Αναστάσιος Βαφειάδης

Καλησπέρα συνάδελφε Βαφειάδη ( πάντα έβλεπα τους χημικούς ενιαία με τους φυσικούς )

Παρά τον ειλικρινή σεβασμό μου για τον κόπο και τις ιδέες που καταθέσατε … οφείλω να ομολογήσω πως έχω πολλές ενστάσεις 

τόσο στις προκείμενες προτάσεις που παρουσιάζετε .

όσο και στην ιδέα πως η ζωγραφική της πόλης σας μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση της ανάγκης εισαγωγής μιας έννοιας όπως το γραμμομόριο 

Ίσως στο μόνο που θα συμφωνήσω είναι η ανάγκη να ξεκαθαριστεί η έννοια του γραμμομορίου. Ναι είναι θεωρητικός όρος και η προσέγγιση των εννοιολογικών σχέσεων του όρου με τους άλλους όρους της θεωρίας είναι πολύ δύσκολος όταν αποφασίσεις να παρακάμψεις τους ιστορικούς δρόμους ( στενά δύσβατα και δαιδαλώδη όπως ο νόμος των αναλογιών του Δάλτωνος ) 

Λοιπόν 

 1. Δεν διαφωνούν οι επιστήμονες για τον ορισμό της μονάδας mole ( N=6,023*10^23 σωματίδια )

2. Αν πράγματι σε μια αντίδραση ο αριθμός των γραμμομορίων μιας ποσότητας αντιδρώντων δεν είναι πάντα ίσος με τον αριθμό γραμμομορίων προϊόντων της αντίδρασης ( όπως επισημαίνεται κατά την γνώμη μου σωστά στην εισαγωγή  ) ΤΟΤΕ η πόλη έχει εκτός από επικίνδυνη υπεραπλούστευση ( 1 αντιδρών -1 προϊόν κ.λ.π.) και στοιχειώδες κατασκευαστικό λάθος αφού θέλει τις πλατείες να καταλαμβάνονται από τον ίδιο αριθμό γραμμομοριων ( mol ).

3. Η παρουσίαση δεν εξηγεί την ιδέα της εξαγωγής αναλογιών μεταξύ σωματιδίων ( ασυνεχής μέτρηση ) από την αναλογία μεταξύ μαζών και όγκων ( συνεχής μέτρηση ) . Αντίθετα μια εργασία-μελέτη αναλογιών των αερίων που προκύπτουν από την ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού είναι αυτό που θα άνοιγε το δρόμο για το πέρασμα από τις σταθερές μονάδες ( γραμμάρια, κυβικά εκατοστά ) στην αναλογία των σωματιδίων και την ανάγκη εισαγωγής μονάδας συνδεδεμένης με σταθερό αριθμό σωματιδίων. Το κλειδί είναι η "υπόθεση Avogadro".

4, Εννοιολογική αποσαφήνιση είναι πρωτίστως η καθοδήγηση της σκέψης να βρει το λόγο για τον οποίο ΕΝΩ ο όγκος του αέριου υδρογόνου από την διάσπαση ποσότητας  ύδατος ενώ είναι διπλάσιος του όγκου του Οξυγόνου ΑΝΤΙΘΕΤΑ είναι 8 φορές μικρότερης μάζας. Τι θα συμβεί αν υποθέσουμε ότι σωστά υπέθεσε ο Avogadro. Μήπως k σωματίδια Οξυγόνου έχουν 8 φορές πιο μεγάλη μάζα από 2k σωματίδια υδρογόνου ; Πόσες φορές μεγαλύτερη μάζα έχουν k σωματίδια Οξυγόνου από k σωματίδια Υδρογόνου ; Πόσες φορές μεγαλύτερη μάζα έχει το 1 σωματίδιο Οξυγόνου από 1 σωματίδιο Υδρογόνου;

5. Ναι στην αποσαφήνιση της έννοιας mol είναι και η εκπαίδευση στον χειρισμό της π.χ. Η εύρεση του όγκου ενός αερίου σε stp από την μάζα του μέσω της εύρεσης του αριθμού των γραμμομορίων ( mol ) και του αριθμού των σωματιδίων ή της εύρεσης της γραμμομοριακής μάζας αν γνωρίζουμε όγκο ( σε stp ) και μάζα μιας ποσότητας αερίου.

