by 
Παρακολουθώντας τις τελευταίες εξελίξεις στο χώρο της εκπαίδευσης παρατήρησα ότι πολλοί επαΐοντες ισχυρίζονται ότι δεν πρέπει πλέον να επιμένουμε στον ακαδημαϊκό χαρακτήρα των φ.ε αλλά στον ιστορικό και κοινωνικό τους ρόλο. Γι αυτό λοιπόν απευθύνω κυρίως προς αυτούς τις παρακάτω ερωτήσεις.
–>Ποιος ανακάλυψε ότι δεν κινείται η Γη γύρω από τον Ήλιο αλλά ο Ήλιος γύρω από τη Γη;
–>Σε ποια παρατηρησιακά δεδομένα βασίστηκε ώστε να κάνει αυτή την ανακάλυψη;
–>Τι συνέπειες είχε αυτή η ανακάλυψη στα κοινωνικά δρώμενα της εποχής;
Καλησπέρα Πάνο.
Δεν ανήκω στους επαΐοντες, αλλά θα μου επιτρέψεις να δώσω κάποιες απαντήσεις στα ερωτήματα που βάζεις.
Βέβαια θα μπορούσα να δώσω και άλλες απαντήσεις, όπως:
Και ποιος λέει τέτοια πράγματα, ότι η Γη γυρίζει γύρω από τον Ήλιο; Αυτές είναι δοξασίες κάποιων “κολλημένων, δήθεν επιστημόνων” οι οποίοι έχουν μείνει στον 19ο αιώνα (ούτε καν στον 20ο δεν έχουν φτάσει…)
Μια δημοκρατική εκπαίδευση, δεν μπορεί να υποστηρίζει και να διδάσκει τέτοιες δοξασίες
Καλησπέρα Πάνο.
Όταν διάβασα το ερώτημά σου σκέφτηκα τον Αρίσταρχο τον Σάμιο.
Ψάχνοντας όμως βρήκα στο physics4U….
Αναφέρεται ο Φιλόλαος από τον Κρότωνα. Τον επόμενο αιώνα υπεστήριξε την θέση ο Ηρακλείδης ο Ποντικός αλλά τον δουλεύανε ακόμα και οι φίλοι του. Παραδοξολόγο τον φωνάζανε.
Εσύ βέβαια άλλο θέλεις να πεις αλλά αφού το έφερε η κουβέντα…..
Τι συνέπειες είχε στα κοινωνικά δρώμενα;
Ιδέαν δεν έχω, αλλά φαντάζομαι πως ούτε η πιο τεκμηριωμένη θέση του Αρίσταρχου είχε τέτοιες συνέπειες.
Συνέπειες φαίνεται να έχει η ανακάλυψη μετά τον Κοπέρνικο, επί Γαλιλαίου, λόγω των γνωστών γεγονότων.
Θα συμφωνήσω μαζί σου για τα όσα είπες και δεν είπες περί ακαδημαϊκού χαρακτήρα των Φυσικών Επιστημών.
Καλησπέρα σε όλους.
Είμαι σίγουρος πως ο Πάνος ήθελε μια επί της ουσίας συζήτηση και όχι μια επιβεβαίωση πως κάποιοι δήθεν επαΐοντες χρειάζονται και λίγο ( ή και πολύ) καζούρα.
οπότε
μάλλον δεν ήθελε να γράψει :
Ποιος ανακάλυψε ότι δεν κινείται η Γη γύρω από τον Ήλιο αλλά ο Ήλιος γύρω από τη Γη;
αλλά
Ποιος ανακάλυψε ότι δεν κινείται ο Ήλιος γύρω από τη Γη, αλλά η Γη γύρω από τον Ήλιο ;
Δεν ξέρω αν τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της επιστήμης είναι εύκολο να τα αποδώσουμε σε κάποια συγκεκριμένα πρόσωπα κάποιες συγκεκριμένες στιγμές και να μιλήσουμε για ανακάλυψη. Ίσως για πολύ λίγα επεισόδια να είναι δυνατόν να έχουμε μια τέτοια σίγουρη απόδοση ( π.χ. ακτίνες Χ στον Roetgen ) αλλά σίγουρα για την περίπτωση της σωστής περιγραφής των σχετικών κινήσεων μέσα στο ηλιακό σύστημα δεν είναι και τόσο εύκολο.
