by 
Στο άρθρο αυτό αναπτύσσονται κάποιες σκέψεις σχετικά με τις δυσκολίες που εμφανίζονται στην προσπάθεια εκλαΐκευσης της κβαντομηχανικής αποδίδοντας αυτές τις δυσκολίες στην ανεπάρκεια της γλώσσας. Είναι αφιερωμένο στον αγαπητό Στέφανο Τραχανά που ήταν και η αφορμή της συγγραφής του, μετά την παρακολούθηση μίας ομιλίας του σχετική με τη διδασκαλία της κβαντομηχανικής στο Λύκειο.
Καλημέρα Πάνο και σε ευχαριστούμε για το πολύ καλό άρθρο! Η μόνη γλώσσα με την οποία μπορεί κανείς να κάνει κβαντομηχανική είναι τα μαθηματικά. Η φυσική μας γλώσσα είναι ανεπαρκής και έτσι οι αντιφάσεις παραμονεύουν. Αυτό πρέπει να τονίζεται οπωσδήποτε κατά τη διδασκαλία στο Λύκειο. Ως προς τον προβληματισμό σου στο τέλος του άρθρου, θα έλεγα ότι δεν είναι κακό να αναδειχθούν τα όρια στα οποία έφτασε η φυσική στα τέλη του 19ου αιώνα, αλλά μέχρι εκεί. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η κβαντομηχανική διδάσκεται στο 3ο έτος των τμημάτων φυσικής.
Καλημέρα παιδιά.
Πάνο έχοντας διαβάσει τα άρθρα σου δεν περίμενα κάτι λιγότερο από αυτό.
Όντως σε μια γλώσσα γίνεται ταύτιση ενός όρου με μια λέξη με αποτέλεσμα μια σύγχυση λόγω του εννοιολογικού φορτίου που κουβαλάει η λέξη.
Που βρίσκουμε το άρθρο του κ. Τερζή;
Γιάννη τις απόψεις του Κου Τερζή τις άντλησα από μία πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη που έδωσε σε φοιτητές του τμήματος στον παρακάτω σύνδεσμο
https://www.youtube.com/watch?v=2BK07DTHvsQ&t=2986s
Στο youtube πάντως υπάρχουν ανηρτημένα πολλά μαθήματα του Τερζή τα οποία κατά την άποψή μου είναι εξαιρετικά. Ένας σύνδεσμος για αρχή:
https://www.youtube.com/watch?v=haqwAlLSZCI&t=790s
Ευχαριστώ Πάνο.
Καλό απόγευμα Πάνο.
Ωραίο κείμενο!
“Η κβαντομηχανική δεν είναι ακατανόητη. Ακατάλληλη είναι η γλώσσα που χρησιμοποιούμε για να την περιγράψουμε.”
Καλό απόγευμα Πάνο.
Πολύ χρήσιμο κείμενο. Νομίζω κάθε συνάδελφος θα πρέπει με κάποιο τρόπο να περάσει στα παιδιά την αυμβατότητα της κοινής γλώσσας με τις έννοιες και τα φαινόμενα της κβαντικής φυσικής.
Γενικό συμπέρασμα; γλώσσα κβαντικής φυσικής = κατάλληλα μαθηματικά
Δεν είναι μόνο η γλώσσα. Θέλει και τροποποίηση της συνήθους λογικής μας.
Είναι περίεργος ο υπολογισμός της πιθανότητας μέσω του μέτρου μιγαδικού.
Δηλαδή:
Ωραίο το άρθρο σας και δινει μια ωραία αφορμή για συζήτηση.
Όπως έλεγε και ο Ρεσβάνης όταν ήμασταν πρωτοετείς, έχουμε μάθει να σκεφτόμαστε μηχανιστικά. Για να καταλάβουμε τι συμβαίνει θέλει να περάσουν αρκετά χρόνια που θα “σπασουκλιάσουμε” στην Φυσική. Και αυτό μεταφράζεται κατ’ εμέ στο να κάτσουμε να λύσουμε αλλά και να μετρήσουμε.
