μήπως κάποτε έχουμε συναντηθεί; Εκεί στα 1600 – 1700;

Μ. Νομίζω στο εργαστήριο του δόκτορα Γουίλλιαμ Γκίλμπερτ. Μάλλον εκεί πρωτοσυναντηθήκαμε! Ξέρεις αυτός που κατάλαβε ότι υπεύθυνος για το ότι κοιτάζω πάντοτε τον πολικό αστέρα, δεν είναι ο αστέρας, αλλά η ίδια η γη που έχει παρόμοιες ιδιότητες με εμένα. Μυστήρια πράγματα!

Η. Καλά λες. Κάτι μου θυμίζει αυτό το εργαστήριο. Κοίταξε! Δεν ασχολήθηκε μαζί μου ο Αριστοτέλης και ασχολήθηκε ο Γκίλμπερτ. Αυτός υποψιάστηκε ότι δεν ήταν μόνο το κεχριμπάρι, ήταν και το γυαλί  – υαλώδη ηλεκτρισμό με έλεγε, ήταν και το ρετσίνι –  ρητινώδη ηλεκτρισμό με ονόμαζε, και επιτέλους τα μικρά χαρτάκια κολλούσαν πάνω μου. Και συ τότε άρχισες να με ενδιαφέρεις να με «μαγνητίζεις». Σου έδειχνα ενδιαφέρον, αλλά εσύ τίποτα!

Μ. Και όμως η σχέση μας ξεκίνησε θυελλώδης, μεταφορικά και κυριολεκτικά.

Η. τι θέλεις να πεις;

Μ. Κοίτα, κάπου εδώ έχω μια εφημερίδα ή μάλλον μια επιστολή του 1676 στο περιοδικό “Philosophical Transaction”. Τι λέει: « καθώς το καράβι ταξίδευε προς τις Barbados νήσους, μέσα σε θύελλα, ένας δυνατός κεραυνός χτύπησε το καράβι. Τότε η πυξίδα αποπροσανατολίστηκε . Ο βόρειος πόλος της έγινε νότιος και ο νότιος βόρειος. Είδες. Με πλησίασες τόσο πολύ που «έχασα τον μπούσουλα».

Η. Πράγματι. Τώρα που το λες κάτι θυμάμαι. Μετά ξαναχαθήκαμε. Εμένα εκεί γύρω στα 1750 με πήρε στα χέρια του ο Βενιαμίν Φραγκλίνος. Αυτός πέταξε τον χαρταετό μέσα σε θύελλα, τόχει η μοίρα μου, και αυτός κατάλαβε ότι ο κεραυνός, δεν είναι το όπλο του Δία, αλλά τεράστιο ηλεκτρικό ρεύμα, ανάμεσα στο σύννεφο και στη γη. Μετά με περιμάζεψε ο ιταλός ο Βόλτα, με έκανε ηλεκτρική μπαταρία και μέχρι το 1820 με τριγυρνούσαν διάφοροι επιστήμονες της εποχής σε σαλόνια παλατιών και με έδειχναν ως αξιοθέατο.

Μ. Και με εμένα το ίδιο έκαναν. Πότε στο ένα παλάτι, πότε στο άλλο. Μαζί με τους γελωτοποιούς, διασκέδαζα τον κόσμο. Τι να σου λέω πονεμένη ιστορία, γιατί σε έψαχνα και δεν σε έβρισκα πουθενά. Εσένα σε έκανε τον Νοέμβριο του 1800, ο Ναπολέοντας τεράστια ηλεκτρική στήλη στο πολυτεχνείο του Παρισιού. Εσύ έλαμπες και γω ένιωθα στα μάτια των ανθρώπων ένα τίποτα. Ήθελα να ξανασυναντηθούμε και να είμαστε μαζί, να είμαστε «σάρκα μία», όπως υποψιαζόταν κάποιες ρομαντικές φωνές από τις Σκανδιναβικές χώρες.

Η. Τώρα όμως μαγνητισμέ μου συναντηθήκαμε. Είμαστε μαζί. Αχώριστοι. Ας είναι καλά ο κουμπάρος ο Δανός ο Oersted που μας έφερε σε επαφή το 1820 και από τότε είμαστε για πάντα μαζί. Την ένωση «ευλόγησαν» και πρωτοστατούσαν ο μητροπολίτης Παρισίων Andre Marie Ampere και ο αρχιεπίσκοπος Μεγάλης Βρετανίας Michael Faraday. Αριστερός ψάλτης ο γέρο Laplace.   Το είδες και συ. Όταν  σαν ηλεκτρικό ρεύμα περνάω μέσα από σύρμα πάνω σου ή από δίπλα σου, πυξίδα, εσύ κοκκινίζεις και γυρνάς από την άλλη μεριά. Γυρίζεις αλλού για να μην σε δω που κοκκινίζεις, αφού με έχεις ερωτευθεί!

Μ. Πράγματι ηλεκτρισμέ, αυτός ήταν και είναι έρωτας κεραυνοβόλος.

Η. και το παιδί μας ο ηλεκτρομαγνητισμός διέσχισε όλη την Ευρώπη τον 19^ο αιώνα με τις ανακαλύψεις και τις εφευρέσεις του, το δε εγγόνι μας ο James Clerk Maxwell , το «κουβαλάμε» στην τσέπη μας με τις εφαρμογές των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων στα κινητά μας και όχι μόνο.

Η Αυλαία πέφτει με τον ηλεκτρισμό και το μαγνητισμό πιασμένοι χέρι – χέρι έχοντας ανάμεσα το παιδί τους – τον ηλεκτρομαγνητισμό να φεύγουν από τη σκηνή!!!!!

(Το κείμενο είναι διασκευή ενός κειμένου που πρωτοπαρουσιάστηκε με τον ίδιο τίτλο στο περιοδικό Φυσικός Κόσμος, τη  δεκαετία του 80, από τον δάσκαλο της φυσικής Ανδρέα Κασσέτα, που τόσο αδόκητα έφυγε τα Χριστούγεννα από κοντά μας).