
Θα αναρωτηθώ με το καλημέρα: Τι στο καλό γυρεύω εδώ πέρα;
Όχι “τι γυρεύω στην Ξάνθη”. Για αυτό το ερώτημα, και μόνο τα ζαχαροπλαστεία της πόλης αρκούν ως επιχείρημα. Αλλά “τι γυρεύω εδώ, ως εκπαιδευτικός”;
Δεκαπέντε χρόνια νωρίτερα, τελείωνα το μεταπτυχιακό μου με τις καλύτερες περγαμηνές. Οι αναλύσεις μου, άκουγα ότι συναγωνίζονταν τα σημαντικότερα άρθρα της διδακτικής εκείνη την εποχή. Τότε, σε μια συνάντηση με τον επιβλέποντα καθηγητή μου, άκουγα τα λόγια του να προσγειώνονται κολακευτικά στα αυτιά μου. “Το μέλλον Γιώργο, είναι μπροστά σου”. Ακολουθούσε δελεαστική πρόταση με λέξεις όπως “διδακτορικό”, “ακαδημαϊκή κοινότητα”, “συνέδρια”. Α, και “οικονομική ανταμοιβή”.
Δυο λέξεις με σταμάτησαν.
“- Ε, και;”
Τι σχέση έχουν, κύριε σύνεδρε, όλα αυτά που περιγράφεις στο επιστημονικό σου άρθρο, με την πραγματική διδακτική πρακτική; Τι σχέση έχουν με ό,τι γίνεται κάθε-Τετάρτη-τρίτη-ώρα στο Γ3; Μπορούν να εφαρμοστούν; Έχουν να προσφέρουν κάτι σε έστω και έναν πιτσιρικά; Ή απλά σε ενδιαφέρει η επόμενη δημοσίευση;
Ε λοιπόν ναι, αυτές οι δυο λέξεις με φρέναραν και καθόρισαν την απόκρισή μου. Αρνήθηκα το διδακτορικό και την ακαδημαϊκή καριέρα, για να δω λίγο καιρό αργότερα τον εαυτό μου μέσα σε μια πραγματική τάξη. Αρνήθηκα το αμφιθέατρο του London Institute of Education, για να βρεθώ στο Γ3 ενός Γυμνασίου της επαρχίας.
Δεκαπέντε χρόνια μετά, δεν έχω μετανιώσει. Μπορεί ο καφές του κυλικείου να είναι διαφορετικός από αυτόν στους μπουφέδες των συνεδρίων, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είναι πιο απολαυστικός. Γιατί τον πίνω δίπλα στους μαθητές και τις μαθήτριές μου. Αυτούς που βρίσκονται στο επίκεντρο της διδακτικής, αλλά που συχνά οι ερευνητές αμελούν να περιγράψουν πόσο αγνοί άνθρωποι είναι.
Στα σχολεία διανύουμε την καυτή περίοδο των διαγωνισμάτων. Προχθές στο κυλικείο η Φατμά μου εξομολογήθηκε: “κύριε, η μαμά μου δε βρίσκει δουλειά και ο μπαμπάς μου γυρνά στο σπίτι αργά κουρασμένος. Αλλά κι εγώ κουράζομαι πολύ, τελειώνω το διάβασμα στις δώδεκα. Νομίζω ότι κανένας μας δεν περνά καλά”.
Γερή γουλιά από τον καφέ μου. Συνειδητοποίηση.
Είμαι εδώ λοιπόν, για να είμαι δίπλα στα παιδιά. Δίπλα στους ανθρώπους που, χωρίς να ξέρουν ότι η επιστήμη της διδακτικής υπάρχει, είναι σε θέση να διακρίνουν απρόσμενα καλά, πότε κάποιος κάνει καλά τη δουλειά του δασκάλου και πότε όχι. Που χωρίς να έχουν ζήσει σε έναν άλλο κόσμο, διαισθάνονται ότι κάτι δεν πάει καλά με τον κόσμο του σήμερα. Που σπάνια θα δουν την οπτική τους να αποτυπώνεται σε ένα φύλλο χαρτί -και ακόμα πιο σπάνια να ακούγεται από την (ενήλικη) κοινωνία.
