Κάθε πέρυσι και καλύτερα; Μερικές σκέψεις εν όψει πανελληνίων

Αγαπητοί συνάδελφοι καλημέρα.

Επειδή η συζήτηση που ξεκίνησε ο Μανώλης είναι ενδιαφέρουσα, αποφάσισα να πάρω και γω μέρος με σκοπό να καταθέσω κάποια στοιχεία σε σχέση με την εκπαίδευση και την αγορά εργασίας στο, κάπως μακρινό, παρελθόν. Παραθέτοντας αυτά τα στοιχεία θα αποφύγω να κάνω σχόλια και συσχετισμούς με το παρόν, αφού τους θεωρώ προφανείς.

1946: Ο πατέρας μου τελειώνει το γυμνάσιο. Ο παππούς μου είναι έμπορος ηλεκτρικών ειδών στα Γιάννενα και προσπαθεί να πείσει τον πατέρα μου να σπουδάσει στο φυσικό της Αθήνας. Ο πατέρας μου δεν θέλει να σπουδάσει αλλά θέλει να γίνει συνέταιρος του παππού μου στο μαγαζί. Το σχέδιο του παππού μου για τον πατέρα μου είναι, αφού πάρει τα πτυχίο, να γίνει ραδιοηλεκτρολόγος Α΄ τελειώνοντας το ενδεικτικό ραδιοηλεκτρολογίας και, στη συνέχεια, να αναλάβει το τεχνικό τμήμα του καταστήματος. Ο παππούς μου πείθει τον πατέρα μου και ο πατέρας μου αρχίζει να διαβάζει ώστε, την επόμενη χρονιά, (1947) να πάει στην Αθήνα να δώσει εξετάσεις στο φυσικό (έτσι γινόταν τότε). Το διάβασμα που έκανε ήταν (όπως μας έλεγε) σκληρό.

Σημείωση: ο πατέρας μου διάβαζε φυσική από βιβλίο του Α. Μάζη. Όταν ήμουν μικρός ξεφύλλιζα αυτό το βιβλίο και θυμάμαι το εξής: στο κεφάλαιο της πυρηνικής φυσικής είχε το νόμο των ραδιενεργών διασπάσεων και κάποιος, ίσως ο πατέρας μου ή κάποιος καθηγητής του, είχε σημειώσει με κόκκινο στυλό επάνω του την εξής φράση: Καλά. Θα μπει στο Πανεπιστήμιο.

1947: Ο πατέρας μου πάει στην Αθήνα (παίρνοντας καράβι από την Πρέβεζα), δίνει εξετάσεις στο φυσικό της Αθήνας (στη Σόλωνος) και πετυχαίνει. Στο Α΄ έτος φυσικού ήταν 25 φοιτητές από τους οποίους οι 5 τελείωσαν.

Σημείωση: την εποχή εκείνη η Ελλάδα είχε δύο τμήματα φυσικής.

Οι χρονολογίες που αναφέρω παρακάτω είναι προσεγγιστικές.

1952: Ο πατέρας μου χρωστάει πυρηνική φυσική (δεν είμαι σίγουρος αν χρωστούσε άλλα μαθήματα) αλλά δεν υπήρχε χρόνος: ο στρατός δεν έδινε άλλη αναβολή.

1955: Ο πατέρας μου απολύεται, γυρίζει στην Αθήνα και διαβάζει πυρηνική φυσική. Το κεφάλι του πάει να σπάσει. Εξετάζεται προφορικά και ο καθηγητής τον ρωτά για το νετρίνο. Του απαντά ότι είναι υποθετικό σωματίδιο και ο καθηγητής του απαντά: «πήγα πρόσφατα σε Συνέδριο όπου έγινε ανακοίνωση για την ανίχνευση του νετρίνο. Βέβαια εσύ δεν είσαι υποχρεωμένος να το ξέρεις».

