by
Ένα βιβλίο, που μας πηγαίνει έναν αιώνα πίσω, σε μια περίοδο που κυριαρχούσε η μεγάλη ιδέα, αλλά ταυτόχρονα υπήρχαν παράλληλες σκέψεις για μια Ανατολική Ομοσπονδία Ελλήνων-Τούρκων. Κύριος εκφραστής της πρότασης αυτής ο Ίων Δραγούμης
“Άνθρωπος ορμητικός, γοητευτικός και ιδιόρρυθμος, επιφανές μέλος της ελίτ, διπλωμάτης, ήρωας ενός εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα (του Μακεδονικού), πολιτικός, διανοούμενος, ο Ίων Δραγούμης (1878-1920) συγκαταλέγεται μεταξύ των ηγετών του αντιβενιζελισμού κατά τον Εθνικό διχασμό. Δολοφονήθηκε από βενιζελικούς την επομένη της απόπειρας δολοφονίας κατά του Ελευθέριου Βενιζέλου στο Παρίσι.
Στη συγκεκριμένη βιογραφία γίνεται προσπάθεια να αποδοθεί η σκέψη του πολιτικού χωρίς τις διάφορες ιδεολογικές παραμορφώσεις και στρεβλώσεις που επικρατούν, έξω από έναν ορισμένο ρομαντισμό που τον περιβάλλει. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)
Ο Ίων Δραγούμης παραμένει ο πρώτος Έλληνας διανοούμενος τέτοιου διαμετρήματος που έθετε με σοβαρούς και επεξεργασμένους όρους το μέγα ερώτημα: πώς ένα μικρό έθνος της Γηραιάς Ηπείρου μπορεί να γίνει και να είναι ένας ισότιμος συνομιλητής των ευρωπαϊκών κέντρων. […] Χάρη στη μελέτη του Μάζη […] ο Ίων Δραγούμης ζει για ακόμα ρια φορά. Κυρίως όμως θεωρώ ότι αποκαθίσταται ανάμεσα στους μείζονες Έλληνες διανοούμενους των αρχών του 20ού αιώνα, πέρα από μύθους είτε αγιοποίησής του είτε καταδίκης του στο μαύρο σκοτάδι της λήθης. Διότι τα πρόσωπα και οι κοσμοθεωρήσεις τους μπορεί ασφαλώς μέσα στην ελεύθερη αγορά ιδεών να εργαλειοποιούνται πολιτικά κατά το δοκούν, από τη μια ή την άλλη πλευρά, αλλά ένα από τα καθήκοντα της ψύχραιμης ιστοριογραφίας είναι να παλεύουν να τα ξαναφέρουν μπροστά μας μέσα στη σχετικότητα της εποχής κατά την οποία έζησαν και στοχάστηκαν.”
(Από τον πρόλογο του Δημήτρη Σωτηρόπουλου)
Το κείμενο αυτό είχε γραφεί πριν από πολύ καιρό ,με αφορμή την ανάρτηση του Διονύση Μάργαρη και μια πρόσφατη προσωπική απώλεια , αφιερώνεται στη μνήμη του διηγηματογράφου Χαράλαμπου Πατάπη.
Καλησπέρα Ξενοφώντα.
Σε ευχαριστώ για τον εμπλουτισμό του θέματος με περισσότερα βιογραφικά στοιχεία αλλά και πληροφορίες, τόσο για τον ίδιο το Δραγούμη, όσο και για τον κύκλο του.
Η αλήθεια είναι ότι το βιβλίο αυτό, μου φάνηκε ιδιαίτερα ενδιαφέρον, αφού ένας άνθρωπος, μπορούσε να είναι τόσο πολύπλοκος και πολλές φορές αντιφατικός. Αρκεί να σκεφτούμε ότι ιδεολογικά ξεκινά από Εθνικιστής, και, μάλλον είναι και ένας πρόδρομος του Φασισμού στην Ελλάδα. (Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και η Χρυσή αυγή σε αυτόν ομνύει.., παραβλέποντας βέβαια όσα δεν ταιριάζουν…)
Δεν είναι ρατσιστής, συνομιλεί με σοσιαλιστές, συμφωνώντας- διαφωνώντας και υποστηρίζει και κάποιες ιδέες που θα τις λέγαμε "σοσιαλιστικές". Κυρίως όμως διακρίνεται για την αντίθεση με την κυρίαρχη αντίληψη για "την πρόοδο που έρχεται από τη δύση" ψάχνοντας και υποστηρίζοντας ρίζες και καταστάσεις που έχουν διαμορφωθεί στην ευρύτερη περιοχή μας, επί Τουρκοκρατίας.
Την οποία δεν απορρίπτει, όπως ήταν η επίσημη γραμμή του Ελληνικού κράτους, από ιδρύσεώς του.
Ίσως, για μένα, η πιο σημαντική πρότασή του ήταν η αντικατάσταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, από την Ανατολική Ομοσπονδία Ελλήνων και Τούρκων, εντός της οποίας θα "επικρατούσαν" οι Έλληνες.
Μια πρόταση που φαίνεται να ήταν "από χέρι" καταδικασμένη, αφού οι καιροί απαιτούσαν καθαρά εθνικά κράτη…
Καλησπέρα Διονύση, όντως ο Ίωνας Δραγούμης είναι μια σύνθετη προσωπικότητα που όπως γράφω δεν προσφέρεται για πολιτική εργαλειοποίηση.Τέκνο μιας ταραγμένης εποχής, αυτής του Εθνικού Διχασμού, ελεύθερη φύση έξω από τα συμβατικά όρια της της αστικής του καταγωγής( ο πατέρας του θα τον αποκληρώσει για τη σχέση του με την Μαρίκα Κοτοπούλη) θα βρει τραγικό τέλος καθώς πήγαινε να γράψει για να καταγγείλει την απόπειρα εναντίον του πολιτικού του αντιπάλου.Στην πατρίδα μας τα προσωπικά συχνά μπλέκουν με τα πολιτικά και οι αποχρώσες ενδείξεις εκεί παραπέμπουν.Όπως λέει ο Γιάννης Α.Μάζης ,στη συνέντευξη που αναφέρω στο κείμενο, ποτέ δεν θα βρούμε την απόδειξη (κατά τους Αγγλοσάξωνες "το 'όπλο που καπνίζει"), αλλά τα γεγονότα και η παρουσία ανθρώπων που βρίσκονταν εκεί που δεν όφειλαν και όσα ειπώθηκαν από τον βασικό εναγόμενο δύσκολα παραβλέπονται.
Είναι προφανές ότι ο Ι.Δραγούμης, ο Π.Γιαννόπουλος, ο Α.Καρκαβίτσας, ο Κ.Παλαμάς, ο Γ.Ξενόπουλος, ο Π.Μελάς , αν ζούσαν , δεν θα είχαν ως προτεραιότητα τη βιαιοπραγία κατά των ανίσχυρων μεταναστών.