Νόμπελ Φυσικής 2020

Έχω να επισημάνω δύο σημεία σχετικά με το φετινό Νόμπελ. Ένα ευχάριστο και ένα δυσάρεστο. Ας αρχίσω από το ευχάριστο.
Το φετινό βραβείο Νόμπελ Φυσικής δόθηκε στο χώρο της Αστρονομίας. Ο χώρος αυτός μέχρι το 60 περίπου είχε αγνοηθεί από την επιτροπή των Νόμπελ, αφού είναι ένας χώρος που οι τυχών ανακαλύψεις, όπως η διαστολή του σύμπαντος, η ανακάλυψη εξωπλανητών, βαρυτικών κυμάτων, μαύρων τρυπών κλπ δεν έχει άμεσες πρακτικές εφαρμογές. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Χάμπλ για παράδειγμα δεν πήρε αυτό το βραβείο, μολονότι ανακάλυψε τον σπουδαιότερο ίσως νόμο της Αστρονομίας. Έτσι το φετινό βραβείο επανατοποθετεί στις σωστές βάσεις την επιστημονική έρευνα, μία έρευνα που έχει μοναδικό κίνητρο την ανάγκη μας για μία εμπεριστατωμένη απάντηση στα μεγάλα ερωτήματα της ανθρωπότητας. Από τι είναι φτιαγμένος ο κόσμος και πως λειτουργεί. Η επιλογή αυτή της επιτροπής δίνει και μία αποστομωτική απάντηση στην τάση που προσπαθεί να επικρατήσει τα τελευταία χρόνια στην εκπαίδευση για μία χρησιμοθηρική παιδεία. Μία τάση που ισχυρίζεται ότι οι μαθητές απομακρύνονται από τις φυσικές επιστήμες γιατί δεν βρίσκουν τη σύνδεσή των μαθημάτων αυτών με την καθημερινή πρακτική. Γι αυτό θα πρέπει η διδασκαλία τους να βασίζεται στη λύση καθημερινών προβλημάτων. Απόψεις που διέπουν τη φιλοσοφία του προγράμματος STEM.

Το δυσάρεστο που προκύπτει από την φετινή απονομή, είναι ότι εδώ και πολλά χρόνια η Φυσική έχει βαλτώσει. Η απόδειξη ότι η γενική θεωρία σχετικότητας προβλέπει μαύρες τρύπες έχει γίνει εδώ και 50 χρόνια. Η υποψία ότι στο κέντρο του γαλαξία μας υπάρχει μαύρη τρύπα είναι επίσης μία πολύ παλιά ιστορία. Μολονότι έχουν προκύψει αρκετά άλυτα προβλήματα τα οποία συνεχώς συσσωρεύονται, δεν έχει διατυπωθεί μία επαναστατική ιδέα. Οι θεωρίες υπερχορδών και μεμβρανών δεν έχουν φέρει τα προσδοκόμενα αποτελέσματα. Εδώ και τουλάχιστον 50 χρόνια επικρατεί η κβαντομηχανική και η σχετικότητα ειδική και γενική. Μας λείπουν οι νέες και πρωτότυπες ιδέες. Αυτό ίσως να οφείλεται και στον τρόπο εκπαίδευσης των νέων επιστημόνων.