Αυτό λοιπόν το δώρο, την ειλικρινέστερη αξιολόγηση, όχι μόνο της δουλειάς μου αλλά και ολόκληρης της σκληρής κοινωνίας που έχουμε χτίσει τριγύρω τους, λέω να την αποτυπώσω. Με τακτικά άρθρα σε μια από τις εφημερίδες της πόλης.
Ας είναι λοιπόν ο αναγνώστης και η αναγνώστρια του Εμπρός, έτοιμοι. Να ακούσουν λόγια γλυκά, αλλά και ενίοτε σκληρά. Γιατί καλό είναι να ακούμε τους καθηγητές στο μεταπτυχιακό μας, αλλά ακόμα καλύτερο είναι να ακούμε τα παιδιά στα σχολεία μας…
Τα λέμε λοιπόν.
Γιώργος Έψιμος
Εκπαιδευτικός
Στα άρθρα της στήλης “Εν τάξει” τροποποιούνται τα ονόματα μαθητών και μαθητριών ώστε να προστατέψουν την ιδιωτικότητα τους.
Εμπρός – Καθημερινή Εφημερίδα της Ξάνθης
ο τίτλος του κειμένου άλλαξε κατά τη μεταφορά, απ το “Εμπρός” στο “υλικονετ” – ελπίζω να μη διαφωνήσει κατηγορηματικά ο συγγραφέας
![]()
Καλημέρα σας.
Η εικόνα που έχω από το άρθρο είναι αυτή ενός συναδέλφου ο οποίος αγαπά αυτό που κάνει και το επέλεξε εναντι μιας πιθανής ακαδημαϊκής καριέρας. Η θερμη με την οποία μιλάτε για τους μαθητές σας σας τιμά. Είναι μεγάλο πράγμα σε ένα πόστο όπως αυτό του δασκάλου να μπαίνει κανείς επειδή το επιλέγει και όχι επειδή δεν είχε άλλη επιλογή. Ελπιζω ότι αυτό θα κάνει τη διαφορά για τους μαθητές σας.
Κατά τη γνώμη μου βέβαια, αν θέλετε να σπουδασετε παράλληλα μπορείτε να το κάνετε. Είμαστε πολλοί οι οποίοι το κάνουμε . Δεν είναι εύκολο, έχει ξενύχτι, αλλά αξίζει.
Δεν ξέρω αν θέλετε με το μήνυμά σας να παρουσιάσετε την έλλειψη αξίας της διδακτικής ως επιστημονικού πεδίου έναντι της εμπειρικής γνώσης που αποκτά ο δάσκαλος στο πεδίο. Είμαι της άποψης ότι αν κάποιος κάνει διδακτική χωρίς να έχει παρει εμπειρία τάξης είναι σαν να δηλώνει Φυσικός χωρίς να έχει πάρει ποτέ του μετρήσεις. Πώς θα σου πω “δίδαξε τα κύματα έτσι” όταν αυτό είναι μια θεωρητικουρα που δεν εφαρμόζεται;
Ωστόσο δεν είναι ανάγκη να είναι μάχιμος εκπαιδευτικός σε όλη του τη ζωή ώστε να κάνει έρευνα στη διδασκαλία και να προτείνει νέους δρομους. Αν μπορώ να εκτιμησω αν εφαρμόζεται, είτε διδάσκοντας το ο ίδιος είτε σχεδιάζοντας την εφαρμογή με συναδέλφους, υλοποιώντας την εκείνοι και παίρνοντας feedback για ανάλυση. Στον αντίποδα, διδάσκοντας το ο ίδιος βέβαια έχω τον υποκειμενισμό μου να με συντροφευει. Αν έχω δυαχρωματωψια και βλέπω το καφέ ως πράσινο,πχ, όσες αρκούδες κι αν κοιταξω πάλι πράσινες θα τις δω.
Η διδακτική είναι ένα , κατ εμέ, ένα πολύ σοβαρό πεδίο της Φυσικής, το οποίο θα έπρεπε να είναι μέρος της εκπαίδευσης του κάθε μελλοντικού Φυσικού. Ο Αrons, η McDermott, η Driver, η Viennot, η Χαλκιά είναι μερικοί , το έργο των οποίων είναι σταθμός και είμαι σίγουρος ότι όλοι τους έχουμε κάπου δει και διαβάσει. Η λίστα είναι μεγάλη. Δεν πιστεύω ότι η έρευνα θα έπρεπε να εκμηδενίζεται έναντι της εμπειρίας. Θεωρώ ότι αυτά θα πρέπει να πάνε μαζί για να κάνουν τη διδασκαλία καλύτερη.
