Παναγιώτης Κουμαράς

Ανάκριση τρίτου βαθμού με …. Σωκρατική Μέθοδο
Ίδρωσαν τα data centers

Σύντομο, σαφές και απολαυστικό κείμενο

Καλό Φθινόπωρο Παναγιώτη

Καλημέρα ΠΑναγιώτη και καλό Φθινόπωρο.
Πολύ ωραία η διαπραγμάτευση, αλλά και το τελικό “συμπέρασμα”
“Όμως, η συζήτηση απέδειξε ότι αν θέσεις τις κατάλληλες ερωτήσεις, το Α.Ι. μπορεί να οδηγηθεί σε αυστηρές επιστημονικές παραδοχές. Οι απαντήσεις του τελικά, σε σύνθετα περιβάλλοντα (όπως αυτό των εννοιών της Φυσικής) είναι ο καθρέφτης της δικής σου γνώσης.”

Καλημέρα κύριε καθηγητά.
Σύντομο,σαφές ,απολαυστικό είπε ο Γιώργος ,
και έτοιμο προς χρήση ,διαμορφώσιμο ανάλογα προσθέτω, ως απάντηση σε ερωτήσεις, …μα ήντα ναι μπρε Παντελή το ΑΙ?
Ευχαριστούμε

Καλημέρα σε όλους. Πολύ καλό κείμενο Παναγιώτη. Με φοβίζει η κατακλείδα: “Χρειάζεται να είσαι Expert Φυσικός για να αναγκάσεις το Α.Ι. να απαντήσει ως Expert Φυσικός”. Τελικά αν δεν είσαι expert σε κάποιο τομέα, πόσο χρήσιμη μπορεί να είναι μια βοήθεια από την Τ.Ν.;

Καλημέρα παιδιά.
Όμορφο Παναγιώτη!
Τελικά ένα εξαιρετικό εργαλείο αλλά όχι ένας πνευματικός καθοδηγητής.

Αγαπητοί Φίλοι γεια σας και καλή σχολική χρονιά.
Αγαπητέ Αποστόλη,
Θέτεις το πιο κρίσιμο και ουσιαστικό ερώτημα, και σε ευχαριστώ.
Για να καταλάβουμε το μέγεθος του ρίσκου, αρκεί να σκεφτούμε την ιατρική. Αν νιώθουμε έναν πόνο και ζητήσουμε από το ChatGPT ιατρική διάγνωση, το μοντέλο θα μας σερβίρει αμέσως τον «στατιστικό μέσο όρο» του διαδικτύου ή, ακόμα χειρότερα, θα συμφωνήσει με τη δική μας λανθασμένη υποψία για να μας είναι αρεστό. Κανείς μας, όμως, δεν θα έπαιρνε φάρμακα βασισμένος σε αυτό, χωρίς την κρίση ενός πραγματικού γιατρού (expert).

Κάτι ανάλογο θεωρώ ότι ισχύει και με τις βαθιές έννοιες της Φυσικής. Για απλά, καθημερινά πράγματα, η απλά για την αναζήτηση μιας πληροφορίας η Τ.Ν. είναι μια γρήγορη και χρήσιμη εξυπηρέτηση. Όταν όμως μπαίνουμε σε εννοιολογικά βάθη, ο μη expert κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μια «ψηφιακή ψευδαίσθηση» εγκυρότητας.

Η φράση με την οποία κλείνω την ανάρτηση δεν θέλει να απογοητεύσει, αλλά να προειδοποιήσει. Και αυτό αφορά κυρίως τους μαθητές μας, οι οποίοι θα περάσουν ολόκληρη τη ζωή τους και την επαγγελματική τους πορεία με αυτό το εργαλείο. Αν δεν τους μάθουμε από τώρα να το αμφισβητούν, να το ανακρίνουν κριτικά και να μην δέχονται παθητικά τον «μέσο όρο», θα αναπαράγουμε απλώς τα ίδια παλιά μας εννοιολογικά λάθη σε ψηφιακό φόντο.

