Όπως φαίνεται στο σχήμα, ένας λείος οριζόντιος κυκλικός οδηγός με ακτίνα R, στερεώνεται σε λείο οριζόντιο επίπεδο. Οι δύο διακεκομμένες διάμετροι είναι κάθετες μεταξύ τους και τέμνουν τον οδηγό σε τέσσερα σημεία Α, Β, Γ, Δ. Μια σφαίρα Σ2 με μάζα m2, τοποθετείται στο σημείο Β και μια σφαίρα Σ1 με μάζα m2, εκτοξεύεται από το σημείο Α με ταχύτητα, μέτρου υ0, εφαπτόμενη στον κύκλο και φορά που φαίνεται στο σχήμα. Η σφαίρα Σ1 κινείται στο τεταρτοκύκλιο ΑΒ και κάποια στιγμή συγκρούεται κεντρικά και ελαστικά με τη σφαίρα Σ2. Ο χρόνος κρούσης είναι αμελητέος. Μετά την κρούση, οι σφαίρες κινούνται στο εσωτερικό του κυκλικού οδηγού και φτάνουν ταυτόχρονα στο σημείο Δ, όπου συγκρούονται ελαστικά για δεύτερη φορά. Οι διαστάσεις των σφαιρών είναι αμελητέες. Με θετική φορά, τη φορά της ταχύτητας της σφαίρας Σ1 λίγο πριν την κρούση
i) A) Ο λόγος m/M των μαζών είναι
α) 1/3 β) 1 ` γ) 3
B) Οι αλγεβρικές τιμές των ταχυτήτων των σφαιρών Σ1 και Σ2 μετά την πρώτη κρούση είναι αντίστοιχα:
α) -υ0 , +υ0 β) -υ0/2, +υ0/2 γ) -υ0/3, +υ0/3
Δικαιολογήστε την απάντησή σας
ii) Οι αλγεβρικές τιμές των ταχυτήτων των σφαιρών Σ1 και Σ2 μετά τη δεύτερη κρούση είναι αντίστοιχα:
α) +υ0 , -υ0 β) +υ0, 0 γ) -υ0, 0
Δικαιολογήστε την απάντησή σας
iii) Αν υ0 = 3m/s, R = 2m να εξηγήσετε γιατί το φαινόμενο στη συνέχεια θα είναι περιοδικό και να υπολογίσετε τις χρονικές στιγμές των 5 πρώτων κρούσεων.
iv) Να κάνετε τις γραφικές παραστάσεις του μέτρου της ταχύτητας, σε συνάρτηση του χρόνου και για τις δυο σφαίρες, μέχρι τη χρονική στιγμή της τρίτης κρούσης.
Θεωρείστε t1 = 0s, τη στιγμή της 1ης κρούσης.
![]()


Kαλημερα Ανδρέα.Ενδιαφερουσα ασκηση. Δεν συμφωνω με την Λυση. Εχεις ενα κυκλο με τρια φιξαρισμένα σημεια Α,Β,Γ,Δ και το φαινομενο απο διαδοχικες κρουσεις που βλεπουμε μπροστα μας,εστω οτι ξεκιναει με την πρωτη κρουση στο σημειο Α. Για να ολοκληρωθει το φαινομενο οπως το αποκαλεις,πρεπει οι (μικρες) σφαιρες να βρεθουν ξανα στο σημειο Α με τις ιδιες ταχυτητες.Αυτο σημαινει περιοδικοτητα ενος φαινομενου. Αυτο θα γινει την στιγμη της 5ης κρουσης. Καθε κρουση απεχει χρονικα απο την επομενη, κατα 4π/3.Αρα η περιοδος του φαινομενου ειναι το χρονικο διαστημα μεταξυ 1ης και 5ης κρουσης,δηλαδη 4 φορες το 4π/3,ητοι 16π/3. Εσυ βρισκεις 8π/3 που δεν ειναι σωστο.
Επισης καλο ειναι να τοποθετεις χρονικα την πρωτη κρουση την χρονικη στιγμη μηδεν και οχι την χρονικη στιγμη π/3 ετσι ωστε οι χρονικες στιγμες των κρουσεων να ειναι πολλαπλασια του 4π/3 και να ειναι πιο απλα τα πραγματα. Εχω και αλλες αντιρρησεις ως προς την μεθοδολογια της λυσης και στα υπολοιπα ερωτηματα,αλλα μην τα λεω ολα μαζι.
