by 
Όταν συζητούσαμε πριν κάποιους μήνες με τον Παύλο Μπασδάρα, μου ζήτησε την εργαστηριακή επαλήθευση ενός ζητήματος που αναλύει στο νέο του βιβλίο (σελ. 385). Με μεγάλη μου χαρά ήθελα να εξακριβώσω αν ισχύουν οι θεωρητικές του επισημάνσεις. Οπότε, στο εργαστήριο πραγματοποίησα ένα πείραμα με το οποίο παρασκεύασα ένα ρυθμιστικό διάλυμα αποκλειστικά από ασθενείς ηλεκτρολύτες. Υλοποίησα την εξής πειραματική διαδικασία:
Σε 100 mL υδατικού διαλύματος CH3COOH 1M πρόσθεσα 50 mL υδατικού διαλύματος NH3 1M.
nCH3COOH = 0,1 mol
nNH3 = 0,05 mol
| mol | CH3COOH + NH3 → CH3COONH4 | ||
| αρχικά | 0,1 | 0,05 | |
| αντ/παρ | – 0,05 | – 0,05 | 0,05 |
| τελικά | 0,05 | – | 0,05 |
Οπότε, στο τελικό διάλυμα υπάρχει : CH3COOH (1/3Μ) / CH3COONH4 (1/3Μ). Με το πεχάμετρο του εργαστηρίου βρήκα pH=4,72
Στο τελικό διάλυμα, πρόσθεσα αρχικά υδατικό διάλυμα ΗCl 1Μ. Σκοπός μου ήταν να διαπιστώσω τη ρυθμιστική ικανότητα του συγκεκριμένου διαλύματος προσθέτοντας ισχυρό οξύ.
| V(HCl) που προσθέτω (mL) | pH |
| 0 | 4,72 |
| 1 | 4,71 |
| 2 | 4,70 |
| 3 | 4,68 |
| 4 | 4,66 |
| 5 | 4,64 |
| 6 | 4,62 |
| 7 | 4,62 |
| 8 | 4,59 |
| 9 | 4,57 |
| 10 | 4,55 |
| 11 | 4,53 |
| 12 | 4,52 |
| 13 | 4,50 |
| 14 | 4,48 |
| 15 | 4,46 |
Παρασκεύασα πάλι διάλυμα: CH3COOH (1/3Μ) / CH3COONH4 (1/3Μ) στο οποίο στη συνέχεια πρόσθεσα υδατικό διάλυμα NaOH 1Μ. Σκοπός μου ήταν να διαπιστώσω τη ρυθμιστική ικανότητα του συγκεκριμένου διαλύματος προσθέτοντας ισχυρή βάση.
| V(NaOH) που προσθέτω (mL) | pH |
| 0 | 4,72 |
| 1 | 4,74 |
| 2 | 4,76 |
| 3 | 4,78 |
| 4 | 4,80 |
| 5 | 4,82 |
| 6 | 4,85 |
| 7 | 4,86 |
| 8 | 4,87 |
| 9 | 4,89 |
| 10 | 4,91 |
| 11 | 4,93 |
| 12 | 4,94 |
| 13 | 4,96 |
| 14 | 4,98 |
| 15 | 5,00 |
Από όλα τα παραπάνω επαληθεύονται απόλυτα οι θεωρητικοί υπολογισμοί του Παύλου Μπασδάρα. Το συγκεκριμένο υδατικό διάλυμα CH3COOH / CH3COONH4 παρουσιάζει μεγάλη ρυθμιστική ικανότητα.
Υ.Γ. Είμαι σίγουρος ότι στο νέο του βιβλίο θα ανακαλύψω και άλλα τέτοια ιδιαίτερα ζητήματα. Πολλά συγχαρητήρια φίλε Παύλο. Το πείραμα έδειξε ότι είχες απόλυτο δίκιο!!!
Τώρα αυτό πώς λέγεται;
Καλησπέρα Αντώνη. Πριν μια ώρα περίπου, παρέλαβα το βιβλίο που μου έστειλε ο Παύλος.
Το ξεφύλλισα, μια γρήγορη ματιά και κόλλησα στην άσκηση που παραπάνω λες, αφού μου προκάλεσε απορία το ρυθμιστικό με ασθενείς ηλεκτρολύτες….
