Βολή και επαλληλία

Καλημέρα, καλή βδομάδα και σας ευχαριστώ για τα σχόλιά σας!

Τον Νίκο, για μια χρήσιμη υπενθύμιση,

τον Πρόδρομο για την επισήμανση της αδικαιολόγητης απουσίας της πλάγιας βολής στη Β΄ Λυκείου Θ.Π.,

τον Γιάννη για τις χαριτωμένες κουβέντες του και θα πω ότι όταν ξανακούς ένα παλιό αγαπημένο κομμάτι που σου χαϊδεύει τη ψυχή, είναι σαν να το ακούς για πρώτη φορά, αρκεί βέβαια να μην πρόκειται για επανεκτέλεση της συμφοράς,

τον Θοδωρή, για την κριτική στη διατύπωση και πιο συγκεκριμένα, αν κατάλαβα καλά, την παράλειψη εκ μέρους μου ότι οι κινήσεις του σεναρίου που επέλεξα είναι ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ, καθόσον υπάρχει και άλλο γόνιμο και κλασσικότερο σενάριο ανάλυσης σε οριζόντιο και κάθετο άξονα, που και αυτό είναι υποθετικό και σωστά πρέπει να το τονίζουμε ΠΑΝΤΑ αυτό, για να αποφευχθεί η εντύπωση του ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ… Χρήσιμη λοιπόν η ένστασή σου, γιατί η Φυσική απαιτεί αυστηρή και νομική γλώσσα.

Κλείνω με λίγη επαλληλία απο Ανδρέα:

{Κατά τη διδακτική της παρουσίαση χρειάζεται

να αποσαφηνίζεται από τον διδάσκοντα :

α. το τι ακριβώς διακηρύσσει . Διακηρύσσει ότι

« μια κίνηση, όπως εκείνη του βλήματος, μπορεί να αναλυθεί σε δύο ταυτόχρονες κινήσεις μεταξύ τους ανεξάρτητες » και υποδηλώνει ότι η συγκεκριμένη κίνηση μπορεί να περιγραφεί με την σύνθεση των ανεξάρτητων αυτών κινήσεων, μέσα από τη μαθηματική διεργασία της υπέρθεσης.

β. το ότι εφόσον οι κινήσεις δεν είναι ανεξάρτητες, η αρχή δεν ισχύει και δεν επιτρέπεται να εφαρμόζεται υπέρθεση.

γ. ότι δεν συνιστά έναν ακόμα νόμο της Φυσικής, αλλά μια πρωταρχική ιδέα η οποία συνέβαλε στο να θεμελιωθεί

η αναλυτική περιγραφή των κινήσεων.

δ. το «σε ποιες περιπτώσεις μπορούμε να την αξιοποιούμε» .

Για να αξιοποιηθεί πρέπει «οι δύο κινήσεις να λαμβάνουν χώρα έτσι ώστε η εξέλιξη δηλαδή της μιας να μην παρεμποδίζει την εξέλιξη της άλλης».

Υπό αυτήν την προϋπόθεση αποτελεί εξαιρετικό «εργαλείο»

i. για τη ανάλυση μιας κίνησης, όπως εκείνη σε ομογενές ηλεκτροστατικό πεδίο,

σε δύο κινήσεις

ii . για τη σύνθεση δύο κινήσεων που να είναι ταυτόχρονες και ανεξάρτητες

Μία ευθύγραμμη ομαλή κίνηση και μία ευθύγραμμη ομαλή κίνηση, ταυτόχρονες και ανεξάρτητες η μία από την άλλη

Μία ευθύγραμμη ομαλά επιταχυνόμενη και μία ευθύγραμμη ομαλή, ταυτόχρονες και ανεξάρτητες η μία από την άλλη

Μία ομαλή κυκλική κίνηση και μία ευθύγραμμη ομαλή, ταυτόχρονες και ανεξάρτητες η μία από την άλλη .

Δύο ταυτόχρονες αρμονικές κινήσεις, ανεξάρτητες η μία από την άλλη και κάθετες μεταξύ τους.

β. Τα «κρίσιμα» σημεία κατά τη διδασκαλία

Από τη σκοπιά της διδασκαλίας, τα «κρίσιμα» σημεία είναι δύο.

Το «τι ακριβώς σημαίνει ΑΝΑΛΥΩ μια κίνηση» και

το «τι ακριβώς σημαίνει ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ»

Ας δούμε το πρώτο.

Τι σημαίνει «αναλύω μια κίνηση σε δύο συνιστώσες» ; Η ΣΚΕΨΗ μου, μου επιτρέπει – για να αντιμετωπιζω ορισμένα προβλήματα ερμηνείας και πρόβλεψης – να θεωρώ ότι «αυτό που συμβαίνει με το υλικό σημείο είναι ισοδύναμο με αυτό που θα συνέβαινε αν εκτελούσε ταυτόχρονα δύο κινήσεις». Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ, τελικός κριτής των ιδεών μας , δεν διαψεύδει την ιδέα αυτή . Έτσι η παρατηρούμενη κίνηση ενός υλικού σημείου μπορεί να θεωρηθεί ως το αποτέλεσμα δύο ξεχωριστών κινήσεων, που συνδυάζονται και ακολουθούνται ταυτόχρονα από αυτό.

Ας δούμε και το «ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ»

Το καλύτερο ίσως παράδειγμα είναι η οριζόντια βολή σε ομογενές πεδίο βαρύτητας η οποία μπορεί να αναλυθεί σε οριζόντια ευθύγραμμη ομαλή κίνηση με την ταχύτητα της εκτόξευσης και σε κατακόρυφη ομαλά επιταχυνόμενη. Μπορεί εδώ να επισημανθεί – αξίζει να να δειχθεί και πειραματικά – ότι η κατακόρυφη κίνηση προς το έδαφος ΔΕΝ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ από « την οριζόντια κίνηση», δεν καθορίζεται από αυτήν ούτε και την καθορίζει . Η εργαστηριακή εμπειρία καταδεικνύει ότι το αντικείμενο θα φθάσει στο έδαφος την ίδια χρονική στιγμή με οποιασδήποτε τιμής οριζόντια ταχύτητα και να βληθεί ακόμα κι αν η η τιμή της οριζόντιας ταχύτητας είναι μηδενική.

Ακριβώς εδώ βρίσκεται και ο πυρήνας της ιδέας για ανεξαρτησία .

Εστιάζουμε ειδικά στην ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΡΙΩΝ ΧΡΟΝΙΚΩΝ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΩΝ,

κεντρικό ζήτημα στην ιδέα του Γαλιλαίου.

α. Το χρονικό διάστημα στο οποίο θα έφθανε στο έδαφος, εάν έπεφτε χωρίς οριζόντια ταχύτητα

β. Το χρονικό διάστημα στο οποίο φθάνει στο έδαφος σε σημείο Μ.

γ. Το χρονικό διάστημα στο οποίο θα έφθανε σε σημείο της κατακορύφου που ανήκει το σημείο Μ, εάν εκινείτο με σταθερή ταχύτητα, εκείνη της εκτόξευσής του}