by 
Με αφορμή την ανάρτηση του Παναγιώτη Κουτσομπόγερα:
καλό θα ήταν να δίναμε μια ερμηνείαςτου πειράματος που δείχνει το παρακάτω βίντεο:
Κατά την καύση του κεριού αντιδρά το οξυγόνο που βρίσκεται μέσα στο ποτήρι ,αλλά τη θέση του παίρνει το CO2 ,οι υδρατμοί και κάποια άλλα αέρια που εξαρτώνται από την τέλεια/ατελή καύση της παραφίνης.
Το θέμα είναι κατά πόσο δικαιολογείται η αρκετά μεγάλη ανύψωση του νερού μέσα στο ποτήρι κατά τη διάρκεια της καύσης.
Για τους υδρατμούς μπορούμε να πούμε ότι υγροποιούνται. Για το CO2 επίσης ότι ένα μέρος του διαλύεται στο νερό.
Αν ισχύουν όλα αυτά που είπα, η απορία μου είναι πότε “προλαβαίνει” και διαλύεται το διοξείδιο του άνθρακα στο νερό;; Τόσο “γρήγορο” είναι; 
Με συγχωρείς, μάλλον δεν έγινα κατανοητός, πιθανά να έγραψα πολλά. Ελπίζω να τα πάω καλύτερα
Στην προηγούμενη ανάρτηση γράφω: "Το παραπάνω (δηλ το πείραμα 17 που περιγράφω) , και άλλα παρόμοια πειράματα, οδήγησαν τον Μπόυλ να διατυπώσει την άποψη ότι αέρας είναι ένα ελαστικό ρευστό. Φαντάστηκε ότι ο αέρας αποτελείται από μικρά σωματίδια και κάθε σωματίδιο είναι ένα μικρό ελατήριο που μπορεί να συμπιεστεί από κάποια εξωτερική δύναμη […]. Στον ανοιχτό χώρο το βάρος της ατμόσφαιρας συμπιέζει τα ελατήρια του αέρα και αυτά διατηρούν τη συμπίεσή τους και όταν βρέθηκαν στον κλειστό χώρο του γυάλινου κώδωνα που ήταν συνδεμένος με την αντλία". Γιατί αυτό δεν απαντά στο τι κάνει το βάρος της στήλης του αέρα παρόλο που αυτό πέφτει στα τοιχώματα του κώδωνα; (το πρώτο μέρος της ερώτησήςς σου);
Αυτά που γράφω είναι το μοντέλο του Boyle το 1660 (δες και Hankins 1968, σελίδα128. Webster 1965, σελίδες 464-470) με το οποίο ο Boyle αντικρούει την άποψη (του Πασκαλ) ότι το βάρος της στήλης του αέρα που πατάει στο πιάτο του υδραργυρικού βαρόμετρου κρατάει το ύψος της στήλης του υδραργύρου, μια και μέσα στο γυάλινο κώδωνα το βάρος του αέρα ήταν μικρό). Μεταξύ των ετών 1630 και 1660 είχαμε τρεις διαφορετικές ερηνείες για το τι κρατάει τον υδράργυρο «κρεμασνένο» στο σωλήνα του υδραργυρικού βαρόμετρου (Κουμαράς 2015, σελίδες 204-216)
Στην προηγούμενη ανάρτηση δε "μιλάω" σε σημερινή γλώσσα, επιχειρώ να ερμηνεύσω τι εννούσε ο Mayow το 1674, κάτω από την επίδραση του μοντέλου του Boyle, και προφανώς όχι τι λέμε εμείς στο σημερινό επιστημονικό μοντέλο. Το όποιο σήμερα περίεργο δεν σημαίνει ότι κάπου 350 χρόνια πριν θα ήταν περίεργο. Ίσως σε διεκολύνει αν δεις τα "ελατήρια" ως τα σημερινά μόρια, την "ελαστικότητα" ως αριθμό μορίων ή και σε κάποιες περιπτώσεις και ως ταχύτητα μορίων και τις κρούσεις των ελατηρίων προφανώς ως κρούσεις των σημερινών μορίων. Στη σημερινή γλώσσα τα αζωτο-ελατήρια δεν παθαίνουν πραγματικά τίποτα τα οξυγόνο-ελατήρια όμως τι παθαίνουν; Ο αριθμός των ολικών (μοριο)ελατηρίων παραμένει σταθερός πριν ή μετά την καύση; Μήπως χάνονται μερικά (μόριο)- ελατήρια. Τελος η θερμοκρασία επανήλθε στο τελος (δες σήμερα τι κάνει η θερμοκρασία με την ταχύτητα των μορίων και τι ανάλογο θα μπορούσε να κάνει με την ελαστικότητα των ελατηρίων) απλά στην αποκατάσταση της τελικής κατάστασης τα συνολικά μόρια μέσα στον αέρα του αντεστραμμένου δοχείου δεν είναι όσα ήταν πριν από την καύση. Ϊσως ευκολύνει την αναλογία και η σκέψη πώς εξηγούμε, στο σημερινό μοντέλο, το ότι ο αέρας στο αντεστραμμένο δοχείο έχει πίεση μικρότερη από την ατμοσφαιρική.
