Σαλτερής Γ. Περιστεράκης

Το οροπέδιο της Τραγαίας (Τρανή Γη/ ο Τάσος Αναστασίου διορθώνει: η Γη του τράγου) στο Χαλκί της Νάξου, φιλοξενεί εκκλησίες με έργα ιδιόμορφης βυζαντινής τέχνης. Μέσα στα ελαιόδενδρα, υπάρχουν δείγματα της εικονοκλαστικής περιόδου της κόσμησης των ναών (περίοδος Εικονομαχίας), αλλά και μορφές που παραπέμπουν σε αναγεννησιακές εικόνες, πριν την Ιταλική Αναγέννηση. Οδεύοντας από το Χαλκί στο μονοπάτι προς τον Άι-Γιώργη τον Διασορίτη και  τον Ταξιάρχη στα Μονοίτσια, η παρέα αντιμετώπισε την επιγραφή που δείχνει ο Βασίλης, πάνω στον καινούργιο ναό της Αγίας Μαρίνας.

Η δωρεά τιμά τη μνήμη ενός ναξιώτη φυσικού, που με κάποια από τα διδακτικά του εγχειρίδια κάναμε τα πρώτα βήματα στη Γυμνασιακή Φυσική στα τέλη του 1960. Ρώτησα τους υπόλοιπους φυσικούς της παρέας που σπούδασαν στη Μέση Εκπαίδευση την δεκαετία 1985-95, αν τους έλεγε τίποτε το όνομα Σαλτερής Γ. Περιστεράκης. Αναγνώρισαν με αυτό το όνομα, μόνον τον χημικό Κώστα Σαλτερή και τα λυκειακά του βοηθήματα.

Επιστρέφοντας πίσω, έψαξα στο διαδίκτυο αλλά δεν βρήκα πολλά.

Το όνομα

Το Σαλτερής παραπέμπει στον τόπο καταγωγής, δηλαδή στην ορεινή Νάξο – Τραγαία, αλλά και στην Ιταλία. Προέρχεται από το λατινικό saltus – salteris (στα λατινικά δρυμός). Ίσως σημαίνει δασοφύλακας ή ο επιφορτισμένος με τον έλεγχο των δασών σύμφωνα με την φεουδαρχική οργάνωση του Δουκάτου των Κυκλάδων, με πρωτεύουσα τη Νάξο.

Φυσικό Αθήνας

Μια φωτογραφία του 1935, μαζί με τους Γ. Αθανασιάδη, καθηγητή της Β Έδρας Φυσικής, Κ. Αλεξόπουλο, υφηγητή της Β Έδρας, Μ. Αναστασιάδη, μετέπειτα καθηγητή Ηλεκτρονικής Φυσικής και τον συνεργάτη του Αλεξόπουλου στη συγγραφή των πανεπιστημιακών εγχειριδίων (Γεώργιο) Μπίλλη.

Το 1936 είναι βοηθός στο Β Εργαστήριο Φυσικής.

Στην καταγραφή “οι Ναξιώτες της Αθήνας”, αναφέρεται ως Επιμελητής

Υπήρξε ο επιστημονικός υπεύθυνος της αφής της Ολυμπιακής φλόγας στην Ολυμπία στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου (1936) με κάτοπτρο που αποτελούσε μέρος των πολεμικών αποζημιώσεων της Γερμανίας προς την Ελλάδα για τον 1^ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αναφέρεται ως «a 47-year-old physicist named Salteris G. Peristerakis» ξανά ως υπεύθυνος για την αφή, στους Ολυμπιακούς αγώνες της Μελβούρνης (1956). Απ’ αυτή την αυστραλέζικη αναφορά προκύπτει ότι γεννήθηκε το 1909.

Συνεργάστηκε στην διάσωση των οργάνων Φυσικής του Πανεπιστημίου της Σμύρνης, όπως μαρτυρά το ακόλουθο απόσπασμα από την Βικιπαιδεία.

«Στις 23 Αυγούστου του 1922 ο Καραθεοδωρή συγκέντρωσε το προσωπικό και το ενημέρωσε σχετικά με την αποχώρησή τους από τη Σμύρνη, ενώ το εφοδίασε με λίγα χρήματα και συστατικές επιστολές. Το κλειδί του ιδρύματος το παρέδωσε συμβολικά στον Πλαστήρα. Τα βιβλία της βιβλιοθήκης του ιδρύματος φυσικοχημικά όργανα και το αρχείο του πανεπιστημίου παραδόθηκαν από τον Καραθεοδωρή στον καθηγητή Δημήτριο Χόνδρο και στη συνέχεια φυλάχθηκαν από τους Μιχαήλ Αναστασιάδη, Θεόδωρο Κουγιουμτζέλη και Σαλτέρη Περιστεράκη, οι οποίοι και τα παρέδωσαν στον Καίσαρα Αλεξόπουλο. Σήμερα βρίσκονται στο Μουσείο Φυσικών Επιστημών και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών».

Συγγραφικό Έργο

Γι’ αυτό υπήρξε γνωστός. Τα βιβλία που έγραψε, κάποια μαζί με τον υφηγητή στο Φυσικό και καθηγητή στο ΕΜΠ, Θεόδωρο Κουγιουμτζέλη, υπήρξαν δημοφιλή την 10ετία του 1960 μεταξύ των υποψηφίων των Πανεπιστημίων. Κάποια απ’ αυτά: Γυμνάσιο, Λύκειο. Ήταν βιβλία φιλικά στον αναγνώστη, απαλλαγμένα από τις υπερβολικές περιγραφές εργαστηριακών διατάξεων, που είχε ο σύγχρονός τους «Μάζης», ενώ ήταν λιγότερο απαιτητικά στην εννοιολογική διαπραγμάτευση απ’ αυτήν που πρότεινε ο Αλεξόπουλος.

Μέχρι το 1973 μετέχει στην συντακτική επιτροπή του Φυσικού Κόσμου, όπως μαρτυρούν οι καταγραφές στο μικρό κελλάρι του Μίλτου.

Και λοιπόν;

Τα μαθητικά εγχειρίδια κάποιας συγκεκριμένης περιόδου στο ελληνικό εκπαιδευτικό τοπίο, αφορούν μόνο τους φιλίστορες και ίσως αυτούς που “βασανίστηκαν” απ’ αυτά και οι ίδιοι τα “βασάνισαν” με σημειώσεις στα περιθώρια. Χαρακτηρίζουν αποκλειστικά την συγκεκριμένη εκπαιδευτική περίοδο που εκδόθηκαν χωρίς να αποτελέσουν τη βάση για τα επόμενα εκπαιδευτικά εγχειρήματα. Στην συγκεκριμένη τυχαία και αναπάντεχη συνάντηση με την χορηγική επιγραφή στην ενδοχώρα της Νάξου, ενεργοποιήθηκαν συναισθηματικοί αλλά όχι λειτουργικοί συνειρμοί.

Δεν ισχύει το ίδιο με τα αντίστοιχα εγχειρίδια του Αλεξόπουλου.