Κλείνοντας το σεντόνι, θα πω ότι ο καθένας έχει το κάλεσμα του. Για κάποιους είναι η τάξη, για κάποιους η έρευνα. Συνέδρια υπάρχουν για όλα και οι μπουφέδες κυμαίνονται από απαράδεκτοι έως εξαιρετικοί. Καλές γιορτές !
Εξαιρετικό το γράμμα.
Καλημέρα σας. Εξαρτάται από τη χώρα για την οποία μιλάτε βέβαια. Συνήθως αυτοί που εφαρμόζουν είναι λίγοι και με προσωπική προσπάθεια, όχι οργανωμένα έως τώρα. Ευελπιστώ ότι αυτό πάει να αλλάξει. Αλλά σε αυτήν την έλλειψη σύνδεσης υπάρχουν πολλοί παράγοντες.
Γεια σου Τίνα.
Θα αστειευτώ και δεν θα με παρεξηγήσεις ελπίζω:
-Ελάχιστοι φοιτητές του Πολυτεχνείου έχουν πειραματιστεί επαρκώς ή είναι φοιτητές του Πολυτεχνείου διότι δεν έχουν πειραματιστεί επαρκώς;
μια ακόμα ανάρτηση, η τέταρτη στη σειρά σε χρόνο πυκνό, που αφορά τα Α.Π. κοινοποιήθηκε στο «υλικό» απ’ την διαχείριση του
πρόκειται για ένα κείμενο του καθηγητή Διδακτικής Φ.Ε., Γ. Καλκάνη, που επιχειρεί την κωδικοποίηση των νέων Α.Π. Φυσικής και προσδιορίζει «τα ζητούμενα & τις προσδοκίες» απ αυτά
επειδή σ αυτό το κείμενο υπάρχουν απόψεις που αφορούν ζητήματα που θίχτηκαν στο «Ε, και;», και για να μην εξελιχθεί διάλογος χωρίς συνοχή, επιλέγω να τα συζητήσω εδώ
σχετικά με το πείραμα στα σχολεία, με πρότυπο τις «Ολυμπιάδες Φυσικής», αποτελεί «ζητούμενο & προσδοκία» οι μαθητές να ασκούνται υποχρεωτικά σε πραγματικό – μετωπικό εργαστήριο και αυτή η δραστηριότητα να έχει συμμετοχή στην αξιολόγησή τους
σχετικά με την Τ.Θ., αποτελεί «ζητούμενο & προσδοκία» να μην κυριαρχήσει «ο μαθηματικός φορμαλισμός» και «ο ασκησιολογικός χαρακτήρας», αλλά να αναδεικνύονται τα φυσικά φαινόμενα με παραπομπή σε πειραματικές διαδικασίες και μετρήσεις
ως το «κυριότερο και απώτερο ζητούμενο & προσδοκία» αποτελεί η μέσα απ’ τη διερεύνηση καλλιέργεια του ορθολογισμού με απαξίωση των προκαταλήψεων, με την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης πάντα μέσα απ την διερεύνηση και με την εφαρμογή του ορθολογισμού σε συγκεκριμένες περιπτώσεις
η προσδοκία για την υποχρεωτική εργαστηριακή άσκηση των μαθητών σκοντάφτει διαχρονικά σε πολλούς παράγοντες. Ενδεικτικά, έχουν συζητηθεί η «αδράνεια των δασκάλων» σ αυτό τον τύπο της διδασκαλίας και η ασφυκτική διαχείριση των ωρών διδασκαλίας
ποιες καινοτόμες στρατηγικές έχουν υπόψη τους οι σχεδιαστές των νέων Α.Π. για να άρουν τουλάχιστον αυτά τα δύο εμπόδια;
αν υπάρχουν, έχουν ληφθεί υπόψη
