
Ομογενής σφαίρα μάζας Μ και ακτίνας R είναι τοποθετημένη («έχει σφηνώσει») στο εσωτερικό κουτιού σχήματος κύβου με ακμή α = 2R το οποίο είναι ανοικτό στο επάνω μέρος. Το κουτί είναι ακλόνητα στερεωμένο σε οριζόντιο επίπεδο. Το ένα πλαϊνό τοίχωμα του κουτιού είναι τραχύ και αναπτύσσεται τριβή μεταξύ αυτού και της σφαίρας ενώ όλα τα υπόλοιπα τοιχώματα του κουτιού με τα οποία η σφαίρα έρχεται σε επαφή είναι λεία. Σε σημείο Ο της σφαίρας είναι δεμένο το κάτω άκρο ιδανικού κατακόρυφου ελατηρίου σταθεράς k στο πάνω μέρος του οποίου ισορροπεί ακίνητο σώμα Σ μάζας m = Μ/3. Ο άξονας του ελατηρίου τέμνει την διάμετρο της σφαίρας που έχει άκρο το σημείο επαφής της Ε με το τραχύ τοίχωμα του κουτιού στο σημείο Τ. Το μήκος του ευθύγραμμου τμήματος (ΤΕ) ισούται με d = 3R/2 .
1) Να υπολογίσετε το μέτρο της δύναμης Ν που δέχεται η σφαίρα από την βάση του κουτιού συναρτήσει των Μ, g.
Θέτουμε το σώμα Σ σε κατακόρυφη απλή αρμονική ταλάντωση πλάτους Α στην διάρκεια της οποίας η σφαίρα παραμένει ακίνητη.
2) Να υπολογίσετε το μέγιστο επιτρεπτό πλάτος Α συναρτήσει των m, g, k ώστε κατα την διάρκεια της ταλάντωσης του Σ να μηδενίζεται οριακά το μέτρο της δύναμης Ν που δέχεται η σφαίρα από την βάση του κουτιού.
![]()
Παύλο καλημέρα,
Σκέφτομαι ότι για να ασκηθεί τριβή πρέπει να υπάρχει πρώτα επαφή, δηλαδή η κάθετη δύναμη να είναι διάφορη του μηδενός. Στο σημείο Ε δεν υπάρχει κάθετη δύναμη-επαφή, άρα δεν πρέπει να ασκείται και τριβή, νομίζω…
Γεια σου Στέφανε και σε ευχαριστώ για το σχόλιο. Ναι είναι σωστή η παρατήρηση σου ότι προϋπόθεση για την εμφάνιση της στατικής τριβής είναι η ύπαρξη κάθετης δύναμης Ν. Για αυτό και στην εκφώνηση αναφέρω τον ορό «έχει σφηνώσει» ώστε να οδηγηθεί πιο εύκολα κάποιος ότι αναπτύσσεται κάθετη δύναμη επαφής μεταξύ της σφαίρας και των πλαϊνών τοιχωμάτων του κουτιού. Στο δεύτερο σχήμα έχω σχεδιάσει τις δυνάμεις αυτές Ν’ και Ν” που αναπτύσσονται στο Ε και στο αντιδιαμετρικό του Ε σημείο. Οι δυνάμεις Ν’ και Ν” είναι αντίθετες για να έχουμε την συνισταμένη των δυνάμεων στον οριζόντιο άξονα ίση με μηδέν.
Σωστά,
Δεν πρόσεξα το έχει σφηνώσει.
Μια δεύτερη σκέψη είναι ότι αν έβαζες την τριβή στο δάπεδο, η ροπή δεν θα άλλαζε και δεν θα χρειαζόταν το κουτί. Η άσκηση θα συνέχιζε να είναι πολύ καλή, ίσως και πιο κοντά σε ένα πιθανό θέμα. Σε κάθε περίπτωση μου αρέσει!
Ναι θα μπορούσα να δώσω αυτό το σενάριο απλά ήθελα η στατική τριβή να επηρεάζει την ισορροπία στον κατακόρυφο άξονα (άξονας πιθανής κίνησης). Και πάλι σε ευχαριστώ για τον χρόνο σου και χαίρομαι που σου αρέσει, να είσαι καλά.
Καλημέρα Παύλο. Πρωτότυπη και έξυπνη κατασκευή!! Πολλά εξετάζει και θα αρέσει σε μαθητές που έχουν εμβαθύνει!
Ευχαριστώ Δημήτρη για το σχόλιο, χαίρομαι που σου αρέσει, να είσαι καλά