by 
Θα ήθελα πραγματικά να ρωτήσω τον ανώνυμο αρμόδιο που “πέταξε” το κεφάλαιο για το Φως στη Β΄Λυκείου… Γενικής παιδείας, πώς μπορεί να διδαχτεί το φως ως ηλεκτρομαγνητικό κύμα, όταν τα παιδιά δεν γνωρίζουν το μαγνητικό πεδίο.
Η διδασκαλία του μαγνητικού πεδίου, σύμφωνα με τις οδηγίες του υπουργείου την προηγούμενη χρονιά, απαιτεί 12 – 14 ώρες, Μετά χαράς θα δεχόμουν έναν από αυτούς τους αρμοδίους στο σχολείο μου, να διδάξει στα παιδιά ως εισαγωγή το ηλεκτρομαγνητικό κύμα, εντός 2 διδακτικών ωρών,γιατί εγώ ως δάσκαλος με πείρα 25 ετών στο Λύκειο, αδυνατώ. Ο λόγος που αδυνατώ είναι γιατί θέλω οι μαθητές μου να μάθουν όχι να τσουβαλιάσουν τις έννοιες, να διεγερθεί και όχι να κατασταλεί η σκέψη τους, να ευχαριστηθούν όχι να βαρεθούν.
Βέβαια θα βρω πάλι κανέναν “τρόπο” όπως: “αυτό δεν πειράζει που δεν το ξέρετε, δε θας χρειαστεί του χρόνου, ό,τι καταλάβετε, πάρτε το δεδομένο, έτσι είναι τι θέλετε και ρωτάτε…”
Θα πρότεινα να ρωτήσουν για τη διδακτέα ύλη – με ηλεκτρονικές φόρμες, από τις τόσες πολλές που συμπληρώνουμε τώρα τελευταία – τους μάχιμους εκπαιδευτικούς, που είναι οι μόνοι αρμόδιοι σε μια εκπαίδευση γεμάτη από “αρμόδιους”.
Εσείς συνάδελφοι τι λέτε; Πως θα το διδάξουμε; Πως θα εξηγήσουμε τι είναι εκείνο το Β στην εισαγωγή; Πως να εξηγήσουμε στα παιδιά ότι η Φυσική δεν είναι κομμάτια ασύνδετα μεταξύ τους; Ότι το Φως και ο Ηλεκτρισμός που έκαναν στο προηγούμενο κεφάλαιο, συνδέονται μεταξύ τους; Ποιος καθηγητής θα καταφέρει μέσα σε 2 ώρες να κάνει τη σύνδεση; Και υποθέτουμε βέβαια πως οι μαθητές γνωρίζουν από το Γυμνάσιο τις ταλαντώσεις και τα κύματα… Μου φαίνεται λες και κάποιος στο υπουργείο μας κάνει πλάκα. Μόνο έτσι εξηγείται. Το μάθημα να μετονομαστεί “Η ΦΥΣΙΚΗ ΣΕ ΚΟΜΙΚΣ”.
Επί του πρακτέου. Πως το διδάσκουμε; Εγώ λέω:
Ένα μάθημα ταλαντώσεις όπου δείχνουμε applet από Σιτσανλή με οριζόντιο ελατήριο.
Δεύτερο μάθημα κύματα, όπου γράφουμε την Θ.Ε.Κ. και συμπληρώνουμε με applet Σιτσανλή ή phet.
Τρίτο μάθημα μια κουβέντα ότι το ηλεκτρικό ρεύμα δημιουργεί μαγνητικό πεδίο! και δείχνουμε το applet από το phet για τα ραδιοκύματα. Ψεκάστε – σκουπίστε – τελειώσατε.
Θα συμφωνήσω απόλυτα Ανδρέα σε όσα γράφεις.
Πριν λίγες μέρες, φίλος ζήτησε τη γνώμη μου για την ύλη της φυσικής στην Α-Β λυκείου
Παραθέτω το κείμενο της απάντησής μου:
………………………………………………………………………………………………………………….
Α’ Λυκείου
Ξεκινώ με κάτι που δεν έχει να κάνει με την ύλη, αλλά με τη γνώση που έχει ο μέσος μαθητής όταν έρχεται από το γυμνάσιο. Ελλειμματική έως προβληματική.