Οι περιγραφές Αρίσταρχου και Ερατοσθένη θεωρούνται καλές ηλιοκεντρικές περιγραφές αλλά εκτός του ιστορικού πλαισίου ώστε να γίνουν αποδεκτές . Άλλωστε οι περιγραφές αυτές ανήκουν στην προεπιστημονική όπως λέμε εποχή ( πριν τον 10ο αιώνα που αρχίζουν να θεσμοθετούνται οι πρώτες ακαδημαϊκές διαδικασίες επικύρωσης των επιστημονικών γνώσεων στην Δυτική Ευρώπη )
Οι εργασίες του Tycho Brahe, Johannes Kepler, Galilei Galileo … ήταν καθοριστικές όχι μόνο για την Φυσική αλλά για όλη την μεταβατική περίοδο συγκρότησης των Πανεπιστημιακών – ακαδημαϊκών θεσμών και της επικύρωση της νίκης της αναλυτικής σκέψης της επιστήμης επί του παλιού κόσμου ρητορικής αντιπαράθεσης δογμάτων.
Και αυτό το γνωρίζουν καλά όσοι από τους επαϊοντες δεν είναι δήθεν κοινωνιολόγοι.
Η ακαδημαϊκότητα βάλλεται πανταχόθεν από τις αρχές του αιώνα μας … Δεν είναι μόνο κάποιοι δήθεν του ΙΕΠ που αναμασούν επιχειρήματα αυτού του τύπου.
Ασφαλώς και η διδακτική των φυσικών επιστημών πρέπει να όχι μόνο να σέβεται την επιστημονική μεθοδολογία αλλά και να την αναδεικνύει με συζήτηση επί μεταγνωσιακών θεμάτων. Και όχι μόνο των φυσικών επιστημών η διδακτική αλλά και των επιστημών του Ανθρώπου ( Κοινωνιολογία, Ψυχολογία, Ιστορία, … ) οφείλουν να ακολουθούν και να προωθούν την ακαδημαϊκή επιστημονική κουλτούρα που πρώτα και κύρια θέτει στην δοκιμασία της πρακτικής κάθε ειδική και γενική πρόταση ακόμα και τις Αρχές κάθε επιστήμης … Αυτό άλλωστε είναι το ζητούμενο σε όλη την εκπαιδευτική διαδικασία να εμπεδωθεί η επιστημονική κουλτούρα ενάντια σε δόγματα, και φανατισμούς οπαδών και πιστών.
Όμως από την άλλη οφείλουμε να διαχωρίσουμε τον ρόλο της διδακτικής των φυσικών επιστημών στην γενική Παιδεία που στοχεύει η Δευτεροβάθμια εκπαίδευση από την εξειδικευμένη προγύμναση στα εργαλεία της κάθε επιστήμης ειδικά όπως αυτό επιδιώκεται στα Πανεπιστήμια. Και δεν είναι μόνο θέμα πλάτους και βάθους ή διαφοράς στα προαπαιτούμενα.
Η διδασκαλία στα Πανεπιστήμια στοχεύει στην παραγωγή επιστημόνων με ικανότητες στον χειρισμό των θεωρητικών και εργαστηριακών εργαλείων … Η Γενική Παιδεία θα πρέπει να στοχεύει στην παραγωγή πολιτών με εμπιστοσύνη στα ερμηνευτικά σχήματα της θεσμοθετημένης επιστήμης και αντισώματα στην ψευδοεπιστήμη και τον ανορθολογισμό.
Άρα η απόδειξη της αρχής του Αρχιμήδη δεν μπορεί να περιορίζεται στην απεικόνιση με κιμωλία επί πίνακα μιας ακολουθίας μαθηματικών συνεπαγωγών που αναπαριστούν την απόδειξη ότι η διαφορά πιέσεων στην άνω και κάτω βάση κυλίνδρου, πολλαπλασιασμένη επί το εμβαδόν της βάσης ισούται με το γινόμενο της μάζας υγρού ποσότητας ίσης με αυτήν που χωρά στον θεωρούμενο κύλινδρο ….