Βιβλιογραφία.
Hankins, T. 1998. Επιστήμη και Διαφωτισμός. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
Webster, C., 1965. The Discovery of Boyle's Law, and the Concept of the Elasticity of Air in Seventeenth Century. Archive for History of exact Sciences 2(1965), 441- 502
Κουμαράς, Π., 2015, Μονοπάτια της σκέψης στον κόσμο της Φυσικής. Εκδόσεις GutenbergDiscovery
Να ευχαριστήσω επίσης τον Παναγιώτη.
Αγνοώ ότι ιστορικόν και έμαθα κάτι. Η σκέψη ενός ιδιοφυούς (όπως ο Boyle) έχει ενδιαφέρον και δείχνει πως πορευθήκαμε οι άνθρωποι και ίσως πως θα πορευθούμε.
Παναγιώτη,
Αυτά που ανέπτυξες είναι πολύ ενδιαφέροντα.
Σίγουρα χρειάζεται περισσότερη μελέτη το συγκεκριμένο θέμα και εμβάθυνση, υπάρχει και άλλη οπτική γωνία από ό, τι φαίνεται..
Σε ευχαριστώ για τον σχολιασμό!!
Και σε σένα χρόνια πολλά χαρούμενα και …ενδιαφέροντα !! Παντελή, και να συνεχίζεις να εμπλουτίζεις το κρητικό μας λεξιλόγιο (σήμερα έμαθα τη λέξη " συμπαίνω")
Boyle και Mayow, η εποχή της αλχημείας
Το πτηνό στην αεραντλία.
Ο πίνακας εστιάζει σε ένα φυσικό φιλόσοφο, πρόδρομο του επιστήμονα, που εκτελεί το πείραμα του Μπόυλ με την αεραντλία και το πτηνό να ασφυκτιά από την έλλειψη οξυγόνου. Οι περισσότεροι από τους απεικονιζόμενους θεατές αδιαφορούν για την επιστημονική ουσία του πειράματος εστιάζοντας στην αγωνία του πτηνού. Το κεντρικό πρόσωπο κοιτάζει έξω από την εικόνα, απ’ όπου αναμένει εννοιολογική συμμετοχή.
Κάτω δεξιά κάποιος προσεύχεται …( θεολόγος ; )
πίσω στο βάθος δεξιά ο νεαρός ετοιμάζεται να χτυπήσει την καμπάνα ,
μπροστά με γυρισμένη την πλάτη στο κοινό κάποιος έχει απομονωθεί στην προσεκτική παρατήρηση .
