web analytics

Πλάτωνος και Αριστοτέλους γωνία

1Με αφορμή την συζήτηση για το ερώτημα σχετικά με το μήκος κύματος που αντιλαμβάνεται ένας Παρατηρητής

……………….

Σωκράτης  : Μάθε μου λοιπόν , ποιο , τέλος πάντων είναι αυτό το τυπικό γνώρισμα ώστε κοιτάζοντας το και έχοντά το ως υπόδειγμα να μπορώ κάθε τι το οποίο κάνεις είτε εσύ είτε οποιοσδήποτε άλλος και το οποίο είναι όμοιο με αυτό να το χαρακτηρίζω όσιο , και κάθε τι που δεν είναι σαν αυτό να μην το χαρακτηρίζω όσιο.

Ευθύφρων : Αφού το θέλεις Σωκράτη να το διατυπώσω και έτσι ….

…….

Β. Φυσικού ορισμοί ( Μήτσου )

Κλασικός :  Πες μου λοιπόν φυσικέ ποιος είναι ο ορισμός του «μήκους κύματος»

Φυσικός : Μα δεν θα τον διατυπώσω εγώ τον ορισμό, τον έχει κάθε βιβλίο κυματικής , ακόμα και το σχολικό:

Κλασικός : Ναι αλλά πρέπει να συμφωνήσουμε , ότι καταλαβαίνουμε τα ίδια . Ας ανοίξουμε λοιπόν το σχολικό βιβλίο και ας διαβάσουμε τι γράφει για το μήκος κύματος .

Διαβάστε όλο το κείμενο

Πλάτωνος και Αριστοτέλους γωνία

Αφιερωμένο στον Βαγγέλη Κουντούρη και τον Στάθη Λεβέτα

Loading

Subscribe
Ειδοποίηση για
47 Σχόλια
Inline Feedbacks
Όλα τα σχόλια
Στάθης Λεβέτας
Αρχισυντάκτης
20/05/2018 4:40 ΜΜ

Γιάννη καλησπέρα.

Το εκλαμβάνω ως εξής: Το μήκος κύματος είναι η χωρική περίοδος της διαταραχής στο σύστημα αναφοράς που κάθε φορά υιοθετούμε, όπως η Τ είναι η αντίστοιχη χρονική περίοδος.

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης

Καλησπέρα Στάθη.

Έτσι εκλαμβάνεται. Τ = 2π/ω  και λ = 2π/κ. Από την λύση y = Α.ημ(ωt-κ.x) ή  y = Α.ημ(κ.x- ω.t).

Όμως πρέπει να παρασχεθεί μια διδακτικά εύληπτη παρουσίαση του μήκους κύματος. Επιλέχθηκε η γνωστή , η οποία όμως δεν είναι ο ορισμός του.

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης

Γεια σου Μήτσο.

Το "αντιλαμβάνεται" είναι κάτι που θεωρώ περίφραση. Θα μπορούσα να περιμένω την λέξη "βλέπει" ή "θεωρεί".

Το θέμα είναι καλό. 

Όταν λέω ότι "περιστρεφόμενος πάνω σε μύλο παιδικής χαράς, αντιλαμβάνομαι ένα παγκάκι να εκτελεί κυκλική κίνηση" δεν είναι ανάγκη να βρίσκομαι πάνω στον μύλο. Μπορώ να μετρώ τη θέση του παγκακιού ως προς σύστημα αναφοράς συνδεδεμένο με τον μύλο, χωρίς να υποβληθώ σε τέτοια ταλαιπωρία. Χρησιμοποιώ την περίφραση για δυο λόγους.

Για να γίνει παραστατικότερη η περιγραφή.

Για να πω λιγότερα λόγια.

Έτσι θα συμφωνήσω με τον Στάθη στο ότι το "αντιλαμβάνομαι" σημαίνει μετρήσεις ακριβείς και όχι κάτι σαν "νομίζω ότι".

Τώρα για τον ορισμό δεν καταλαβαίνω ακριβώς τι εννοείς. Τον ορισμό γενικώς ή τον συγκεκριμένο;

Ποιος είναι ο ορισμός του μήκους κύματος;

Αυτό που γράφεται περί απόστασης εντός μιας περιόδου είναι ορισμός ή διδακτική προσέγγιση απλουστευμένη;

Ας δεχθούμε ότι αυτός είναι ο ορισμός του μήκους κύματος. Αυτό που μετράμε με φασματογράφο όταν ένα άστρο απομακρύνεται τι είναι;

Είναι μήκος κύματος;

Μήπως ο ορισμός είναι ο άλλος (που αναφέρεται στο μέσον και στην απόσταση ισοφασικών επιφανειών), ακριβώς για να καλύψει καί τέτοιες περιπτώσεις;

