Η παράδοση της Εργαστηριακής Διδασκαλίας της Φυσικής και της Χημείας

Με αφορμή μια πολύ φρέσκια διαδικτυακή έκδοση που ταξινομεί όργανα του 19^ου αιώνα με τα οποία ήταν εξοπλισμένο το Γυμνάσιο Σύρου, κόντρα στην συγκυρία των Εξετάσεων με τους επισκέπτες του ylikonet να αναζητούν αποκλειστικά ιδέες για «θέματα»,  μια μικρή αναφορά στην παράδοση της Εργαστηριακής Διδασκαλίας της Φυσικής και Χημείας στο νεώτερο Ελληνικό Κράτος.

Εποπτικά Όργανα Γυμνασίου Σύρου – 19^ος Αιώνας – ΕΚΦΕ Σύρου (2018)

Το Γυμνάσιο Σύρου ιδρύθηκε μαζί με το προσφυγικό ρεύμα των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου με την Επανάνσταση, ιδιαίτερα μετά την καταστροφή της Χίου. Το σχολείο οργανώθηκε από τον χιώτη μαθητή του Αδαμάντιου Κοραή, αρχιμανδρίτη  Νεόφυτο Βάμβα, μετέπειτα Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών και οργανωτή της Σχολής της Χίου (1814-1820), με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα μαθηματικά και τις θετικές επιστήμες.

Ποιοι είναι οι συντελεστές

Οι διαχρονικοί ΕΚΦΕ Σύρου, Τζώρτζης Μακρυωνίτης, Νίκος Ρούμελης, Καλλιόπη Κωνσταντινίδου. Ο Τζώρτζης, συνταξιούχος σήμερα εκπαιδευτικός, με εμπειρίες αυτοδιοικητικού άρχοντα, δεν λέει να ξεκολλήσει από τις παλιές του αγάπες. Ο Νίκος είναι ο σημερινός Σύμβουλος ΠΕ04 Κυκλάδων και η κ. Κωνσταντινίδου συνεχίζει στο πόστο τους.

Ο συνάδελφος πληροφορικός Γιώργος Αυγέρης επιμελήθηκε την ηλεκτρονική έκδοση, την οποία προτείνω να απολαύσεις εδώ.

Από το βιβλίο έμαθα ότι παρόμοιας ιστορικής αξίας όργανα υπάρχουν στην Ιωνίδειο και στο 1^ο Γυμνάσιο Ναυπλίου. Η κατασκευή πολλών από τα φωτογραφημένα όργανα έγινε στον παρισινό οίκο Ducettet.

στο ίδιο κλίμα,   

Οδηγός Μουσείου Ιστορίας & Φυσικής Χίου (2005)

Εδώ ταξινομούνται τα όργανα της Σχολής της Χίου, μετέπειτα Γυμνάσιον Χίου με καθηγητές τους Κ. Βαρδαλάχο και Ν. Βάμβα και τον ίδιο τον Κοραή να αποστέλλει τα πρώτα όργανα Φυσικής από το Παρίσι. Ο εμπλουτισμός του εργαστηρίου συνεχίστηκε από την οικογένεια των γενοβέζικης καταγωγής γαιοκτημόνων Αργέντη (1911) με γαλλικής κατασκευής όργανα. Μια ακόμα χορηγία, στα πλαίσια της πολεμικής αποζημίωσης του 1^ου Παγκόσμιου Πολέμου από το εργοστάσιο κατασκευής επιστημονικών οργάνων Max Kohl στο Φυσικό του Πανεπιστήμιου Αθηνών, που τμήμα της (πολλαπλά όργανα επίδειξης) δόθηκε σε κάποια σχολεία της χώρας.

συντελεστής

Ο χιώτης φυσικός Αντώνης Μπουρνιάς που δίδαξε ευδόκιμα στο Βαρβάκειο τη Φυσική στο εργαστήριο, όπως μαρτυρά ο νέος τότε (και τώρα) συνάδελφός του Ανδρέας Βαλαδάκης και κοντά στο τέλος της διδακτικής του καριέρας, επέστρεψε στο 1^ο Λύκειο Χίου, επιμελήθηκε το Μουσείο Φυσικής Χίου, που συστεγάζεται με το Μουσείο Ιστορίας στο 1^ο Γυμνάσιο Χίου και συνέταξε το κομμάτι του οδηγού που αφορά τα όργανα Φυσικής.

τι κρατώ

Και οι δύο συλλογές οργάνων έχουν συγκροτηθεί σε Χίο και Σύρο με το πνεύμα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και χορηγίες του χιώτικου εφοπλιστικού κεφαλαίου, με οργανωτή και στις δυο περιπτώσεις τον Νεόφυτο Βάμβα.

Ότι και στις δυο περιπτώσεις η παράδοση απεδείχθη «ζώσα», αφού παρά τις γραφειοκρατικές δυσκολίες που αντιμετώπισαν αυτοί που διαχρονικά αντιλήφθηκαν την αξία των συλλογών οργάνων που ανακάλυψαν, ενδεικτικά αναφέρω τους Μπουρνιά και Μακρυωνύτη, πέτυχαν να τα διασώσουν, να τα επισκευάσουν, να τα ταξινόμησουν και μαζί με τους συνεργάτες τους να τα αναδείξουν ως τεκμήρια της Εργαστηριακής Παράδοσης της Διδασκαλίας των Φυσικών Επιστημών.

Αυτή η παράδοση δεν φαίνεται να συνεχίζει να καρποφορεί στα σχολικά εργαστήρια της χώρας.