Από τον Γιώργο Κλήμη:
“Επειδή η τριβή που εμφανίζεται στην κύλιση είναι στατική, το έργο της είναι μηδέν με αποτέλεσμα να διατηρείται η μηχανική ενέργεια του σώματος που αφήνεται να κυλίσει στο κεκλιμένο επίπεδο”
.Μια φράση “κλισέ” που όμως ποτέ δε με έπεισε για την ορθότητά της.Και αυτό γιατι δεν είναι σε θέση να απαντήσει σε εύλογα ερωτήματα που προκύπτουν μέσα από την προσπάθειά μου να διδάξω την κύλιση στους μαθητές μου.Βλέπετε, ένα κομμάτι από τη φυσική που διδάσκουμε είτε απουσίαζε από τα πανεπιστημιακά μας βιβλία,είτε σα γνώση ήταν δοσμένη με τόσο αυστηρά φορμαλιστικό και μαθηματικοποιημένο τρόπο που αργότερα οι ίδιες οι διδακτικές ανάγκες κατέδειξαν την ανεπαρκή τους κτήση.Δε ντρέπομαι να πω π.χ. πως τη θερμοδυναμική την κατάλαβα μόνο όταν τη μελέτησα για να τη διδάξω.Το βιβλίο του Kibble στο παν/μιο δε με “δίδαξε” τίποτα…Και αν εγώ δεν το έχω καταλάβει μου είναι αδύνατο, λόγω χαραχτήρα ισως,να το αναμασήσω και να πω οτι το δίδαξα.
Αυτό συμβαίνει (ή μάλλον συνέβαινε,μιας που νομίζω ότι μάλλον το έχω ξεκαθαρίσει και επ’ αυτού ακριβώς η ζητούμενη από όσους από εσάς γνωρίζετε, διαφώτιση) και με αυτή τη “ρημάδα” την τριβή.
Στο σχολικό βιβλίο,ως είθισται, προηγείται η δυναμική μελέτη της ενεργειακής.Έτσι δείχνουμε στους μαθητές πως μέσα από τους νόμους του Newton να υπολογίζουν την ταχύτητα ενός σώματος που κατεβαίνει χωρίς ολίσθηση ένα κεκλιμένο επίπεδο.Η στατική τριβή μπαινει στο 2ο νόμο και επηρεάζει το μέτρο της επιτάχυνσης και κατα συνέπεια την τελική ταχύτητα και κινητική ενέργεια στο τέλος μιας προκαθορισμένου μήκους διαδρομής.Και εδώ είναι το πρόβλημα για εμένα.Πώς είναι δυνατό να λες πως μιά δύναμη με μηδενικό έργο ρυθμίζει την τελική τιμή της ταχύτητας;Πως δικαιολογείς την παρουσία μιας δύναμης στην εξίσωση του 2ου νόμου και ταυτόχρονα την απουσία της από το θεώρημα έργου ενέργειας;Θυμάμαι παλιά στις δέσμες την απόδειξη του θεωρήματος να γίνεται μέσα από το 2ο νόμο.
Μήπως τελικά υπάρχει έργο που απλά αφαιρεί μεταφορική κινητική ενέργεια που τη μετατρέπει σε κιν ενέργεια περιστροφής και ταυτόχρονα η απουσία μετατροπής ενέργειας σε θερμική ενέργεια είναι αυτο που διατηρεί τη μηχανική ενέργεια;Αν κάποιος θεωρήσει την ύπαρξη έργου -Τ.S για τη δύναμη και +T.R.θ=+Τ.S για τη ροπή της με συνολικό έργο μηδέν,είναι σωστό;
![]()
Απαντήσεις σε αυτή τη συζήτηση
Μια εξαιρετική ανάρτηση του συναδέλφου Νίκου Ανδρεάδη ξεκαθαρίζει πλήρως τα πράγματα
και νομίζω θα σε βοηθήσει να επιβεβαιώσεις τις σκέψεις σου.
Επίσης τι γίνεται ενεργειακά όταν υπάρχει κύλιση με ολίσθηση μπορείς να το δεις στο επισυναπτόμενο αρχείο 1.