Όταν γίνει αυτό και κατακτηθεί μια άλλη θεώρηση της Φυσικής, διαπιστώνει κανείς οτι οι όροι που δανειζόμαστε από την καθημερινή μας εμπειρία αρχίζουν να στερούνται πραγματικού νοήματος όταν μελετάμε τη Φύση πέρα από την καθημερινή μας εμπειρία. Η γλώσσα λοιπόν ναι είναι σημαντικό να αλλαχθει, αλλά η αλλαγή έρχεται μέσα από διαρκή ενασχόληση με το αντικείμενο, όχι με άνωθεν παρέμβαση. Aυτό το βρίσκει κανείς και στην κβαντομηχανική και στην σχετικότητα.
Όταν μιλάμε με παιδιά που έχουν λίγο χρόνο τριβής με λίγα στοιχεία παλιάς κυρίως κβαντικής θεωρίας, αναγκαστικά θα δανειστούμε λεξιλόγιο της κλασσικής φυσικής.
Αν πάμε να δώσουμε κάτι παραπάνω πρέπει να είμαστε και σε θέση να το εξηγήσουμε ικανοποιητικά. Σαν παράδειγμα, όταν πήγαινα τρίτη λυκείου, στην χημεία κατεύθυνσης μιλούσαν για τροχιακά. Δεν μπόρεσαν ποτέ οι δάσκαλοί μου να μου το εξηγήσουν στο σχολείο. Έπρεπε να φτάσω 2ο έτος για να καταλάβω τι σημαίνει τροχιακό. Κανείς δεν μου είχε πει πριν οτι η τροχιά δεν έχει νόημα στον μικρόκοσμο και γιατί ισχύει αυτό..
Οπότε ναι η γλώσσα αλλά θέλει δουλειά απο πίσω , στιβαρή κατάρτιση του διδάσκοντα και χρόνο τριβής.
Το να παρακολουθείς τον κ. Ανδρέα Τερζή στο αμφιθέατρο είναι απόλαυση. Πρόκειται για άνθρωπο με μηδενική έπαρση, εξαιρετικό “ισορροπιστή” μεταξύ της εκλαϊκευσης και της μαθηματικής αυστηρότητας. Συν τοις άλλοις, πάντα στο πλευρό των φοιτητών, άνθρωπος που υψώνει ανάστημα.
Συνάδελφε, Πάνε (Μουρ.) καλημέρα
Εξαιρετικό το πονημά σου. Η γλώσσα (και οι εικόνες) της κλασικής Φυσικής αδυνατεί (-ουν) να αποδώσει (-ουν) κβαντομηχανικά φαινόμενα.
Είδα με ενδιαφέρον τη συνέντευξή του κ. Τερζή. Ο άνθρωπος πρέπει να αποτελεί πρότυπο πανεπιστημιακού δασκάλου, αλλά και γνώστη της ελληνικής πραγματικότητας (και όχι μόνο).
Να ‘σαι καλά
Πάνο έχεις και τα δικά μου συγχαρητήρια γι αυτό που διάβασα.Θεωρώ οτι όλα ξεκινάνε από την ένδεια της γλώσσας που χρησιμοποιήθηκε για να εξηγηθεί το αδιανότητο μέχρι τότε. Η κβαντική έκανε το αδιανόητο πιθανό και ακριβώς αυτό οδηγεί στις παρανοήσεις που κυκλοφορούν γύρω μας . Όποιος θέλει να δώσει ένα επιστημονικό βάθος στα γραφόμενά του πετάει και από δίπλα ένα “κβαντικό” και καθαρίζει.Ας σκεφτούμε πως θα περιέγραφε ένα άνθρωπος το 1970 για να μην πως και πιο πριν ένα έξυπνο τηλέφωνο.Θα μιλούσε για έναν συνδυασμό ασύρματου και τηλεόρασης που είναι ταυτόχρονα και τα δύα ανάλογα την χρήση του,Είναι για εμένα δύσκολο να αλλαξω λογική μας και το μυαλό μου είναι κολλημένο στις τροχιές και στην αιτιότητα του Νεύτωνα.