by 
Συνέντευξη του πειραματικού φυσικού Nicholas Samios στο Oral History της AIP (1ο μέρος).
Ο Νικόλας Σάμιος, πειραματικός φυσικός με ελληνική καταγωγή, υπήρξε για πολλά χρόνια διευθυντής στο Εθνικό Εργαστήριο Μπρούκχεϊβεν στο Λογκ Άιλαντ της Ν. Υόρκης. Σήμερα δημοσιεύω το 1ο μέρος της συνέντευξής του. Τις επόμενες μέρες θ’ ακολουθήσει το 2ο μέρος.
Περισσότερα ΕΔΩ.
Ήλθε ο καιρός Μερκούρη για τις επιβεβαιώσεις των μεγάλων θεωριών της φυσικής στο εργαστήριο, με αφορμή τη συμβολή του Ελληνοαμερικανού πειραματικού Νικόλα Σάμιου.
Στη συνέντευξη που μας προτείνεις αντιλαμβανόμαστε τους λόγους που επέβαλαν την εξέλιξη των ανιχνευτικών συσκευών στοιχειωδών σωματιδίων. Απ’ τους θαλάμους νεφώσεων σ’ εκείνους των φυσαλίδων και μετά στους ανιχνευτές σπινθηρισμών.
Επίσης ο Σάμιος αναφέρεται στα μεταβατικά βήματα απ’ την μια τεχνολογία στην επόμενη. Όταν η τεχνολογία φτάνει στα όρια της διακριτικής ικανότητάς της, αυξάνεται η έκτασή της. Δηλαδή απ’ την ένταση στην έκταση.
Για την ύπαρξη του Σάμιου πληροφορήθηκα απ’ την εκλαϊκευτική επιστημονική σειρά Time – Life. Ο Σάμιος είχε κληθεί να περιγράψει την ανίχνευση των βαρυονίων στο Brookhaven όπου εργάστηκε απ’ την χαμηλότερη θέση του απλού συνεργάτη μέχρι και την κορυφή, ως διευθυντής.
Αυτή την εποχή (1977) εκπονούσα την πτυχιακή διπλωματική μου εργασία με την καθοδήγηση του καθηγητή Λεωνίδα Ρεσβάνη. Τον ρώτησα για τον Samios αφού το επώνυμο ηχούσε ελληνικά. Βεβαίως τον γνώριζε. Εκείνη την περίοδο μελετούσε τα νετρίνα όπως και ο Ρεσβάνης.
Μου μίλησε με παιχνιδιάρικη έμφαση για το ότι ενώ ήταν διακριτός ακαδημαϊκός, εξίσου όμως υπήρξε και «σκληρό καρύδι» στους δρόμους της Ν.Υ. όπου δεν δίσταζε να ανακατευτεί σε street fights. Στη συνέντευξη το επιβεβαιώνει ο ίδιος ο Σάμιος. Όποιος απολαμβάνει το παίγνιο stickball, παραλλαγή του baseball με αυτοσχέδια ρόπαλα στους δρόμους του Μεγάλου Μήλου δεν μοιάζει με βουτυρόπαιδο.
Ούτε ο Σάμιος στο Brookheaven, ούτε ο Ρεσβάνης με το πρόγραμμα Nestor στα ανοιχτά της Πύλου δεν πέτυχαν τους μεγάλους στόχους τους με τα νετρίνα. Την κούρσα κέρδισε ο φετινός νομπελίστας Francis Halzen με το Ice Cube στην Ανταρκτική.
Κάτι ακόμα. Δευτερεύον.
Ελληνοαμερικάνικοι διαδικτυακοί τόποι, όπως αυτός εδώ, ανακριβώς υπερβάλουν στην Τσιριγώτικη καταγωγή του. Ενώ γεννήθηκε, όπως γράφεις Μερκούρη, στο Μανχάταν, με γονείς που γεννήθηκαν στα Κύθηρα, αυτοί αναφέρουν ότι:
Nicholas Samios grew up in Livadi and graduated from the Kythera “Gymnasion” about 1949, then left for the United States to study Physics.
Αναμένουμε το δεύτερο μέρος.