by 
Όταν συντάσσεις ένα αναλυτικό πρόγραμμα το πρώτο που πρέπει να σκεφτείς είναι το πόσο βολικές είναι οι προτάσεις σου στους μαθητές. Δεν κάνεις επίδειξη γνώσεων. Δεν επιδιώκεις να σου πουν «μπράβο» επιστημολογούντες πανεπιστημιακοί ή μη. Σκέφτεσαι πιθανές ασυνέπειες των διδασκομένων στην Α’ τάξη με απαιτούμενα στη Γ’ τάξη.
Εν ανάγκη αλλάζεις την ιστορική σειρά. Θυμάμαι τον Στέφανο Τραχανά να λέει (περίπου) ότι αν διδάσκαμε τη Μηχανική όπως αυτή εξελίχτηκε τα Νευτώνεια χρόνια θα θέλαμε δυο – τρία χρόνια διδασκαλίας της.
Εκτός από αυτά εκτιμάς αν οι προτάσεις σου θα προκαλέσουν συνωστισμό ενδιαφερόντων προβλημάτων σε μεγάλη τάξη. Εκτιμάς ποια είναι θεμελιώδη για την καθημερινή Φυσική και δεν βάζεις το έργο μόνο σε ομάδα Προσανατολισμού.
Ίσως προτείνεις κάτι καινοφανές αλλά δεν προσπαθείς να εντυπωσιάσεις ανατρέποντας μια διδακτική σειρά που έχει αποδώσει στο παρελθόν. Εν πάση περιπτώσει προσέχεις στο πως χειρίζεσαι τη μία από τις μεγάλες Κυρίες, την Ενέργεια.
Εδώ ρε Γιάννη κάναμε Πανευρωπαϊκή ίσως και Παγκόσμια πρωτοτυπία να διδάσκουμε τον όγκο χωρίς ν’ αναφερθούμε στο εμβαδόν!!! Τι να πούμε για την ενέργεια;
Πάνο δεν θυμάμαι την περίπτωση. Τι εννοείς;
Στην Α’ Γυμνασίου το Α.Π.Σ αναφέρει με τη σειρά τη διδασκαλία μήκους, όγκου, μάζας, πυκνότητας χρόνου κλπ. Δηλαδή ένα αλαλούμ. Διδάσκεται ο όγκος χωρίς να αναφερθούμε στο εμβαδόν. Δεν ξεχωρίζουμε τα θεμελιώδη από τα παράγωγα μεγέθη. Δεν ακολουθούμε την σειρά μήκος, χρόνος, μάζα κλπ αλλά για άλλη μία φορά πρωτοτυπούμε…..
Δεν το ήξερα Πάνο.
Καταλαβαίνω την ανάγκη της ανάρτησης και την θεωρώ χρήσιμη και επίκαιρη.
Οι μαθητές της Α λυκείου βρίσκονται στην τάξη αυτή μετά από ένα κακό Γυμνάσιο (που θα έπρεπε “να είναι όλα τα λεφτά”, αλλά είναι δεν είναι) και ξαφνικά αντιμετοπίζουν ένα απαιτητικό λύκειο.
Θα φτάσουν στις ενέργειες “εξαντλημένοι”, γιατί οι κινήσεις θα τους έχουν “γονατίσει”, με δυσκολότερο σημείο τα διαγράμματα και κυρίως τις επιταχυνόμενες κινήσεις με αντίθετη φορά σε σχέση με την αρχική.
Στις ενέργειες ξεκινούσαμε με το έργο, δεν το καταλάβαιναν αλλά εφαρμόζαμε την σχέση W = F Δx συνθ , παίρναμε περιπτώσεις θ = 0 , 90 , 120 μοίρες και σε κανά μήνα με πολλές ασκήσεις και παραδείγματα βλέπαμε ότι ήξεραν να το εφαρμόζουν άψογα.
Στην κινητική ενέργεια δεν είχαμε κανένα πρόβλημα, άμεση ανταπόκριση, εύκολη η εξήγηση και εύκολη η εφαρμογή.
Το ΘΜΚΕ ήταν το επόμενο λογικό βήμα και σε 15 με 20 μέρες με αδιάκοπες ασκήσεις βλέπαμε τους μαθητές να λύνουν τα πάντα.
Η βαρυτική δυναμική ενέργεια είναι ένα άλλο level , είναι δύσκολη και η γνωριμία αλλά και η εφαρμογή σε αυτή την τάξη.