συγνώμη για το “σεντόνι” αλλά και για τα λάθη … έχω ακόμα μακρύ δρόμο με τα μάτια μου …
Ναι δεν πρέπει να μείνουμε ούτε στην παρουσίαση της κανονιστική πλευράς της επιστήμης εμπλουτίζοντας τα παραπάνω μαθηματικά με δέκα εφαρμογές , ασκήσεις και προβλήματα …
Πρέπει να επεκταθούμε και στην πειραματική επιβεβαίωση με μέτρηση και σφάλματα…
και στο παιχνίδι με το μπαλάκι του πιγκ-πογκ που πιέζεται μέσα σε σωλήνα δοκιμαστικό και απαιτεί επιπλέον δύναμη για να ανυψώσει την επιφάνεια …
Να μιλήσουμε για την οικοδόμηση των εννοιών και των φυσικών μεγεθών μας . Αλλά να μιλήσουμε και για τις πρακτικές εφαρμογές των συμπερασμάτων …
Όσο θα μένουμε σε υπερπαραγωγές αφύσικων ασκησιοκατασκευών κατάλληλες για την διάκριση των αρίστων … τόσο θα δίνουμε χώρο στους δήθεν επαΐοντες
Γεια σας παιδιά (Γιάννη και Μήτσο). Τι έγινε Μήτσο;
"Ποιος ανακάλυψε ότι δεν κινείται η Γη γύρω από τον Ήλιο αλλά ο Ήλιος γύρω από τη Γη;
αλλά
Ποιος ανακάλυψε ότι δεν κινείται ο Ήλιος γύρω από τη Γη, αλλά η Γη γύρω από τον Ήλιο ;"
Εγώ στο 2ο απάντησα…
Διονύση δεν πρόσεξα πως ο Πάνος τα έγραψε ανάποδα.
Ούτε και γω Γιάννη.
Ο Μήτσος το έπιασε, αλλά νομίζω ότι ο Πάνος αυτό ήθελε να γράψει…
Ας δούμε τι ήθελε να πει. υποθέτω πως πρόθεση έχει να γελοιοποιήσει τις "ρηξικέλευθες" θέσεις που δειλά-δειλά εμφανίζονται από κοινωνιολογούντες και όψιμους οπαδούς της "γνώσης για όλους".
Σε αυτή τη βάση Γιάννη, απάντησα και γω στο πρώτο μου σχόλιο…
Είδα το σχόλιο. Ο όρος "δημοκρατική εκπαίδευση" χρησιμοποιείται ποικιλοτρόπως. Είναι πομφόλυγα που θέλει να προκαλέσει εντύπωση. Πείθει όμως κόσμο. Κάποιοι θεωρούν ότι η "εξιστόρηση" των ανακαλύψεων συμβάλει στην καλλιέργεια περισσότερο από επιλύσεις προβλημάτων.
Υπάρχει και μία αφελής ή και πονηρή στάση:
Ταυτίζεται η επίλυση προβλημάτων με την ασκησιολογία. Επειδή η δεύτερη είναι απεχθής, βάλλεται και η πρώτη. Η οποία όμως συμβάλλει ανυπολόγιστα στην καλλιέργεια. Σε κάνει να σκέπτεσαι. ΄Ένας παπαγάλος δεν σκέπτεται.
Θ δώσω ένα παράδειγμα.
Κάναμε Λογική στο Γυμνάσιο όπως θυμάσαι. Η Φιλόλογος παραξενεύτηκε από την ευκολία ανίχνευσης λογικών σφαλμάτων που είχαμε εμείς του Πρακτικού. Δεν ήξερε ότι κατασκευάζαμε την αντίθετη πρόταση αντικαθιστώντας το "υπάρχει" με το "δια κάθε" και αντιστρόφως. Δηλαδή:
-Όλοι οι Σουηδοί είναι ξανθοί.
Αντίθετη δεν είναι η "Κανείς Σουηδός δεν είναι ξανθός" αλλά η:
-Υπάρχει Σουηδός μη ξανθός.