… ότι διαχρονικά, η πλειοψηφία των φοιτητών του Φυσικού ενώ αναγνωρίζει την πλημμελή εργαστηριακή εμπειρία που είχε στη Μ.Ε. και παρότι αυτοί οι φοιτητές εκπαιδεύτηκαν εντατικά στο εργαστήριο στη διάρκεια των πανεπιστημιακών τους σπουδών, δεν πέτυχαν να αναστρέψουν το αρνητικό κλίμα της εργαστηριακής εκπαίδευσης ως δάσκαλοι – οι εξαιρέσεις μας είναι γνωστές ακριβώς επειδή είναι λίγες
… και αν η εκτεταμένη και για 25 χρόνια συστηματική εκπαίδευση στη Διδακτική Φ.Ε. στα παιδαγωγικά τμήματα κατέγραψε ικανοποιητικές εργαστηριακές πρακτικές στα Δημοτικά της χώρας;
μπορεί να λειτουργήσει προς αυτή την κατεύθυνση το μπόλιασμα της Τ.Θ. με θέματα που απαιτούν επεξεργασία πειραματικών μετρήσεων;
εδώ στο «υλικονετ» διάβασα από έμπειρους στην προγύμναση υποψηφίων συναδέλφους ότι για τη διεκπεραίωση τέτοιων «εργαστηριακών» θεμάτων αρκεί η κατάλληλη εκγύμναση χωρίς να προϋποτίθεται η αυθεντική εργαστηριακή εμπειρία
επίσης, γιατί δεν αναπαράχθηκαν στη σχολική πραγματικότητα τέτοιου τύπου θέματα, με πρότυπα τα αντίστοιχα των Διαγωνισμών Φυσικής, ούτε καν στο πειραματικό μάθημα της Α’ Γυμνασίου;
αν συζητηθούν αναλυτικά, ανοιχτά και εντατικά και με εμπειρικά δεδομένα τα προηγούμενα, θα μπορέσουμε στη συνέχεια πολύ περισσότεροι να συμμεριστούμε τις προσδοκίες, αφού στα ζητούμενα υπάρχουν αρκετοί ήδη που συμφωνούν
όσο για το πρώτο βήμα των μαθημάτων ορθολογισμού που περιγράφεται αυτολεξεί έτσι: «η απαξίωση / «απομυθοποίηση» της ψευδοεπιστήμης, των δοξασιών και των προκαταλήψεων»,
το εμπειρικό φορτίο που προέκυψε απ την περίπτωση του covid-19, μας έμαθε ότι «η απαξίωση» προκαλεί πόλωση μεταξύ των διαλεγομένων με αποτέλεσμα ακόμα και οι υπερασπιστές του ορθολογισμού, να μετέρχονται επιχειρημάτων για τα οποία μετανιώνουν, κατόπιν εορτής βέβαια
επομένως, έχουμε όλοι δουλειά να κάνουμε προς αυτή την δύσκολη κατεύθυνση, χωρίς μάλιστα να ευνοούμαστε απ’ το κοινωνικό παράδειγμα, όπου έρευνες που έχουν τα τυπικά επιστημονικά εχέγγυα, απαξιώνονται γιατί θεωρήθηκαν ότι υπονομεύουν το κυρίαρχο αφήγημα
τέλος, και απολύτως άσχετα με την ουσία του κειμένου που σχολιάζω,
αλλά επί τη ευκαιρία, που λένε
η διαφοροποιημένη χρήση των όρων γνωστικός και γνωσιακός που συνάντησα στο κείμενο του Γ.Κ., π.χ.
«με τα (ηλικιακά, γνωστικά, γνωσιακά, πολιτισμικά, …) χαρακτηριστικά των μαθητών»
μου προκάλεσαν την απορία: υπάρχει διαφορά μεταξύ των γνωστικών και των γνωσιακών χαρακτηριστικών;
αυτά που γνωρίζω για το θέμα είναι
… ότι η χρήση του όρου γνωσιακός προτάθηκε για να μην δημιουργηθεί σύγχυση με τους γνωστικούς, ένα φιλοσοφικό ρεύμα του 3ου – 4ου αιώνα
… ή πως σχετίζεται με τις πολλαπλές αποδόσεις του cognitive, στα ελληνικά
σίγουρα, οι ψυχολόγοι δεν τους διαφοροποιούν – ίσως και καλά κάνουν