Αυτό ακριβώς προσπαθώ να αποτυπώσω και να θεμελιώσω στο άρθρο που δουλεύω αυτόν τον καιρό, μέρος του οποίου μοιράστηκα μαζί σας.
Σε ευχαριστώ και πάλι για την πολύ καίρια παρέμβαση!

Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα

Φιλμ του 1983, βασισμένο σε θεατρικό έργο, όπου ένας καθηγητής λογοτεχνίας εκπαιδεύει στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο μια κοπέλα της εργατικής τάξης. Μια κομμώτρια, την Ρίτα. Καθηγητής ο Μάικλ Κέιν.
Στο έργο η Ρίτα τα καταφέρνει καλά.

Πώς εξελίχθηκε η εκπαίδευση της Ρίτας – ChatGPT απ’ τον Μάικλ Κέιν – Παναγιώτη;

Επανέλαβα τα ερωτήματα με τα οποία ξεκίνησε την εκπαίδευση του ChatGPT ο Παναγιώτης και δεν αντιμετώπισα όλες τις αντιφάσεις που περιέγραψε γλαφυρά στην ανάρτηση.

Να ισχύει το ίδιο για οποιοδήποτε διαδικτυακό προφίλ που θα ρωτήσει τα ίδια;

ή μήπως η μηχανή έλαβε υπόψη τα κοινά μου ενδιαφέροντα με το περιεχόμενο της ανάρτησης και προσάρμοσε τις απαντήσεις όπως την “δασκάλεψε” ο Παναγιώτης; 

Γιώργο γεια σου,
Η αναφορά σου στην «Εκπαιδευτική της Ρίτας» είναι απολαυστική και απολύτως επιτυχημένη! Μας βάζει ακριβώς στον πυρήνα της «ψηφιακής μαιευτικής».
Στο πολύ εύστοχο ερώτημά σου για το αν η μηχανή «σε διάβασε» ή αν προσαρμόστηκε επειδή την είχα «δασκαλέψει» εγώ, η απάντηση κρύβεται στην ίδια τη φύση της Γενετικής Τεχνητής Νοημοσύνης. Όχι, η μηχανή δεν θυμόταν εμένα, ούτε προσάρμοσε την απάντηση ad hoc στο δικό σου προφίλ.

Η διαφορετική της απάντησή οφείλεται στη στοχαστική (μη ντετερμινιστική) φύση των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (LLMs). Τα μοντέλα αυτά δεν ανασύρουν έτοιμα κείμενα, αλλά «ρίχνουν μια αλγοριθμική ζαριά» υπολογίζοντας πιθανότητες λέξεων σε πραγματικό χρόνο. Αντιγράφω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από το άρθρο που ετοιμάζω αυτή τη στιγμή, το οποίο είχε μπει για να απαντά σε αυτό που ακριβώς παρατήρησες:
«Σημείωση για τη Στοχαστική Φύση του Μοντέλου: Στο σημείο αυτό είναι απαράβατο να επισημανθεί μια εγγενής ιδιότητα των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (LLMs): ο μη ντετερμινιστικός (στοχαστικός) χαρακτήρας τους. Επειδή τα μοντέλα αυτά δεν ανασύρουν έτοιμα κείμενα αλλά υπολογίζουν πιθανότητες λέξεων σε πραγματικό χρόνο, σε ένα νέο, αυτόνομο άνοιγμα της συνομιλίας η αρχική απάντηση (baseline) ενδέχεται να μην είναι πανομοιότυπη. Ένας αναγνώστης μπορεί να λάβει μια απόκριση που βρίσκεται ήδη πιο κοντά στην επιθυμητή ακαδημαϊκή γνώση ή, αντίθετα, μια ακόμη πιο απλουστευμένη εκδοχή. Η γνώση αυτής της μεταβλητότητας είναι κρίσιμη για τον εκπαιδευτικό: αποδεικνύει ότι η αρχική «συμπεριφορά» του AI είναι εν μέρει τυχαία και ρευστή, γεγονός που καθιστά το σταθερό μεθοδολογικό πρωτόκολλο που ακολουθεί ακόμη πιο αναγκαίο για τον εξαναγκασμό του μοντέλου σε επιστημονική σύγκλιση.»
Με απλά λόγια: Επειδή η αφετηρία της «Ρίτας» είναι ρευστή, αν την αφήσεις ελεύθερη στην πρώτη ερώτηση, θα σου δώσει μια τυχαία απάντηση, μπορείς να ξαναδοκιμάσεις. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να πάρεις άλλη απάντηση
Σε ευχαριστώ