Αν αυτό το τελευταίο ( 5 ) ήταν συνάδελφε ο στόχος σας τότε η ζωγραφική και η παραπλανητική αναφορά σε αντιδρώντα και προϊόντα ήταν τουλάχιστον αποπροσανατολιστικές .

Ίσως βεβαίως να μην είναι οι ενστάσεις μου θέμα διαφωνίας στην αισθητική της αλήθειας (ή στην αλήθεια της ομορφιάς ) αλλά απλά διαφορετική αισθητική .

Σε κάθε περίπτωση ευχαριστώ γιατί η εργασία σας αποτέλεσε αφορμή για πολλούς προβληματισμούς για τους στόχους των εκπαιδευτικών χημικών στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση.  

Θα επιμείνω. Όχι για λόγους τιμής αλλά δεν θα ήθελα μια ώρα χημείας σαν αυτήν που προτείνεται στα Γυμνάσια ή στα Λύκεια.

1. Δεν νομίζω πως υπάρχει επιστημονικό θέμα ορισμού για το Mole. Κύριε. Βαφειάδη οι εργασίες με αφορμή τι έγραψε ο κ. Kid στη σελίδα 52 είναι ακαδημαϊκές δραστηριότητες για να γεμίσουμε το portfolio  και όχι διδακτικές προτάσεις. Αν θέλουν οι εκπαιδευτικοί μπορούν να βρουν ένα επίσημο ορισμό στο Χρυσό βιβλίο της IUPAC

2. Εγώ στην δική σας πρόταση ( διαφάνεια 23 ) για την πόλη βλέπω ότι σημειώνεται ο αριθμός n ( φαντάζομαι mol ) και στην δεξιά και στην αριστερή πλατεία  Αν ήμουν μαθητής σας σίγουρα θα μάθαινα ότι n=0,1 mol αιθανίου αντιστοιχούν σε 0,1 mol διοξειδίου του άνθρακα. Εκτός αν το n δεξιά και αριστερά είναι διαφορετικό με το ίδιο σύμβολο. Αν αυτό δεν είναι παραπλάνηση εγώ συγνώμη… αυτο -εξαπατήθηκα. Ο δάσκαλός μου είχε πολύ καλές προθέσεις 

3. Το εννοιολογικό ξεκαθάρισμα ενός όρου θεωρητικού είναι διαφορετικός στόχος με την εκπαίδευση στον χειρισμό του όρου για υπολογισμούς ( π.χ. στοιχειομετρικούς υπολογισμούς ). Η εννοιολογική αποσαφίνιση ίσως διευκολύνεται από εποπτικά σχέδια αλλά απαιτεί κυρίως περίληψη της ιστορικής διαδρομής των σχέσεων του θεωρητικού όρου με τους άλλους όρους της επιστήμης 

Η ζωγραφική επίσης σπιτιών και ποταμών δεν είναι καλή αναπαράσταση για αποσαφήνιση χημικών φαινομένων …

Πρώτα απ' όλα γιατί και οι καθολικές έννοιες "σπίτι" , ( ή ποτάμι ή γέφυρα ) που κανείς προσεγγίζει όταν φτιάχνει σπίτια που δεν έχουν όγκο , μέγεθος ή χρώμα – αλλά μόνο την απογυμνωμένη ιδέα της σχεδίασης στο νου ενός σπιτιού και της λειτουργίας του -είναι κάτι πολύ διαφορετικό από την καθολική έννοια "χημική ουσία" …

Ας τολμήσουμε να ξαναφέρουμε τους μαθητές μέσα στο εργαστήριο με μπουκαλάκια και χρώματα και ζυγαριές ή έστω και εικονικά όπως ο κ. Χρονάκης με τις πολύ ωραίες βίντεοπαρουσιάσεις πειραμάτων, και ας αφήσουμε τα εικαστικά σε άλλους συναδέλφους.