Δεν υπάρχει καμία αίσθηση της διαφοράς διανυσματικού και μονόμετρου μεγέθους. Το χειρότερο όμως είναι ότι οι μαθητές είναι νοητικά ανώριμοι για να αφομοιώσουν αυτή τη διαφορά. Σε αυτό δε φταίνε τα παιδιά, αλλά η light εκδοχή γνώσης στο γυμνάσιο. Η έννοια της διανυσματικής πρόσθεσης μεταξύ αντίθετων διανυσμάτων φαντάζει ως κάτι ιδιαίτερα σύνθετο. Αν σε αυτά προσθέσεις την έλλειψη κατανόησης της έννοιας «συνάρτηση», γίνεται σαφές ότι είναι ιδιαίτερα δύσκολο να διδάξεις φυσική με στοιχειώδεις αξιώσεις…..Η πλειοψηφία των μαθητών, αδυνατεί να κάνει αντικατάσταση τιμών σε τύπο συνάρτησης και να βρει αποτέλεσμα. Όσο για τις γραφικές παραστάσεις η κατάσταση είναι τραγική….Πλήρης άγνοια….
Από αυτό και μόνο η διδασκαλία της κινηματικής καθίσταται προβληματική. Σε ένα στοιχειώδες πρόβλημα αλλαγής της φοράς κίνησης, άρα αλλαγής στο πρόσημο της ταχύτητας, υπάρχει μέγα θέμα……Για την πλειοψηφία, αρνητική επιτάχυνση δηλώνει επιβραδυνόμενη κίνηση…..Δυστυχώς σε ελάχιστο ποσοστό μετά από πολύ προσπάθεια, υπάρχει βελτίωση στην αντίληψη εννοιών, όπως επιταχυνόμενη κίνηση κατά την αρνητική φορά του άξονα, ή ο διαχωρισμός μετατόπισης-θέσης-διαστήματος… Ίσως θα έπρεπε σε αυτό το επίπεδο, να διδάσκουμε μόνο κινήσεις σταθερής φοράς και να επανερχόμαστε στον προσανατολισμό της Β’ Λυκείου στοχεύοντας σε μια βελτιωμένη θεώρηση αυτών των εννοιών…
Η εφαρμογή του 2ου Νόμου σε μια μόνο διάσταση δε βοηθά στην αφομοίωση της έννοιας «διανυσματικό μέγεθος». Είναι απαράδεκτο να μη διδάσκουμε κίνηση σε πλάγιο επίπεδο. Επίσης απαράδεκτος είναι ο εξοβελισμός της ορμής από την Α’ Λυκείου. Ο μαθητής που θα τελειώσει από θεωρητικό προσανατολισμό δε θα γνωρίζει τίποτα για τη διατήρηση της ορμής, θεμελιώδης έννοια όχι μόνο για το μακρόκοσμο….
Το μάθημα θα έπρεπε να είναι 3ωρο, ώστε να μπορεί να διδαχτεί σε «πρώτο χρόνο» και η ορμή και η θερμότητα. Στη συνέχεια στον προσανατολισμό της Β’ Λυκείου θα μπορούσαν οι έννοιες να διδαχθούν σε μεγαλύτερο βάθος.
Απαράδεκτο ότι δε διδάσκεται κυκλική κίνηση στην Α’ Λυκείου. Προφανώς οι κινήσεις στη φύση είναι μόνο ευθύγραμμες….Τώρα γιατί η σελήνη δεν πέφτει στο κεφάλι μας……δε μας απασχολεί.
Κατά τη γνώμη μου, θα μπορούσε στην Α’ Λυκείου, να δοθεί έμφαση στην εφαρμογή του 2ουΝόμου σε χαρακτηριστικές περιπτώσεις, όπως κεκλιμένο και κυκλική κίνηση
Β’ Λυκείου
Μέγα λάθος ο εξοστρακισμός του ηλεκτρομαγνητισμού. Οι μαθητές του θεωρητικού προσανατολισμού θα τελειώσουν το σχολείο χωρίς να έχουν καταλάβει τη σύνδεση ηλεκτρισμού και μαγνητισμού. Θα πρέπει δε να διδαχτούν Η/Μ κύματα χωρίς να γνωρίζουν τι είναι η ένταση του μαγνητικού πεδίου. Θα πρέπει να διδαχτούν μοντέλο Bohr χωρίς να γνωρίζουν γιατί η ελκτική δύναμη Coulomb συγκρατεί το ηλεκτρόνιο σε τροχιά γύρω από τον πυρήνα. Υπάρχει κανείς που πιστεύει ότι μπορείς στοιχειωδώς να εξηγήσεις στη Β’ Λυκείου τι είναι το φως;;;;; Δεν ξέρουν ταλαντώσεις, δεν ξέρουν κύματα , δεν ξέρουν τι είναι το μαγνητικό πεδίο, αλλά εμείς θα διδάξουμε το φως ως τμήμα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος……
Στον προσανατολισμό, θα έπρεπε η ύλη να ξεκινά με κινηματική σε ανεβασμένο επίπεδο, να συνεχίζει με Θεώρημα ώθησης-ορμής, διατήρηση ορμής και κρούσεις, και να ακολουθεί μελέτη κινήσεων με ενεργειακή προσέγγιση.