Παναγιώτη καλησπέρα.

Νοσταλγώ τις συναντήσεις μας στη Θεσσαλονίκη. Σκέψου πόσα θα είχαμε να πούμε με τον Ανδρέα στην παρέα μας για όλα αυτά που εξόρυξες! Θα σε κοίταζε με ορθάνοιχτα μάτια από θαυμασμό και θα απολάμβανε την κουβέντα σου.

Δες και μια δική μου ανάρτηση που ανέβασα πριν από λίγο: Η δυναμική ενέργεια ουδέποτε μετατρέπεται σε κινητική Πώς θα την αντιμετώπιζε η Τεχνητή Νοημοσύνη;

Ανδρέα γεια σου
Πολλές φορές από τότε που βγήκα στη σύνταξη έχει περάσει από το μυαλό μου η σκέψη “τι ενδιαφέρουσες κουβέντες θα είχαμε με τον Ανδρέα, αν…”. Με νοσταλγία θυμάμαι και εγώ εκείνες τις μέρες, μας θυμάμαι σε ένα αυτοκίνητο προς το αεροδρόμιο να ακούμε “Νέο Κύμα”. Προσπαθώ να τελειώσω κάτι. Θα το δω, με χαρά μου, αργότερα

Καλημέρα Παναγιώτη. Καλημέρα σε όλους.
Υπέροχο και επιστημονικά σωστό το κείμενό σου. Οι γνώσεις αλλά και η γνώση σου περί το θέμα και την φυσική γενικά «βοήθησε» και την ΑΙ στη σωστή συνεργασία.


Στην ερώτηση του Αποστόλη «Τελικά αν δεν είσαι expert σε κάποιο τομέα, πόσο χρήσιμη μπορεί να είναι μια βοήθεια από την Τ.Ν.;»
Η απάντηση, κατά την άποψή μου, είναι: από πολύ καλή και βοηθητική έως καταστροφική.
Τον λόγο περιληπτικά έδωσες Παναγιώτη λέγοντας, «στη στοχαστική (μη ντετερμινιστική) φύση των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (LLMs). Τα μοντέλα αυτά δεν ανασύρουν έτοιμα κείμενα, αλλά «ρίχνουν μια αλγοριθμική ζαριά» υπολογίζοντας πιθανότητες λέξεων σε πραγματικό χρόνο.»

Να είσαι πάντα καλά και να μας βοηθάς με τέτοιας ποιότητας διαπραγματεύσεις.

Καλησπέρα! Ενδιαφέρουσα ανάρτηση, ευχαριστούμε!
Προσωπικά, όταν χρησιμοποιώ το ChatGPT, επιλέγω πάντα την πληρωμένη έκδοση. Επίσης, όταν πρόκειται για θέματα Φυσικής και επιστημονικής έρευνας, κάνω πάντα τον διάλογο στα αγγλικά και ζητώ οι πηγές να προέρχονται από επιστημονικές εργασίες δημοσιευμένες σε περιοδικά που περιλαμβάνονται στη βάση Scopus, έχουν περάσει από αυστηρή διαδικασία peer review και είναι υψηλού επιστημονικού επιπέδου. Μάλιστα, συχνά ορίζω και συγκεκριμένα επιστημονικά περιοδικά.
Τέλος, ζητώ για κάθε πληροφορία που μου δίνει να παραθέτει και τον σύνδεσμο της αντίστοιχης πηγής, ώστε να μπορώ να την ελέγξω η ίδια και να αξιολογήσω την ποιότητα της βιβλιογραφίας.
Για μένα, αυτό είναι το σημαντικότερο: να μπορώ να ελέγχω όσα μου απαντά και να μη θεωρώ τίποτα δεδομένο επειδή απλώς το έγραψε το ChatGPT.