Και φυσικά καταλήγουμε στην μηχανική ενέργεια, που έχει μέσα της την βαρυτική δυναμική ενέργεια, άρα περιέχει την “δύσκολη” βαρυτική δυναμική ενέργεια.
Ο μαθητής καταλαβαίνει ότι η μηχανική ενέργεια διατηρειται, αλλά δεν θέλει να τη εφαρμόσει, προτιμάει την “ασφάλεια” του ΘΜΚΕ, αφού ισχύει παντού και δεν χρειάζεται όλη αυτή την συζήτηση για τις διατηρητικές δυνάμεις.
Δεν υπάρχει πρόβλημα με την σειρά που θα διδαχθούν τα παραπάνω, δεν έχει σημασία τι λένε τα αναλυτικά προγράμματα.
Δηλαδή στο φινάλε τα αναλυτικά προγράμματα ακολουθούν οι καθηγητές κάθε χρόνο και διδάσκουν μέχρι τα χριστούγεννα αργά και από το νέο έτος και μετά εξαιρετικά γρήγορα.
Προσωπικά δεν ακολουθώ το σχολικό βιβλίο και είχα στο παρελθόν μαθητές που δεν το άνοιξαν ποτέ, τελείωσε η χρονιά και το βιβλίο ήταν καινούργιο. Φυσικά τους είχα μοιράσει από την αρχή της σχολικής χρονιάς τις ασκήσεις (όχι τις ερωτήσεις) του σχολικού βιβλίου σε φωτοτυπίες, αυτές τις σελίδες τις είδαν και τις έλυσαν.
Ελπίζω να νέα βιβλία να μην πάρουν την θέση που είχαν τα παλαιότερα, δηλαδή να μην γίνουν το σημείο αναφοράς σε οποιαδήποτε συζήτηση.
Χαιρετίζω όλους όσους βρίσκονται στην συζήτηση.
Καλημέρα Κώστα.
Ελπίζω και εγώ τα βιβλία να μη μείνουν στο ράφι. Αυτό θα το καθορίσουν τα θέματα της Τράπεζας σε μεγάλο βαθμό.
Καλημέρα συνάδελφοι.
Τα σχολικά βιβλία καλά, μέτρια, κακά πρέπει να διδάσκονται στους μαθητές και οι μαθητές να τα χρησιμοποιούν. Κυρίως για την θεωρία.
Η διδασκαλία του καθηγητή πρέπει να στηρίζεται και να υποστηρίζει το βιβλίο, έστω και αν χρειαστεί και κάποια αλλαγή πορείας, μεθόδου ή ακόμη και διόρθωση κάποιου λανθασμένου σημείου.
Το να στηρίζεται η όποια διδασκαλία, σε σημειώσεις δεν με βρίσκει σύμφωνο.
Καταλήγει σε τυπολόγιο και “σκονάκι”…
Χρειαζόμαστε το βιβλίο και την θεωρία που υποστηρίζει, θεμελιώνει και δικαιολογεί τα φαινόμενα καταλήγοντας και σε κάποιες εξισώσεις και όχι μόνο τους τύπους και πώς λύνουμε ασκήσεις…
Καλημέρα Διονύση.
Σωστά.
Το σχολικό βιβλίο θα έχει και αποδείξεις (όπου γίνεται). Αυτές πρέπει να είναι μέρος των Β’ θεμάτων.
Αν αυτό δεν συμβαίνει και τα Β θέματα θα είναι ασκήσεις με πράξεις τα βιβλία θα μείνουν στο ράφι.
Αν τα θέματα δεν στοχεύουν στο να βρουν ποιος κατάλαβε κάτι το βιβλίο μένει στο ράφι και:
-Να οι τύποι, πάμε ασκήσεις.
Το σχολικο Βιβλιο εχει βοηθητικο και οχι πρωτευοντα ρολο. Εγω θελω να εκπαιδευω τους μαθητες μου οπως νομιζω εγω καλυτερα και οχι οπως επιβαλει το βιβλιο με αυτα που γραφει. Η Φυσικη που μαθαινουν βεβαιως ειναι η παγκοσμίως γνωστη,δεν βγαζω δικά μου. H μέθοδος διαφερει.Ισχυριζομαι δε οτι οι σημειωσεις που θα εχουν στο τέλος οι μαθητες που ενδιαφερονται, θα ειναι πολυ καλυτερες απο το σχολικο βιβλιο και απο αποψη ποιοτητας και απο αποψη ποσοτητας. (πολυ λιγοτερες). Και ο καθηγητης τους βεβαιως ειναι πολυ μετριόφρων 🙂
Κωνσταντίνε από τη δεκαετία του 80 έγραφα σημειώσεις και από τα τέλη της δεκαετίας του 90 παρουσιάσεις. Βιβλίο δεν έγραψα ούτε σκέφτομαι τέτοιο εγχείρημα.