Η θεωρία συνόλων μπορεί να σε κάνει ικανό να βρεις λογικά λάθη πιο εύκολα και να παρουσιάσεις αντιπαραδείγματα σε κάποιον τσαρλατάνο που προσπαθεί να σε δουλέψει.
Η καλλιέργεια στις Φυσικές Επιστήμες…..
Ισχυρίζεται ένας ότι ένα φάρμακο έχει αραίωση 30 μηδενικών. Εσύ ξέρεις τον αριθμό του Αβογκάντρο και απαντάς:
-Κάτσε ρε φίλε! Το μπουκαλάκι δηλαδή περιέχει ένα εκατομμυριοστό του μορίου!
Καταλαβαίνεις ότι αν όλα τα οχήματα γίνονταν ηλεκτρικά, δεν θα είχαμε μηδενικά καυσαέρια.
Καταλαβαίνεις ότι ένα αεροπλάνο θα έπρεπε να έχει το μέγεθος συνοικίας προκειμένου να μας ψεκάσει.
Όλα αυτά προέκυψαν από "ακαδημαϊκή" διδασκαλία και όχι από "κοινωνιολογίζουσα".
Αφορμή του σχολίου μου ήταν μία παρουσίαση που είδα στου youtube από έναν ντόκτορα της διδακτικής σχετική με το θέμα. Αναφέρθηκε στην μεγάλη ανακάλυψη του Γαλιλαίου που βασίστηκε σε παρατηρησιακά δεδομένα και απέδειξε ότι η γη κινείται γύρω από τον ήλιο και όχι βέβαια το αντίθετο. Ένας ισχυρισμός όμως που βρίσκεται σε αντίθεση με αυτό που γράφει το βιβλίο της Α' Λυκείου το οποίο αναφέρει:
Η κίνηση είναι έννοια σχετική, δηλαδή η περιγραφή της εξαρτάται από το σύστημα στο οποίο αναφερόμαστε.
Άρα όσο σωστό είναι να πούμε ότι η γη κινείται γύρω από τον ήλιο άλλο τόσο σωστό είναι να ισχυριστούμε και το αντίθετο ( όπως το διατύπωσα) αφού απλά αυτό που κάναμε είναι να αλλάξουμε το σύστημα αναφοράς. Απλά το ηλιοκεντρικό σύστημα απλοποιεί τη δυναμική μελέτη του συστήματος αφού οι εμφανιζόμενες δυνάμεις είναι αρκετά λιγότερες.
Αυτά παθαίνουμε όταν αφήνουμε στην άκρη την ακαδημαϊκή φύση των φ.ε και επικεντρώνουμε την προσοχή μας στην ιστορική και κοινωνική τους σημασία. Κάνουμε παρουσιάσεις με ιστορικό και κοινωνικό περιεχόμενο εντελώς όμως αντιεπιστημονικές.
Μία ρήση του αείμνηστου Μάνου Χατζιδακι σχετική με το πως πρέπει να είναι η παιδεία που με εκφράζει σε μεγάλο βαθμό
Η αληθινή παιδεία και όχι η ανεύθυνη εκπαίδευση και η πληροφορία χωρίς κρίση και χωρίς ανήσυχη αμφισβητούμενη συμπερασματολογία. Αυτή η παιδεία που δεν εφησυχάζει ούτε δημιουργεί αυταρέσκεια στον σπουδάζοντα, αλλά πολλαπλασιάζει τα ερωτήματα και την ανασφάλεια. Όμως μια τέτοια παιδεία δεν ευνοείται από τις πολιτικές παρατάξεις και από όλες τις κυβερνήσεις, διότι κατασκευάζει ελεύθερους και ανυπότακτους πολίτες μη χρήσιμους για το ευτελές παιχνίδι των κομμάτων και της πολιτικής. Κι αποτελεί πολιτική «παράδοση» η πεποίθηση πως τα κτήνη, με κατάλληλη τακτική και αντιμετώπιση, καθοδηγούνται, τιθασεύονται.
Θα πρόσθετα. Μία παιδεία μη χρησιμοθηρική στηριζόμενη στις μεγάλες κολώνες του πολιτισμού του ανθρώπου, στο λόγο, στις τέχνες και τις επιστήμες.