Γεια σου
Έστω και έτσι επικοινωνούμε. Σ
ε ευχαριστώ

Το σωστό, το προηγούμενο έφυγε πριν την ώρα του:

Γεια Άρη. Έστω και έτσι επικοινωνούμε. Σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια και την ουσιαστική παρέμβαση σου.
Αυτό που επισημαίνεις αγγίζει ακριβώς την καρδιά του άρθρου που ετοιμάζω. Η εμπειρία μου, από τις αλληλεπιδράσεις πού είχα, δείχνει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη στερείται εννοιολογικής βάσης και «συμμορφώνεται» εύκολα με τον σχολικό μέσο όρο. Αν ο χρήστης δεν έχει τη βαθιά επιστημονική συγκρότηση για να θέσει τους απαράβατους περιορισμούς που επιβάλλει η Φυσική και να εφαρμόσει τον Σωκρατικό έλεγχο, το μοντέλο δεν πρόκειται να «ξεκλειδώσει» την έγκυρη πανεπιστημιακή γνώση που έχει θαμμένη στα δεδομένα του.

Όπως πολύ σωστά το έθεσες, η βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να αποβεί από εξαιρετική έως καταστροφική, ανάλογα με το ποιος κρατάει το τιμόνι. Γι’ αυτό και η καλλιέργεια της κριτικής δεξιότητας στους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές μας, να τους εμφυσήσουμε αμφιβολία για την Τεχνητή Νοημοσύνη και να κατανοήσουν σε τι να την εμπιστεύονται και σε τι όχι, είναι επιτακτική ανάγκη, ώστε να μην γίνουμε παθητικοί καταναλωτές μιας ψηφιακής ψευδαίσθησης.

Αγαπητή Τίνα.
Εστιάζω απόλυτα στην τελευταία σου φράση. Θεωρώ ότι εκεί κρύβεται το νόημα του άρθρου που ετοιμάζω και το μεγάλο εκπαιδευτικό στοίχημα της εποχής μας: να κατανοήσουν οι μαθητές μας στο πού μπορούν να εμπιστεύονται το AI και πού όχι. Να μπορούν οι ίδιοι να ελέγχουν όσα τους απαντά και να μη θεωρούν τίποτα δεδομένο επειδή απλώς το “είπε” το ChatGPT.

Η μεθοδολογία που περιγράφεις δείχνει πώς ένας “expert” χρήστης (όπως εσύ) μπορεί να ελέγξει τις απαντήσεις του ΑΙ. Οι μαθητές μας, όμως, στερούμενοι ανάλογων φίλτρων τείνουν να δέχονται τις απαντήσεις παθητικά, τυφλωμένοι από την ψευδαίσθηση μιας “ψηφιακής αυθεντίας”. Η αποκαθήλωση, μέσα στην τάξη, από το βάθρο του παντογνώστη είναι ένα βήμα για να βοηθήσουμε τους μαθητές μας στην μελλοντική (;) καθημερινή τους ζωή.
Σε ευχαριστώ