Θα έπρεπε επίσης να μελετάται αναλυτικά η δυναμική της μεταβαλλόμενης κυκλικής κίνησης, ώστε να έχουμε ελπίδες να προσεγγίσουμε ικανοποιητικά το στερεό.
Είναι απαράδεκτο ότι δεν υπάρχει πουθενά το ανομοιογενές βαρυτικό πεδίο, η έννοια γεωστατικός δορυφόρος, η διαδικασία να μπει το σώμα σε τροχιά …
Τελειώνοντας θέλω να πω, ότι η διδασκαλία της Φυσικής αισθάνομαι ότι γίνεται «κατά τεύχη»…..Δεν υπάρχει συνέχεια, σύνδεση και καθορισμένο πλαίσιο του τι επιδιώκουμε να περάσουμε στους μαθητές…..
Κατά τα άλλα, μας μάρανε η εισαγωγή της σχετικότητας στην Γ’ Λυκείου και τα θέματα εργαστηριακής χροιάς στις εξετάσεις Α’ και Β’ Λυκείου….
Τι συζητάμε ; Εδώ, μέχρι και πρόπερσι είχε μεταφερθεί το ηλεκτρικό κύκλωμα στην Α λυκείου, δίχως να έχει διδαχθεί ο μαθητής για ηλεκτρικό πεδίο, δυναμικό, τάση κ.τ.λ.
Και εγώ είχα παρόμοια απορία. Ποιος μπορεί να το σκέφτηκε αυτό ; Πόσο αδιάφορος ή ακατάλληλος μπορεί να ήταν ;
Πριν λίγες μέρες προετοιμαζόμουν για το πως θα διδάξω το φως στη Β λυκείου. Αδιέξοδο . . .
Το κεφάλαιο αυτό είναι γεμάτο προαπαιτούμενες γνώσεις που ο μαθητής της Β λυκείου δεν έχει διδαχθεί.
Ευχαριστώ για την απάντηση συνάδελφε Θοδωρή. Πόσο δύσκολο είναι άραγε να πάρει κάποιος “αρμόδιος” αυτήν την απάντηση – πρόταση ( και σίγουρα τις προτάσεις και άλλων μαχόμενων συναδέλφων του Ylikonet) και να την μελετήσει λίγο, ας μην την εφαρμόσει, τουλάχιστον να την διαβάσει…
Βέβαια δεν ξεχνώ τη χρονιά που εισήχθη το υπάρχων βιβλίο της β΄γυμνασίου, όπου υπάρχει η έννοια της μετατόπισης, της θέσης, του διαστήματος, της διανυσματικότητας της ταχύτητας και ξεσήκωσε διαμαρτυρίες από συναδέλφους (που δίδασκαν χρόνια στο Γυμνάσιο…), για το πόσο δύσκολες έννοιες είναι για τους μαθητές…Τους μαθητές που στη συνέχεια τους στέλνουν σε μας στο Λύκειο με 19 στη Φυσική και στα Μαθηματικά και πέφτουν από τα σύννεφα στην 1η γραφική παράσταση που πέρασε κάτω απο τον άξονα του t. Και ξέρω συναδέλφους που επειδή ξέρουν τι γίνεται στο Λύκειο, θεωρούνται οι “κακοί” του σχολείου επειδή κάνουν κάτι παραπάνω στα παιδιά, τους μιλάνε για διανύσματα και φορές και τα βάζουν να σκέφτονται. Φταίμε κι εμείς…
Άρα θέτω και το ερώτημα ίσως σε μια άλλη συζήτηση. Τι πρέπει να γίνεται στο Γυμνάσιο; Απο κεί ξεκινάνε τις αλλαγές και όχι απο το εξεταστικό…
Ο ίδιος φίλος ζήτησε και από εμένα ένα κείμενο συναφές με το θέμα που θέτεις Ανδρέα.
Η Φυσική στο Λύκειο.