Αυτό θα πει…σύμπτωση
Μπραβο Αντωνη για τον πειραματικο οιστρο καθως και για την ιδεα του Παυλου!
Αγαπητοί συνάδελφοι, προμηθεύτηκα το βιβλίο του Παύλου Μπασδάρα και με μεγάλη μου χαρά διαβάζω συνεχώς πρωτόγνωρα θέματα. Καιρός είναι να ανέβει το επίπεδο της χημείας.
H τιμη pH=4,72 του πειραματος του Αντωνη ειναι η πραγματικη. Η τιμη pH=5 ειναι προσεγγιστικη καθως και η Κα που χρησιμοποιουμε στις ασκησεις ειναι προσεγγιστικη.
Παύλο, σωστά αναφέρεις ότι η τιμή που αναφέρω εγώ, ήταν η ένδειξη που είχα στο πεχάμετρο που έχουμε στο εργαστήριο.
Παναγιώτη, σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια. Ελπίζω σε μελλοντική συνεργασία όσον αφορά τα βίντεο με τα πειράματα Χημείας (και όχι μόνο).
Διονύση, είναι μια από τις περιπτώσεις με τις οποίες ο Παύλος προσπαθεί να καταρρίψει ορισμένα στερεότυπα. Ήθελα να επαληθεύσω την ιδέα του Παύλου.
Στο μέλλον, θα ήθελα να διερευνήσω και την ρυθμιστική ικανότητα ορισμένων άλλων υδατικών διαλυμάτων όπως του CH3COONH4.
Για τα άλατα που προέρχονται από ασθενές οξύ και ασθενή βάση γνωρίζουμε ότι δεν μεταβάλλεται το pH τους με την αραίωση (σε ορισμένα πλαίσια) καθώς δεν εξαρτάται το pH τους από τη συγκέντρωσή τους. Όμως, θα ήθελα να μελετήσω και την «αντίστασή» τους στη μεταβολή του pH μετά από την προσθήκη ισχυρού οξέος ή βάσης.
Καλησπέρα Αντώνη. Το διάλυμα αιθανικού αμμωνίου το είχαμε συζητήσει και παλαιότερα, αν θυμάμαι καλά με τον Αντώνη τον Μπαλτζόπουλο. Είχαμε καταλήξει νομίζω στο ότι έχει σημαντική ρυθμιστική ικανότητα αλλά μικρότερη σε σχέση με ένα "κλασικό" ρυθμιστικό που περιέχει συζυγές ζεύγος οξέος-βάσης.
Καλησπέρα Θοδωρή.
Όσον αφορά το CH3COONH4 η πρόβλεψή μου είναι η εξής (χωρίς να βάλω κάτω θεωρητικούς υπολογισμούς). Αρχικά, η προσθήκη ισχυρού οξέος – ή βάσης – θα έχει κάποια (σχετικά μεγάλη) μεταβολή στο pH=7. Όσο θα συνεχίζουμε να προσθέτουμε ισχυρό οξύ – ή βάση – τότε η μεταβολή pH θα ελαττώνεται. Ίδωμεν.
Θοδωρή καλέ μου φίλε , υπάρχουν άλατα όπως το NH4CN ,που έχουν μεγαλύτερη ρυθμιστική ικανότητα από τα ρυθμιστικά που αναφέρονται στο σχολικό βιβλίο, π.χ. CH3COOH/CH3COONa. Συγκεκριμένα όσο πιο πολύ συγκλίνουν οι Κα του κατιόντος με την Κα του συζυγούς οξέος του ανιόντος, τόσο καλύτερο ρυθμιστικό δ/μα δημιουργεί το άλας (Στο ΝΗ4CN περίπου ΚαΝΗ4+ = KaHCN)
Στο CH3COONH4 η απόκλιση είναι μεγάλη με αποτέλεσμα την αμελητέα του σχεδόν ρυθμιστική ικανότητα των δ/των του.
Αυτά από τα θεωρητικά μου πορίσματα μέχρι ο Αντώνιοςς να τα επιβεβαιώσει εργαστηριακά.
Ερώτηση (Γ’ Λυκείου) :Γιατί ένα Ρ.Δ. πρέπει να είναι ΣΥΖΥΓΕΣ ΖΕΥΓΟΣ?