Καλησπέρα κύριε Παναγιώτη. Υπέροχο άρθρο. Όσοι μπαίνουμε σε τάξεις, ερχόμαστε αντιμέτωποι με τις συνέπειες αυτης της ανεξέλεγχτης χρήσης, από μαθητές. Οι περισσότεροι μαθητές χρησιμοποιούν το Google Lens, γιατί “ξεμπερδεύουν” αμέσως με την άσκηση.
Συνάδελφος που διδάσκει στην Α΄Λυκείου, μου έδειχνε σωστές απαντήσεις σε διαγώνισμα Γεωμετρίας, χωρίς ο μαθητής να έχει κάνει σχήμα. Βγήκε για λίγο στην τουαλέτα.
Βάζουμε ασκήσεις για το σπίτι, έρχονται λυμένες, αλλά αν σηκωθεί ο μαθητής στον πίνακα δεν έχει ιδέα…
Το άρθρο αυτό δεν κάνει απλώς διαπίστωση. Δίνει και ένα εργαλείο για να απομυθοποιήσουμε απευθείας μέσα στην τάξη τα εργαλεία αυτά.
Αλήθεια στις εξεταστικές των Πανεπιστημίων, τι γίνεται; Γιατί ακούω ότι και εκεί έχει ξεφύγει η κατάσταση. Το χάϊδεμα που κάνουμε στους μαθητές, συνεχίζεται και στους φοιτητές; Πως εξασφαλίζεται το δίκαιον της εξέτασης;

Γεια σου Ανδρέα.
Σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια, αλλά περισσότερο για τις πληροφορίες που μοιράστηκες μαζί μου. Η καταγραφή της πραγματικότητας που βιώνουν οι συνάδελφοι μέσα στις σχολικές αίθουσες είναι ο καλύτερος καθρέφτης του προβλήματος.

Στο ερώτημά σου για το τι συμβαίνει σήμερα στις εξεταστικές των Πανεπιστημίων, δεν μπορώ να σου απαντήσω μέσα από τη δική μου προσωπική εμπειρία. Βγήκα στη σύνταξη τον Αύγουστο του 2019. Αυτό σημαίνει ότι δεν έζησα καθόλου τη μετέπειτα περίοδο της εξ αποστάσεως διδασκαλίας λόγω του κορωνοϊού. Εκ των υστέρων, θεωρώ τον εαυτό μου μάλλον τυχερό, καθώς θα μου ήταν εξαιρετικά δύσκολο έως αδύνατο να κάνω μάθημα κοιτάζοντας μια «βουβή» οθόνη, χωρίς να μπορώ να δω τα μάτια, τις αυθόρμητες αντιδράσεις και το βλέμμα κατανόησης ή απορίας των φοιτητών μου. Λόγω αυτής της απομάκρυνσής μου από τα αμφιθέατρα, δεν έχω προσωπική εικόνα και άποψη για το μέγεθος του προβλήματος.

Θεωρώ ότι η λύση δεν βρίσκεται στην απαγόρευση, η οποία ιστορικά έχει αποτύχει σε κάθε τεχνολογική εξέλιξη. Προσωπικά βλέπω δύο δρόμους:
Ο πρώτος είναι η ριζική αλλαγή στη δομή των θεμάτων εξέτασης, ώστε να δυσκολεύει τη χρήση του AI (για παράδειγμα, θέματα που απαιτούν συνδυαστική κριτική σκέψη, αιτιολόγηση των βημάτων της λύσης ή προφορική υποστήριξη των εργασιών).
Ο δεύτερος δρόμος, και ο πιο ριζοσπαστικός, είναι θέματα που εντάσσουν το AI στην εξεταστική διαδικασία. Να βάζουμε, δηλαδή, θέματα που απαιτούν τη χρήση του AI, μιας και μάλλον με αυτό θα ζήσουν και θα εργαστούν στο μέλλον οι φοιτητές μας. Βέβαια, αυτό το τελευταίο θεωρώ ότι είναι μια τεράστια πρόκληση, ειδικά για τους συναδέλφους της δικής μου γενιάς που ζήσαμε σε μια άλλη κουλτούρα.