Βαγγέλης Κουντούρης

καλησπέρα σε όλους

η φράση "ο παρατηρητής αντιλαμβάνεται", μιλάμε για πειραματική διαδικασία, είναι και η "πέτρα του σκανδάλου" που βρέθηκα εδώ, κάνοντας την πρώτη μου παρουσία, εντελώς τυχαία είχα δει μια σχετική ανάρτηση τότε, πριν 9 χρόνια (;) όντας σε διαδικτυακό επίπεδο προνηπίου…, οπότε είχα και μια μικρή "κόντρα" με έναν, μετέπειτα, πολύ καλό συνάδελφο και φίλο

φίλε Μήτσο, προφανώς σωστά με ερμηνεύεις

φίλε Γιάννη, μήπως μπορείς να βρεις εκείνη την πρώτη μου ανάρτηση;

και αν. ίσως, προτείνεις αλλαγή του ορισμού σε "…η απόσταση ανάμεσα σε δύο διαδοχικά μέγιστα" ή κάτι παρόμοιο, αν αυτός γίνει αποδεκτός θα τον σεβαστώ ως παντοδύναμο ορισμό, όπως και τον ήδη υπάρχοντα και στο βιβλίο της Β΄ Γενικής και της Γ΄ Κατεύθυνσης, αλλά και πάλι δεν θα σεβαστώ κανένα δεύτερο ορισμό μετά τον παντοδύναμο πρώτον

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης

Βαγγέλη δεν μπορώ να βρω την τότε ανάρτηση.

Βαγγέλη δεν προτείνω ούτε αλλαγή ορισμού, ούτε ορισμό. Με την ευκαιρία της συζήτησης αναζήτησα ορισμούς σε Αλεξόπουλο, Halliday, Αϊνστάιν-Ίνφελντ, Μπριτάνικα, Βικιπαίδεια.

Όλοι αναγράφουν ότι μήκος κύματος είναι η απόσταση δύο διαδοχικών σημείων που έχουν ίδια φάση.

Προφανώς εγώ ουδέν πρότεινα. Ούτε ορισμό ούτε κάτι.

Ψάχνω με την ευκαιρία της συζήτησης. Κατάλαβα ότι η φράση:

Μήκος κύματος είναι η απόσταση στην οποία διαδίδεται το κύμα εντός μιας περιόδου.

είναι διδακτική προσέγγιση.

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης
Απάντηση σε  Δημήτρης Γκενές

Γιατί Μήτσο να μην μπορούμε να συνεννοηθούμε;

Η λέξη αντιλαμβάνομαι σημαίνει ότι σημαίνει. Στην καθημερινή ζωή δεν αποκλείει και το "ξεγελάστηκα".

Όμως όταν μιλάμε για συστήματα αναφοράς είναι περίφραση ανάλογη του "βλέπω".

Πρόκειται για σύστημα αναφοράς που εμείς παριστάνουμε με ένα παιδάκι ή έναν κύριο και λέμε ότι "βλέπει το ακίνητο σώμα να κινείται επί κυκλικής τροχιάς" και άλλα παρόμοια. 

Οι περιφράσεις χρησιμοποιούνται σε πολλές περιπτώσεις. Μιλούσαμε για ένα σώμα που κάνει δύο κινήσεις για να αποφύγουμε μια περιγραφή-ραψωδία. Δεν το λέγαμε για να εμπλακούμε σε συζήτηση περί του εάν ένα σώμα μόνο μία κίνηση εκτελεί και όχι δύο.

Έτσι και τα "αντιλαμβάνεται", "βλέπει", "διαπιστώνει" κ.λ.π. έχουν ένα νόημα διαφορετικό από το "αυταπατάται".

Ας υποθέτουμε κάθε φορά ότι ο παρατηρητής μας διαθέτει κάθε όργανο και πως είναι (στο σύστημά του) αλάνθαστος.

 

Βαγγέλης Κουντούρης

Γιάννη, το "είναι" σε καμία περίπτωση δεν συνάδει με ορισμό

δεν δείχνει αυθαιρεσία,

δείχνει διαπίστωση, κατόπιν ερεύνης ίσως,

άρα μετά ορισμόν…

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης

Βαγγέλη καλημέρα.

Έγραψα σύντομα μια μεγαλύτερη διατύπωση και χρησιμοποίησα το "είναι".

Δες τα βιβλία και τις εγκυκλοπαίδειες που λέω  και αναζήτησε τον ορισμό του μήκους κύματος.

Ποιος είναι ο ορισμός που δίνουν;

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης

Καλημέρα Μήτσο.

Λες:

Εγώ ισχυρίζομαι ότι ο παρατηρητής δεν έχει κανένα τρόπο να αντιληφθεί το μέγεθος του μήκους κύματος 

Υπάρχει με myltilog.