Ο πατέρας μου παίρνει το πτυχίο και γράφεται στο ενδεικτικό ραδιοηλεκτρολογίας.

1956: Για να στελεχωθεί πλήρως η τεχνική υπηρεσία του ΟΤΕ, ζητούν συγκεκριμένο αριθμό αποφοίτων από το ενδεικτικό ραδιοηλεκτρολογίας. Για να ικανοποιήσει τον ΟΤΕ ο Αναστασιάδης (ο επικεφαλής του τμήματος) έκανε τα τεσσάρια πεντάρια (συνηθισμένη πρακτική στα σημερινά ΑΕΙ).

Για οικονομικούς λόγους ο πατέρας μου εγκαταλείπει το ενδεικτικό ραδιοηλεκτρολογίας.

1956: Ο πατέρας μου διδάσκει φυσικές επιστήμες σε ιδιωτικό σχολείο στα Γιάννενα.

1958: Σε συνεργασία με έναν μαθηματικό, ο πατέρας μου ανοίγει φροντιστήριο.

1960: Ο παππούς μου πεθαίνει πρόωρα και ο πατέρας μου αναλαμβάνει το κατάστημα ηλεκτρικών ειδών. Ωστόσο, δεν εγκαταλείπει το φροντιστήριο.

1965: Σε προσχολική ηλικία πάω να δω πως κάνει μάθημα ο πατέρας μου. Το μάθημα ήταν για το ράδιο, αλλά δεν μπορούσα να καταλάβω τι σχέση έχει αυτό το ράδιο με το ράδιο που ήξερα (που είχε ο πατέρας μου στα ράφια του μαγαζιού).

1966: Και το μαγαζί, αλλά και το φροντιστήριο είχαν καλά λεφτά, αλλά ο πατέρας μου δεν μπορούσε και τα δυο. Τελικά αποφάσισε να κρατήσει το μαγαζί.

Σημείωση: Αν και σήμερα είναι δύσκολο να πει κανείς πόσα φροντιστήρια υπάρχουν στα Γιάννενα, εκείνη την εποχή ήταν μόνο δυο και ο πληθυσμός της πόλης το 1/3 του σημερινού.

1971: Ο πατέρας μου αρχίζει να διδάσκει (με ωριαίο αντιμίσθιο) φυσική στη σχολή εργοδηγών Ιωαννίνων.

Σημείωση: Όπως σήμερα πηγαίνουν στο ΕΠΑΛ αντί να πάνε σε Γενικό Λύκειο, τότε πήγαιναν στη Σχολή Εργοδηγών.

Ο πατέρας μου προσλαμβάνει έναν μαθητή της Σχολής Εργοδηγών, τον Κώστα, σαν υπάλληλο στο μαγαζί. Ο Κώστας ήταν εξαιρετικός υπάλληλος, τόσο στο τεχνικό τμήμα όσο και στο εμπορικό. Δυστυχώς όμως ο Κώστας δεν είχε καλές επιδόσεις στα Μαθηματικά και εγκατέλειψε τη σχολή εργοδηγών.

Ένα από τα πολλά συμπεράσματα που θα μπορούσε να βγάλει κανείς από την παραπάνω αφήγηση είναι ότι, και το 1947 και το 1965, στα Ελληνικά σχολεία διδάσκονταν πυρηνική φυσική και το μάθημα αυτό ήταν στα εξεταστέα για την εισαγωγή στη ΑΕ. Το 1979, που έδινα εγώ εισιτήριες εξετάσεις, η πυρηνική φυσική ήταν επίσης εξεταστέο μάθημα. Αχ, πόσο με είχαν ταλαιπωρήσει τότε οι μονάδες μέτρησης της ραδιενέργειας!

Σημείωση: Τελικά, μπαμπά, ότι δεν μπόρεσα να καταλάβω σε κείνο το μάθημα του 65, το κατάλαβα το 79.

Αγαπητοί συνάδελφοι.