Μια σύνθετη μελέτη της κύλισης χωρίς ολίσθηση μπορείς να βρείς στο επισυναπτόμενο αρχείο 2
Συνημμένα:
file-1 file
file
Τα περί δύο κινήσεων είναι μαθηματικό τρυκ που μας διευκολύνει, μέχρι που σχεδόν έχουμε πιστέψει ότι ένα σώμα εκτελεί ταυτόχρονα πολλές κινήσεις!!!
1. Δύναμη επί μετατόπιση του σημείου εφαρμογής της.
2. Δύναμη επί μετατόπιση του κέντρου μάζας.
Το πρώτο σχετίζεται με την μεταβολή της ολικής ενέργειας του συστήματος(όχι πάντα ολικής κινητικής ενέργειας) ενώ το δεύτερο με την μεταβολή του 1/2Μολ.Vcm*Vcm. (Ας το πούμε κινητική ενέργεια του κέντρου μάζας αν και είναι όχι τόσο εύστοχη ονομασία).
Η τριβή δεν εξαιρείται των παραπάνω. Αν το σημείο εφαρμογής της δεν μετατοπίζεται (όχι ολίσθηση) αυτή δεν συμβάλει στην μεταβολή της ολικής ενέργειας του συστήματος. Όμως το -Τ.xcm επηρεάζει την μεταβολή της μεταφορικής κινητικής ενέργειας. Θα συμφωνήσω στο ότι η κινητική ενέργεια είναι ενιαία και ότι ο διαχωρισμός σε μεταφορική και στροφική είναι τεχνητός (και λίαν βολικός) αλλά κάπως πρέπει να ονομάσω το 1/2Μολ.Vcm*Vcm.
Οι προηγηθείσες μελέτες του Νίκου , του Θοδωρή και παλιότερη του Διονύση με τα δύο Θ.Μ.Κ.Ε καλύπτουν το πρόβλημα. Παρανοήσεις σχετικές με το έργο δύναμης είχαν εντοπιστεί στο πρόβλημα των Πανελλαδικών με τους δύο δίσκους. Οι παρανοήσεις οφείλονται και στο ότι το κυλιόμενο στερεό δεν παύει να είναι σύστημα (με αναλλοίωτες τις αποστάσεις των μελών του). Θα επιχειρήσω να στείλω ένα pdf με παραδείγματα στο οποίο (αν τα καταφέρω) θα δείξω την διαφορά.
Συνημμένα:
Υ.Γ.: Αναρωτιέμαι αν μπορεί κάποιος να μου υποδείξει συζητήσεις που έχετε κάνει ή αναρτήσεις σχετικά με ένα άλλο -τουλάχιστον για εμένα- ακανθώδες ζήτημα,αυτό της φθίνουσας μηχανικής ταλάντωσης.
Αν θέλεις συντομότερη και πλήρη παρουσίαση του θέματος προμηθεύεσαι το βιβλίο των Μαχαίρα-Λέτη. Διαβάζεις το θέμα και ταυτόχρονα , μετά το τέλος κάθε παραγράφου μελετάς την σχετική προσομοίωση που θα βρεις στο CD που συνοδεύει το βιβλίο.
Είναι ο συντομότερος δρόμος. Φυσικά και οι συζητήσεις που προηγήθηκαν της έκδοσης έχουν ενδιαφέρον.
Ελπίζω οι συνάδελφοι να κάνουν τις χαρακτηριστικότερες παραπομπές γι’ αυτές.
Το πλάτος της φθίνουσας ταλάντωσης
Κρυφός απολογισμός και μια κουβέντα
Δεν είναι όλα θέμα ορισμών, αλλά και ευθύνης…
Φθίνουσα Ταλάντωση 1.
Ενέργεια στην Φθινουσα Ταλάντωση
Η ευθύνη του σχολικού βιβλίου είναι να είναι βέλτιστο
Φθίνουσες Ταλαντώσεις 3.
Οι προσεγγίσεις είναι πολύ λεπτό θέμα….
Μικρή συμβολή στις φθίνουσες.