Ο Γιάννης "αντιλαμβάνεται", "μετρά", "διαπιστώνει" , "βλέπει" , αυτά που δείχνει ο  φασματογράφος του.

Το αν καταλήγει σε κάποιο συμπέρασμα για το άστρο είναι άλλο θέμα.

Διονύσης Μάργαρης
Αρχισυντάκτης
21/05/2018 9:32 ΠΜ

Καλημέρα και καλή βδομάδα σε όλους. Διακρίνω μια ένταση στη συζήτηση ή κάνω λάθος;

Είχα την εντύπωση ότι η συζήτηση ήταν χαλαρή και δεν οδηγούσε σε ένταση, απλά «δείχναμε χαρακτήρα» υποστηρίζοντας ο καθένας το δικό του…

Ας προσπαθήσω να πω λοιπόν μερικά πράγματα, μήπως και ξεκαθαριστεί που υπάρχει συμφωνία, πού παρανόηση και πού παραμένει διαφωνία.

Πάμε λοιπόν στα δύο σημεία που βάζεις Μήτσο.

1) Το ρήμα «αντιλαμβάνομαι» το θεωρώ ακατάλληλο και δεν νομίζω ότι πρέπει να χρησιμοποιείται σε ερώτημα που αναφέρεται στο μήκος κύματος. Θα συμφωνήσω ότι ένας παρατηρητής δεν αντιλαμβάνεται (με τις αισθήσεις του) μήκος κύματος. Το χρησιμοποιούμε;

Προσωπικά όχι. Μπορείτε να  δείτε όλες τις αναρτήσεις του δικτύου μας πάνω στο Doppler εδώ. Στις τρεις τελευταίες προσωπικές μου αναρτήσεις έχω γράψει:

«Για τα μήκη κύματος των ήχων, τους οποίους αντιλαμβάνονται οι δυο παρατηρητές»,

«Ποιο το μήκος κύματος του ήχου που ακούει ο οδηγός του Β οχήματος;»

«Ποιο το μήκος κύματος του ήχου που φτάνει στον οδηγού του Β αυτοκινήτου;»

Οι παρατηρητές «αντιλαμβάνονται», «ακούνε» ήχο ο οποίος ΕΧΕΙ ένα μήκος κύματος. Ο ήχος έχει μήκος κύματος, άσχετα το πώς μπορεί να προσδιοριστεί, να μετρηθεί. (Νομίζω ότι σε προηγούμενη φάση της συζήτησης αμφισβητήθηκε, όχι ο τρόπος « του αντιλαμβάνομαι» αλλά η ύπαρξη ή αν έχει νόημα το μήκος κύματος).

2) Πάμε στο θέμα του «κυρίαρχου ορισμού». Πέρα από το ερώτημα ποιος είναι ο κυρίαρχος, πράγμα που δεν είναι ξεκάθαρο, ούτε νομίζω ότι υπάρχει πάντα ένας «κυρίαρχος» ορισμός, αφού αυτός έχει να κάνει με το επίπεδο διδασκαλίας (άλλο ορισμό για κάποιο θέμα θα χρειαστεί να δώσεις σε ένα μαθητή Δημοτικού και άλλον σε κάποιο που διδάσκεται θεωρητική Φυσική στο Πανεπιστήμιο…), ας έρθουμε στο  συγκεκριμένο.

Θέλετε να πάρουμε ως «κυρίαρχο ορισμό» αυτόν που μιλάει για απόσταση διάδοσης του κύματος σε χρόνο μιας περιόδου; Ας το κάνουμε.

Μια ακίνητη πηγή ήχου ταλαντώνεται, εκτελώντας 1000 ταλαντώσεις το δευτερόλεπτο.

-Ποια είναι η συχνότητα του ήχου που παράγεται;

Η απάντηση έρχεται αυθόρμητα. Παράγεται ήχος με f=1000Ηz.

Μια πηγή κινείται με ταχύτητα υ, εκτελώντας 1000 ταλαντώσεις το δευτερόλεπτο.

-Ποια είναι η συχνότητα του ήχου που παράγεται;

Συνάδελφοι το ερώτημα δεν έχει μία απάντηση. Δεν παράγεται ένας ήχος με μια ορισμένη συχνότητα. Σε κάθε διεύθυνση διαδίδεται ένας ήχος με διαφορετική συχνότητα, λίγο μεγαλύτερη ή λίγο μικρότερη από τα 1000Ηz. Αυτό μπορούμε να το αποδεχθούμε ή θα σκεφτόμαστε ότι έχουμε ΕΝΑ ήχο με συχνότητα 1000Ηz; Μπορούμε να αποδεχτούμε ότι η κίνηση της πηγής, ισοδυναμεί με το ότι ο χώρος έπαψε να είναι ισότροπος;

Ας έρθουμε τώρα σε ένα σημείο Α πάνω στην διεύθυνση της ταχύτητας και στο οποίο πλησιάζει η πηγή.