Από την άλλη πλευρά του τραπεζιού η μητέρα αποστρέφει το βλέμμα … ενώ κάποιος διδάσκει ακουμπώντας (τρυφερά 😉 στον γυμνό ώμο της,
Ο φιλόσοφος κοιτά … το υπερπέραν ή μήπως τον ζωγράφο ; Οι ερωτευμένοι …πίσω αριστερά έχουν "μελλώσει"
Μάλλον, εκτός από τον αφοσιωμένο χοντράνθρωπο που μας γύρισε την πλάτη, μόνο οι τρεις νεαροί σχολικής ηλικίας είναι αυτοί που δείχνουν ενδιαφέρον για την εξέλιξη του πειράματος με την δύστυχη δεκαοχτούρα ( ή κάνω λάθος ; ).
Καλησπέρα Παναγιώτη, Κατερίνα, Γιώργο … Παντελεήμονα, Γιάννη …Χρόνια Πολλά
Η διδακτική οφείλει να εδράζεται και να διατρέχει την ιστορική διαδρομή μέσα από την οποία ξεπήδησε η σημερινή επιστημονική εικόνα ( και τα φυσικομαθηματικά μοντέλα της ) χωρίς όμως να περιορίζεται στην δομή και την οργάνωση από την ιστορία … αλλά ακολουθώντας το δόγμα παρατήρηση-μίμηση-εμπειρία-αφαίρεση
ίσως έτσι , ή μάλλον κάπως έτσι, και καλύτερα ακόμη, θα διατύπωνε τις απαιτήσεις του και ο Jean W. F. Piaget .
περισσότερα για την καλλιτεχνική σημειολογία του πίνακα εδώ,
για όσα με αφορούν ως δάσκαλο:
το υποτιμημένο ποιοτικό πείραμα στη σχολική πράξη
το σχολικό πείραμα μοιάζει έχει αποδοχή μόνον όταν στηρίζει με ποσοτικά τεκμήρια ήδη γνωστά και αποδεκτά στους δασκάλους μοντέλα
τα όσα συζητήθηκαν στην ανάρτηση της Κατερίνας έχουν αξία αν αναδείξουν
τα ποσοστά 20% – 80%;
ή την συγκρότηση του ατμοσφαιρικού αέρα από συστατικά με διαφορετικές συμπεριφορές και ταυτόχρονα την “ελαστική” τους δράση;
Γιάννη χρόνια πολλά. Τώρα στις γιορτές δεν έχω τι να κάνω και κάνω πειράματα όπως και όταν δεν έχουμε γιορτές. Έβαλα λοιπόν πάνω από το κεράκι τον κώδωνα του κενού. Πολύ μεγάλος όγκος. Διαπίστωσα ότι ανεβαίνει ελάχιστα. Το κεράκι εκεί που υπάρχει η φλόγα έχει πάνω από 300 βαθμούς. Άρα ζεσταίνει αρκετά το γύρω αέρα του. Έτσι επιβεβαίωσα την αρχική μου τοποθέτηση ότι στο κλασσικό πείραμα υπερτερεί κατά πολύ το φαινόμενο της βεντούζας . Έπεται η υγροποίηση των υδρατμών και δεν παίζει καθόλου η διάλυση του διοξειδίου, το οποίο για να διαλυθεί στο νερό πρέπει να περάσει μέσα από αυτό ( μεγάλη επιφάνεια επαφής). Το ασβεστόνερο δεν θολώνει με τίποτε αν το βάλεις σε ατμόσφαιρά πλούσια σε διοξείδιο του άνθρακα. Άσε που δεν θα είχαμε και πρόβλημα του θερμοκηπίου αν το διοξείδιο διαλυόταν τόσο εύκολα στις θάλασσες.
Καλή χρονιά με υγεία και πειράματα.
Καλή χρονιά Πάνο.
Πιστεύω ότι οι υπολογισμοί μου παραμένουν. Η θερμοκρασία κοντά στη φλόγα είναι ίσως 300 , αλλά στην υπόλοιπη μάζα του αέρα θα έπρεπε να ανέβει τόσο, όσο η ισχύς του κεριού δεν δικαιολογεί.
Το δε πείραμα του Φασουλόπουλου με σημαντικές θερμικές απώλειες δεν μπορεί να δικαιολογηθεί από θέρμανση.
Ένα μικρό ρεσώ για 12 λίτρα;