Καλησπέρα Παναγιώτη.
Βλέπω μας έβαλες …δουλειά, πάνω σε θέμα που είχαμε ασχοληθεί πριν λίγα χρόνια, όταν τα ρευστά ήταν στην ύλη.
Με μια πρώτη ανάγνωση, βλέπω ότι δεν τα λέγαμε και όλα σωστά…
Σε ευχαριστούμε για το μοίρασμα.

Εξαιρετικό Παναγιώτη.

Γεια σου Παναγιώτη.
Με τον τρόπο που μας  έχεις συνηθίσει, αυστηρό και αναλυτικό μας παρουσίασες μια περίπτωση στην κλασσική φυσική  όπου μπορούμε  να έχουμε συμπληρωματικές, όπως  μας έδειξες, ερμηνείες για το ίδιο φαινόμενο  με βάση τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε φορά.Νομίζω είναι ένα παράδειγμα του πόσο παραγωγική μπορεί να είναι μια δουλειά που γίνεται με σοβαρότητα, επιμέλεια και χωρίς δογματισμό.
Να είσαι καλά να μας δίνεις τέτοιες δουλειές.

Διονύση, Γιάννη και Άρη γεια σας.
Με συγχωρείται που άργησα να απαντήσω αλλά από χθες με κυνηγάει άσχημα μια ίωση. Βλέπετε ως παππούς πλήρους απασχόλησης κολλάω και εγώ από τον παιδικό.
Σας ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια. Ελπίζω ότι σύντομα θα τα πούμε.

Καλησπέρα κύριε καθηγητά.
Εύχομαι να ξεπεράσατε την ίωση.
Ευχαριστούμε για τον υπό όρους δυϊσμό της ερμηνείας του σίφωνα ,ως προς τη λειτουργία του.
Λίγο πολύ πολλοί έχομε κάνει χρήση για μεταφορά υγρών από δοχείο σε δοχείο η από δοχείο στο περιβάλλον.
Συνειρμικά
Όταν φεύγω από το χωριό και το ντεπόζιτο στη μηχανή άντλησης νερού από το πηγάδι του περβολιού έχει καύσιμο (που για κάποιο λόγο δεν προλαβαίνω να ξοδέψω) ,το αδειάζω (για να μη φράξουν τα ζιγκλέρ μου έχουν πει) με ένα σωληνάκι ρουφώντας κατ’ αρχάς για να αρχίσει η ροή .
Κάτι που με εντυπωσίασε :
Ο γαμπρός μου ο Διονύσης φύτεψε στο κτήμα του ένα πλατάνι και επειδή θα έφευγε μετά για κάμποσες μέρες ήθελε το πλατάνι να παίρνει νερό .
Γέμισε λοιπόν με νερό ένα πλαστικό βαρέλι των 200 L, σε μικρή σχετικά απόσταση (περίπου 4 m) από το πλατάνι και σε ύψος 30cm περίπου από το έδαφος . Στη συνέχεια πήρε ένα σωλήνα διαμέτρου τομής όχι πάνω από 1cm με μήκος περίπου 20 m και το έβαλε μέσα στο βαρέλι δίνοντάς του σπειροειδή μορφή .Το άφησε λίγη ώρα και αφού ‘’είδε’’ πως γέμισε  νερό ,έκλεισε το ένα άκρο και το πήγε στη ρίζα του πλατανιού στερεώνοντάς το στο έδαφος όπου το άφησε . Νερό έτρεξε…
Βρε Διονύση του λέω τι τόβαλες τόσο μακρύ σωληνάκι, λυπήθηκες να κόψεις ένα κομμάτι ; Σ’εφταναν 5-6 m ;
Μου απάντησε, χαμογελώντας …
Καλά να περνάτε με τα εγγόνια

καλημέρα Παντελή
Την ξεπερνάω, απλά με ανησύχησε γιατί μου είχε δημιουργήσει ταχυπαλμία. τελικά όλα καλά. Σε ευχαριστώ.