by Σε νέα σχολικό βιβλίο γ γυμνασίου διαβάζουμε ” Ενέργεια σύνδεσης είναι η ελάχιστη ενέργεια που χρειάζεται να προσφέρουμε για να απομακρύνουμε το πρωτόνιο και το νετρόνιο, ώστε να μην αλληλεπιδρούν. “Τι καταλαβάινει με αυτό ο μαθητής; Ότι ένέργεια σύνδεσης υπάρχει μόνο όταν ένα πρωτόνιο συνδέεται με ένα νετρόνιο; Ότι αν χωρίσουν δύο νετρόνια από δύο πρωτόνια η ενέργεια είναι διπλάσια; Διαλέγετε και παίρνετε. Για τον ορισμό της ραδιενέργειας το ένα ορίζει σωστά ως ” Ραδιενέργεια: φαινόμενο έκλυσης ενέργειας με ταυτόχρονη εκπομπή ακτινοβολίας από τους πυρήνες ” κατά τα άλλα γράφει για έκλυση ραδιενέργειας , άραγε υπάρχει έκλυση…. φαινομένου; Το άλλο βιβλίο γράφει ..ελαφρώς διαφορετικό ορισμό με παρόμοια λάθη.
Στο ίδιο βιβλίο στην ορολογία στο τέλος “Φαινόμενο Joule: έκλυση θερμότητας από ωμική αντίσταση που διαρρέεται από ηλεκτρικό ρεύμα.” Δηλαδή δεν έχουμε φαινομενο Joule σε αγωγούς (καλώδια)αλλά μόνο σε αντιστάτες; Αν η θερμότητα είναι μηχανισμός μεταφοράς ενέργειας τι νόημα έχειι όρος “εκλυση θερμότητας”; Τέλος εκλύει η αντισταση (ιδιότητα) ή η συσκευή (αντιστάτης). Κάτι τέτοιες στιγμές θυμαμαι τον Ανδρέα (Κασέτα)
Καλημέρα συνάδελφε, χαίρομαι που στα δύο βιβλία ανακάλυψες μόνο αυτές τις δύο αστοχίες. Αυτό σημαίνει ότι είναι αρκετά προσεγμένα και τα δύο βιβλία επιλογής.
Όμως κάνει εντύπωση, που απομονώνεις από το υπόλοιπο κείμενο αυτά που γράφεις. Προσπαθείς σε παιδιά γυμνασίου να δώσεις μια έννοια την οποία την αναφέρεις μάλιστα και στις γενικεύσεις. Αν έδινες όλο το κείμενο, θα έβλεπε ο αναγνώστης ότι αναφέρεται συγκεκριμένα στο δευτέριο για απλότητα. Για αποκατάσταση το όλο κείμενο είναι ως εξής:
Αν θεωρήσουμε έναν πυρήνα δευτερίου (ισότοπο του υδρογόνου που αποτελείται από ένα νετρόνιο και ένα πρωτόνιο) και αναρωτηθούμε πόση είναι η μάζα του, η απάντηση δε θα είναι η προφανής. Η μάζα
του είναι μικρότερη από το άθροισμα της μάζας ενός πρωτονίου και ενός νετρονίου. Το έλλειμμα μά-
ζας που προκύπτει αντιστοιχεί στην ενέργεια σύνδεσης.
Ενέργεια σύνδεσης είναι η ελάχιστη ενέργεια που χρειάζεται να προσφέρουμε για να απομακρύνουμε
το πρωτόνιο και το νετρόνιο, ώστε να μην αλληλεπιδρούν. Σύμφωνα με τη θεωρία της σχετικότητας, το
έλλειμμα μάζας ισοδυναμεί με ενέργεια ίση με την ενέργεια σύνδεσης.
Όσο για την ραδιενέργεια , ο ορισμός που δίνει το άλλο βιβλίο που λες είναι:
Όταν ένας ασταθής (ραδιενεργός) πυρήνας μεταπίπτει αυθόρμη-
τα σε άλλο σταθερότερο πυρήνα, παρατηρείται έκλυση ενέργειας
και ταυτόχρονη εκπομπή σωματιδίων. Το φαινόμενο ονομάζεται
ραδιενέργεια. Τα σωματίδια που εκπέμπονται αναφέρονται ως
ακτινοβολίες και είναι τριών ειδών: η ακτινοβολία α, που είναι πυ-
ρήνες ηλίου, η ακτινοβολία β, που είναι ηλεκτρόνια, και η ακτινοβο-
λία γ, που είναι φωτόνια (ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία).
Μπορείς να προσδιορίσεις τα παρόμοια λάθη;
Στην προέλευση της δύναμης τριβής τα βιβλία Β γυμνασίου βλ. π.χ. Fysiki_B_Gymn_wepdf_v2_0 σελ 103 γράφουν για ερμηνεία μρ αλληλοδιείσδυση προεξοχών. Αυτό έρχετε σε αντίθεση με τις σύγχρονες απόψεις που μιλάνε για ψυχρά συγκόλληση των δύο επιφανειών. Αυτό ερμηνεύει και το φαινόμενο που συμβαίνει μετά από συνέχιση της λείανσης των επιφανειών που , από ένα σημείο και μετά, η λείανση αυξάνει την τριβή αντί να την μειώνει
Με την λείανση αυξάνονται τα σημεία επαφής και αυξάνεται η δύναμη συνάφειας ( αυτό που λες ψυχρή συγκόλληση). Για να μην εισαχθεί στη Β γυμνασίου αυτή η έννοια των δυνάμεων συνοχής και συνάφειας (θεωρείται σκόπιμο να αποφευχθεί) αναφέρονται απλώς τα σημεία επαφής παρακάτω. Το κείμενο παρακάτω γράφει:
Σημεία επαφής είναι τα σημεία όπου εμφανίζεται η τριβή μεταξύ δύο τραχιών επιφανειών που
γλιστρούν η μία ως προς την άλλη. Αν η κάθετη αντίδραση που ασκείται μεταξύ των επιφανειών
αυξάνεται, αυξάνονται τα σημεία επαφής των σωμάτων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της
τριβής.
Με αυτόν τον τρόπο εξηγείται, τονίζεται ότι η τριβή συνδέεται με τα σημεία επαφής και μέχρι εκεί είναι και πάρα πολύ για τα παιδιά σε αυτή την ηλικία. Προσπαθείς να γράψεις κάτι που να είναι και κατάλληλο για αυτή την ηλικία, όμως χωρίς έκπτωση της επιστημονικής ορθότητας.
Κατάλαβα από συζητήσεις ότι οι καθηγητές που διδάσκουν στη συγκεκριμένη βαθμίδα έχουν μια οπτική προσέγγιση των βιβλίων διαφορετική από αυτούς που διδάσκουν σε λύκειο ( και εμού συμπεριλαμβανομένου). Επιστημονικά λάθη, δύσκολα θα εντοπιστούν και στα δύο βιβλία. Όμως η τελική διατύπωση είναι με τη συμβολή από μάχιμους καθηγητές του γυμνασίου των ομάδων. Αν έχεις κάτι άλλο με χαρά να το αναφέρεις για συζήτηση.