Ολοι όσοι έχουμε εμπειρία απο διδασκαλία της Χημειας στην Α λυκείου ξερουμε πόσο ζόρικο ειναι για τους μαθητές το κομμάτι της στοιχειομετρίας. Εγώ αυτό που καταλαβαίνω απο την "πόλη του mole" ειναι οτι απλα σκοπό έχει να οπτικοποιησει στο μαθητη την πορεία που ακολουθούμε σε μια απλή σκηση στοιχειομετριας Α λυκείου  (ή  ο,που θα είναι φέτος). Δηλαδη απλά: Βημα 1ο: μετατρέπω τα δεδομένα σε mol   Βήμα 2ο: χρησιμοποιω τη στοιχειομετρια της εξίσωσης και βρισκω τα ζητουμενα σε mol  και Βημα 3ο: μετατρεπω τα ζητουμενα σε ο,τι μου ζητα η ασκηση.  Εγω τους το λεω με λογια, ο συναδελφος οπτικοποιημενα….

Δεν αναφερεται ουτε σε αμφιδρομες αντιδρασεις και αποδοσεις ουτε σε περισσειες ουτε σε μιγματα ή περιπλοκα πραγματα… Ολοι διδασκουμε τις αναλογιες αλλά το μεγαλυτερο ποσοστο των μαθητων χάνεται  και σιγουρα εμεις το αντιθετο θελουμε…

Δυστυχως, η Χημεια ειναι μια επιστημη πολυ αφηρημενη και απαιτητικη για το επιπεδο αναπτυξης τους, οποτε οι απλουστευσεις κατα τη γνωμη μου μάλλον καλό κανουν..

Μια καινοτομική πρόταση σχετική με την εισαγωγή της στοιχειομετρίας, για να διεκδικήσει τον χώρο που ελπίζει ότι της αναλογεί στις σχολικές τάξεις, οφείλει να αντιμετωπίσει σε κάποιο βαθμό την κριτική που αφορά τη συμφωνία του προτεινόμενου μετασχηματισμού με το επιστημονικό πρότυπο.

Σ’ αυτή την θεμελιακή εκπαιδευτική αντιπαράθεση, όταν αναφύεται το κριτήριο της προοδευτικότητας έναντι της αντίθετης άποψης και η επίκληση ακαδημαϊκού τύπου εγκυρότητας των μητρικών ιδεών, δηλαδή ιδεολογικές και κανονιστικές παράμετροι, σε αδύναμη θέση βρίσκεται η καινοτομική πρόταση και δεν θα πρέπει να συμβαίνει αυτό, ιδιαίτερα στη συγκεκριμένη εκπαιδευτική φάση.

Θα διευκολυνόμουν να υπερασπιστώ τη διδακτική πρόταση της ανάρτησης αν μάθαινα

το ποσοστό των μαθητών που εκπόνησαν ως homework αυτά τα εικαστικά ανάλογα της στοιχειομετρίας, επισημαίνοντας ότι όσα παρατέθηκαν είναι αξιόλογα για το αισθητικό ύφος τους

πόσοι από τους μαθητές που έδειξαν να δυσκολεύονται γενικά στη Χημεία, διευκολύνθηκαν στην εννοιολογική ή έστω στην αλγοριθμική διαχείριση της στοιχειομετρίας, τα πέντε χρόνια εφαρμογής αυτής της διδακτικής πρότασης

αν καταγράφηκαν παρανοήσεις που θα δικαίωναν ενστάσεις όπως αυτές που εξέφρασε ο Μήτσος (Γκενές)

τέλος,

θα διευκόλυνε το άνοιγμα της ευρύτερης επίκαιρης συζήτησης για τις δημιουργικές εργασίες, η περίπτωση της “πόλης των mole”, ως προς τα εισαγωγικά ερωτήματα, τον προτεινόμενο τρόπο και τον απαραίτητο χρόνο διαχείρισης και τις παραμέτρους που θα έπρεπε να αξιολογήσουν το τελικό αποτέλεσμα.