Είναι μια πολύ δύσκολη δουλειά που απαιτεί πληρότητα στο περιεχόμενο, στιβαρότητα στη γραφή και λεπτομερή σχεδιασμό. Είναι κάτι πολύ πιο δύσκολο και γι’ αυτό θαυμάζω όσους γράφουν βιβλία.
Οι σημειώσεις έχουν τον βολικό ρόλο να επεκτείνονται ή να κωδικοποιούν κάτι που είναι ήδη γνωστό από το βιβλίο. Έτσι μπορούν να κάνουν οικονομία χωρίς να κατηγορηθούν για εκπτώσεις μια και μπορούμε να πούμε:
-Εγώ ρε φίλε επισημάνσεις κάνω. Δεν γράφω βιβλίο.
Απόσπασμα από παλιές δικές μου σημειώσεις που σήμερα θα έγραφα καλύτερα:
Απευθύνεται σε ανθρώπους που έχουν ακούσει τα σχετικά στην παράδοση και έχουν διαβάσει το σχολικό βιβλίο.
Μαζεύει, υπενθυμίζει και κωδικοποιεί γνωστά. Δεν διδάσκει όμως.
Αν έγραφα έτσι ένα σχολικό βιβλίο θα μου το κοπάναγαν στο κεφάλι και καλά θα κάνανε.
Ας πούμε επίσης ότι ένα βιβλίο εμπνέει (βιβλία παρέας Κασσέτα) και καθοδηγεί έναν συνάδελφο που ίσως διαφοροποιηθεί στη συνέχεια.
Έτσι θα πρέπει να αναγνωρίσουμε τη δουλειά όσων έγραψαν τα βιβλία, άσχετα με τα παράπονα που έχουμε για το αναλυτικό πρόγραμμα.
Κωνσταντίνε είσαι μετριόφων,
οι μαθητές σου με βεβαιότητα μαθαίνουν να σκέφτονται πάνω στην Φυσική αλλά και να σκέφτονται γενικότερα..
(με βάση πάντα τα μοναδικά σχόλια σου, όπου μας εκφράζεις τις σκέψεις σου).
🙂
Η επιμονή σε ένα εγχειρίδιο, σαν το σχολικό βιβλίο είναι κάτι που έχει χρόνια τώρα ξεπεραστεί.
Καλησπερα Γιαννη. Οι σημειωσεις που κρατανε τα παιδια στα μαθηματα μου δεν ειναι συμπληρωματικες ούτε κωδικοποιούν κάτι που είναι ήδη γνωστό από το βιβλίο. Ειναι τα μαθηματα που εισαγουν καινουργιες εννοιες απο το μηδεν. Μιλαω για Α Λυκειου.Τα παιδια παρακολουθουν το μαθημα (οσα θελουν) και εν συνεχει διαβαζουν τις σημειωσεις τους που λενε τα ιδια πραγματα.Τα μαθαινουν απο εμενα οχι απο το βιβλιο. Με μηδεν προαπαιτουμενα. Για παραδειγμα το εργο ενεργεια δεν υπαρχει περιπτωση να το παρουσιασω οπως το εχει το βιβλιο. Αυτα τα ελευθερη πτωση και παραγωγη μιας σχεσεως που την ονομαζει νομο διατηρησεως στην ελευθερη πτωση και εν συνεχεία πολλαπλασιασμο με το m για να προκυψει μια ποσοτητα που θα την ονομασω κινητικη ενεργεια,αυτα τα πραγματα δεν τα κανω. Οσο για το αν πρεπει να αναγνωρισουμε τον κοπο και την προσπαθεια οσων γραφουν βιβλία,και το οτι ειναι δυσκολη δουλειά καμια αντιρρηση σε αυτο δεν διαφωνουμε,δεν ειναι ομως αυτο το θεμα μας.
Τα αποσπασματα που βλεπω απο τις σημειωσεις σου στα οποια δεν εισαγεις καινουργιες εννοιες,αλλα δειχνεις καποιες μαθηματικες τεχνικες,ειναι απολυτα του γουστου μου,to the point και χωρις πολλα μπλα μπλα που κουραζουν.Αυτη η μιση σελιδα που γραφεις,στο βιβλιο ειναι τρεις σελιδες.