Τις αλγεβρικες τιμες με βαση ποιον αξονα τις υπολογιζεις? Οι σφαιρες δεν κινουνται πανω σε αξονα.Ή θεωρεις οτι καποιος αξονας στρεφεται μαζι με τις σφαιρες? Προβλεπω ο μαθητης να μπερδευτει.
Η πρωτη κρουση με βαση το σχημα σου γινεται στο σημειο Β (οχι στο Α οπως εγραψα πριν),η δευτερη στο Δ,η τριτη στο Δ,η τεταρτη στο Β και η πεμπτη στο Β ,οπου ολοκληρωνεται μια επαναληψη του φαινομενου.
Καλημέρα Ανδρέα, καλημέρα Κωνσταντίνε.
Ωραίο θέμα Ανδρέα, με επαναλαμβανόμενες κρούσεις.
Θα συμφωνήσω με τον Κωνσταντίνο, καλύτερα να θέσουμε t=0, τη στιγμή της πρώτης κρούσης, αλλά και η επανάληψη του φαινομένου ( με αρχή την 1η κρούση) ολοκληρώνεται στην 5η κρούση.
Όσον αφορά Κωνσταντίνε τις αλγεβρικές τιμές της ταχύτητας, σε όλες τις κρούσεις οι ταχύτητες που μελετάμε είναι στη διεύθυνση της διαμέτρου ΑΓ, άρα ορίζεται ένας προσανατολισμένος άξονας x…
Καλημερα Διονύση. Βέπω δυο διαγραμματα με αλγεβρικες τιμες ταχυτητων συναρτησει του χρονου.Στο πρωτο διαγραμμα αμεσως μετα την δευτερη κρουση η ταχυτητα της ελαφριας μπαλας ειναι προς τα αριστερα επομενως με βαση τον αρχικο προσανατολισμο της διαμετρου ΑΓ που γραφεις,η αλγ.τιμη ειναι -3 και οχι 3 οπως φαινεται στο διαγραμμα. Επισης στις ενδιαμεσς; χρονικες στιγμες τα σωματα βρισκονται σε αλλους αξονες.Θα μπορουσαν ολα να ειναι σωστα με τις καταλληλες διευκρινισεις για το οτι οι αξονες στρεφονται μαζι μετα σωματα και μονο ετσι υπολογιζονται αυτες οι αλγεβρικες τιμες.Το θεμα ομως γινεται πολυ τεχνικο και εσυ που εισαι πιο εμπειρος απο εμενα σε θεματα διδακτικης θα καταλαβαινεις οτι το ερωτημα ειναι μπερδεμα για μαθητες.
Δίκιο έχεις Κωνσταντίνε.
Δεν είδα τις γραφικές παραστάσεις, αλλά εστίασα στις ταχύτητες ελάχιστα πριν τις κρούσεις. Τότε οι ταχύτητες, είναι πάνω στην ίδια διεύθυνση, αλλά στο ενδιάμεσο αυτό δεν συμβαίνει…
Μια πρόταση για τις γραφικές παραστάσεις και το πρόβλημα των αλγεβρικών τιμών.
Αντί να παρασταθούν γραφικά σε συνάρτηση με το χρόνο, οι ταχύτητες των δύο σωμάτων, να παρασταθούν οι αντίστοιχες γωνιακές ταχύτητες περιφοράς τους.
Καλησπέρα συνάδελφοι. Κωνσταντίνε, επειδή είναι η πρώτη επικοινωνία μας για φέτος, καλή σχολική χρονιά.
Σε ευχαριστώ για την επισήμανση. Συμφωνώ απόλυτα. Η περίοδος είναι 16π/3, αφού τότε το σύστημα βρίσκεται στην αρχική του θέση με τις ίδιες προϋποθέσεις.
Διονύση την πάτησα με τη θετική κατεύθυνση, που έχει νόημα μόνο κατα τη διάρκεια των κρούσεων.
Μπορούμε να ζητήσουμε γραφική παράσταση μέτρου ταχύτητας.
Έκανα τις διορθώσεις.
Διονύση είδα την πρότασή σου για μέτρο γωνιακής ταχύτητας. Έχω ήδη βάλει μέτρο γραμμικής, οπότε…
Ανδρέα, την γωνιακή ταχύτητα την πρότεινα, γιατί τότε θα μπορούσες να έχεις θετική και αρνητική τιμή, η οποία να δείχνει και την φορά περιφοράς…
Θα χρειαστούμε λίγο ρύθμιση μετά από τόσο καπνό, που φάγαμε το καλοκαίρι. Ευτυχώς έχουμε καλούς μάστορες στο Υλικό.
😡 🙁