Στο σημείο αυτό φτάνει το κύμα με ορισμένη ταχύτητα (ταχύτητα του ήχου, η οποία εξαρτάται από το μέσον, άρα σταθερή και ίση με αυτήν που θα είχαμε και στην περίπτωση ακίνητης πηγής) ορισμένης συχνότητας f΄ ή αν προτιμάτε με ορισμένη περίοδο ταλάντωσης Τ΄ όπου (f΄>1000Ηz και Τ΄<1ms). Μήκος κύματος είναι η απόσταση που διαδίδεται αυτό το κύμα σε μια περίοδο ταλάντωσης (ταλάντωσης του μέσου και όχι της πηγής…) και είναι ίσο με:
λ΄=υηχ∙Τ΄
Εφαρμόζω τον κυρίαρχο ορισμό, δεν αλλάζω τίποτα. Δεν έβαλα στη συζήτηση άλλο ορισμό, ούτε όργανα ούτε παρατηρητές.

Πού «χάνει» η λογική μου;

Βαγγέλης Κουντούρης

καλημέρα Διονύση, καλημέρα σε όλους

από μένα καμία ένταση ("φιλοκαλούμεν μετ' ευτελείας, γαρ…")

θυμάμαι, περίπου, τί είχα γράψει πριν 9 (;) χρόνια, στην "πρώτη" μου εδώ

"δεν αποδέχομαι τη φράση: το μήκος κύματος που αντιλαμβάνεται ο παρατηρητής…, διότι…, και αποδέχομαι τη φράση: το μήκος κύματος του ήχου που αντιλαμβάνεται ο παρατηρητής…", δηλαδή όλο "το μυστικό" είναι ποιο είναι το αντικείμενο του ρήματος "αντιλαμβάνεται", κατά την άποψή μου είναι ο ήχος

σήμερα, πάντως, που "παρεξένεψα" κι άλλο, 9 χρόνια πέρασαν…, θα τροποποιούσα το αποδεκτό ως εξής: το φαινόμενο (ή εικονικό) μήκος κύματος του ήχου που αντιλαμβάνεται ο παρατηρητής…" και θα επαναλάμβανα τα περί αλαθήτου…

με την ευκαιρία, πάντως, να καταθέσω μία, ακόμη σχετική άποψη:

το φαινόμενο, όταν η πηγή είναι ακίνητη και κινείται ο παρατηρητής και το φαινόμενο, όταν η πηγή κινείται και είναι ακίνητος ο παρατηρητής δεν είναι ποιοτικά ίδια

στην πρώτη περίπτωση η πηγή “δεν φταίει” καθόλου για το τί εισπράτει ένας παρατηρητής, με την έννοια ότι τα μέτωπα του ήχου που εκπέμπει δημιουργούν ομόκεντρες σφαιρικές επιφάνειες, που απέχουν μεταξύ τους λ, πώς τότε ο κινούμενος παρατηρητής “χρεώνει” άλλο μήκος κύματος; σ' αυτήν την περίπτωση, ακόμη και αν αλλάξουμε τον ορισμό (προσωπικά σέβομαι κάθε ορισμό, διότι είναι ορισμός) σε "η απόσταση ανάμεσα σε δύο διαδοχικά μέτωπα…", πάλι ο ακίνητος παρατηρητής είναι "φάουλ"

είναι σαν να λέμε ότι αν ένα αυτοκίνητο κινείται στην Εθνική, η απόσταση ανάμεσα στα κολωνάκια που δείχνουν τα χιλιόμετρα, “υπολογίζεται” από τον οδηγό αντίστροφα ανάλογα με την ταχύτητα, και μικρότερη από 1000m (το “μήκος κύματος”), ενώ το σωστό είναι ότι ο χρόνος κίνησης (η περίοδος) ανάμεσα στα κολωνάκια μειώνεται, η απόσταση παραμένει 1000m

 

Διονύσης Μάργαρης
Αρχισυντάκτης
21/05/2018 10:42 ΠΜ

Καλημέρα Βαγγέλη.

Συμφωνώ ότι τα  δύο φαινόμενα (κίνηση παρατηρητή-κίνηση πηγής) είναι διαφορετικά.

Αλλά στην περίπτωση του κινούμενου παρατηρητή, δεν έχουμε αλλαγή στο μήκος κύματος. Το ίδιο μήκος που υπολογίζει ο ακίνητος παρατηρητής, υπολογίζει και ο κινούμενος.

Ο ακίνητος το υπολογίζει από τη σχέση λ=υηχ/f, όπου f η συχνότητα του ήχου που ακούει

Ο κινούμενος παρατηρητής υπολογίζει το ίδιο μήκος κύματος από τη σχέση  λ=(υηχΑ)/, όπου ξανά  η συχνότητα του ήχου που ακούει αυτός.