Οι σημειώσεις αυτές Κωνσταντίνε είναι 6 σελίδες.
Σημειώσεις για τις κινήσεις:
Οι παρουσιάσεις για τις κινήσεις είναι 5 και διαρκούν πολύ περισσότερο από 5 μαθήματα.
Κατάλαβα ότι ουσιαστικά γράφεις βιβλίο με αναγνωστικό κοινό τους μαθητές σου.
Δεν μπορώ να κάνω το ίδιο. Το βρίσκω δύσκολο.
Χαιρετώ την παρέα
Σύμφωνος με την απαραίτητη χρήση των σχολικών βιβλίων, σύμφωνος και με την κωδικοποίηση σημαντικών στοιχείων υπό μορφή λιτών σημειώσεων όπου δει.
Σύμφωνος με τη Διονυσιακή προτροπή :
“Η διδασκαλία του καθηγητή πρέπει να στηρίζεται και να υποστηρίζει το βιβλίο, έστω
και αν χρειαστεί και κάποια αλλαγή πορείας, μεθόδου ή ακόμη και διόρθωση
κάποιου λανθασμένου σημείου”… ή προσθήκη επεξηγηματική σε θολό σημείο.
Μια παρατήρηση σε ένα των δύο πρόσφατα αναρτηθέντων βιβλίων, στο πλαίσιο του πολλαπλού βιβλίου, με εστίαση σε θολό κατά τη γνώμη μου σημείο εύκολα παρεξηγήσιμο από μαθητή αν δεν παίξει το ρόλο του ο διδάσκων, όχι κατηγορώντας το συγκεκριμένο ,αλλά επεξηγώντας για μια απαραίτητη προσθήκη που θεωρώ απαραίτητη:
Διαβάζει λοιπόν στο κείμενο ο μαθητής …ότι οι εικόνες αναφέρονται σε επιταχυνόμενη κινηση (α>0) και επιβραδυνόμενη (α<0) και συνεχίζει στο “ενδιαφέρον που παρουσιάζει η κλίση των χ-t” …αλλά για το αλγεβρικό πρόσημο των ταχυτήτων…ΤΙΠΟΤΑ!
Έτσι σε ορισμένους μπορεί να μείνει το …επιταχυνόμενη α>0 , επιβραδυνόμενη α<0
Πρέπει λοιπόν εδώ να υπάρξει η προσθήκη ότι η κλίση είναι >0 δηλαδή υ>0
άρα το ορθό α>0,υ>0 ή α<0, υ>0 αντίστοιχα ,ρωτώντας για τις περιπτώσεις
α<0 ,υ<0 και α>0, υ<0 τι συμβαίνει στην υ;
Δεν είμαι έτοιμος για κριτική στα βιβλία .
Χαιρετώ την παρέα.
Στο γενικό πλαίσιο ακολουθούσα την εξής πρακτική.
Βλέποντας το περιεχόμενο σε έννοιες νόμους σχέσεις που είχε το βιβλίο για κάποιο κεφάλαιο ουσιαστικά τα έβαζα όλα αυτά σε μια σειρά πολλές φορές άλλη από το βιβλίο συμπληρώνοντας πράγματα, διορθώνοντας λάθη συμπληρώνοντας αποδείξεις.
Στο σχολείο έγραφα στον πίνακα την ύλη όπως την είχα διαμορφώσει.
Απλά αν μια έννοια ένας νόμος μια εξίσωση υπήρχε σωστά στο βιβλίο έγραφα,
«Έννοια» (βιβλίο)
Πιθανόν να το ονόμαζα υβριδικό σε σχέση με την άποψη Κωνσταντίνου και κάποιου άλλου που αναπαράγει ακριβώς το βιβλίο.
Για το κεφάλαιο έργου ενέργειας.
Ακολουθούσα περίπου το σχέδιο του Αποστόλη, εδώ
Μια πρόταση που είχα για το ότι δεν ξέρουμε τι είναι ενέργεια.
Αυτό που ονομάζουμε ενέργεια στα διάφορα κεφάλαια της φυσικής είναι κάποιες αλγεβρικές παραστάσεις άλλων φυσικών μεγεθών που καθώς τα ίδια μεταβάλλονται, η συγκεκριμένη παράσταση τους μένει σταθερή υπό ορισμένες προϋποθέσεις.