Νομίζω δεν έχουμε δει το πρόβλημα απ΄ τη σωστή πλευρά του.

Έστω ένας εξωγήινος επισκέπτεται την Ελλάδα τρεις φορές. Το 1950, το 1980 και το 2019.

Στην πρώτη επίσκεψη θα δει ότι λίγοι νέοι θέλουν να σπουδάσουν.

Στη δεύτερη επίσκεψη θα δει ότι πολλοί είναι αυτοί που σπουδάζουν, υπάρχουν όμως και πολλοί που, είτε επειδή έχουν στρωμένη δουλειά, είτε επειδή θέλουν πολλά λεφτά και προτιμούν να ασχοληθούν με μπίζνες αντί για σπουδές, είτε επειδή η σχολή που πέτυχαν δεν υπόσχεται πολλά, δεν σπουδάζουν ή εγκαταλείπουν τις σπουδές τους.

Στην τρίτη επίσκεψη θα δει ότι όλοι θέλουν να σπουδάσουν.

Αν διερωτηθεί για τα αίτια, ποια να είναι αυτά;

1. Οι Έλληνες έχουν πάθος για μόρφωση;

2. Το να έχεις πτυχίο σε ανεβάζει κοινωνικά έστω κι αν γίνεις σερβιτόρος;

3. Ότι το πτυχίο ανοίγει πολλές πόρτες;

4. Ότι η φοιτητική ζωή "δεν παίζεται;"

5. Ότι όλοι οι γονείς "θέλουν το καμάρι τους επιστήμονα;"

6. Όλα τα παραπάνω;

7. Άλλο; (προσδιορίστε).

Καλησπέρα Διονύση.

2. Ακόμα και σήμερα το πτυχίο σε ανεβάζει κοινωνικά, αλλά, όπως πάει το πράγμα, σε λίγα χρόνια το πτυχίο θα είναι τόσο αυτονόητο όσο ήταν το απολυτήριο Λυκείου το 2000. Γιατί το 2019 έχουμε διπλάσιους φοιτητές απ΄ όσους είχαμε το 2000.

4. Ο Έλληνας φοιτητής ζει μια άπαικτη φοιτητική ζωή και δεν τον νοιάζει που τη ζει με τα λεφτά των γονιών. Αν του πεις "δεν δουλεύεις" θα σου απαντήσει "δηλαδή οι σπουδές δεν είναι δουλειά;"

5. Ο πατέρας μου ποτέ δεν είχε το όνειρο "να δει το καμάρι του επιστήμονα". Θυμάμαι τι μου είχε πει μια φορά ενώ ήμουν 15 χρονών: "φυσικός θέλεις να σπουδάσεις; άντε, πήγαινε. Τα γκραντ και τα ντιβ. Ποτέ μου δεν τα κατάλαβα".

Καλησπέρα Χαράλαμπε.

Ένας που τελειώνει Νομική ή Φαρμακευτική μπορεί μετά το πτυχίο να γίνει δικηγόρος ή φαρμακοποιός. Αλλά κάποιος που δεν σπουδάζει τίποτα, μπορεί να γίνει ηλεκτρολόγος ή υδραυλικός. Όμως ο αριθμός των ενεργών δικηγόρων και φαρμακοποιών αυξάνει, χωρίς να αυξάνει ο αριθμός των ηλεκτρολόγων και υδραυλικών. Σύντομα ο μέσος δικηγόρος ή φαρμακοποιός θα κερδίζει λιγότερα από τον μέσο ηλεκτρολόγο ή μηχανικό. Άρα η θέση "μη σπουδάζεις και γίνε υδραυλικός" πρέπει να αρχίσει να γίνεται αποδεκτή.

Όταν μιλάμε για "βελτίωση του Ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος", απλά χάνουμε το χρόνο μας. Γιατί, αν μια επιτροπή σοφών κάνει δέκα προτάσεις για να βελτιώσει την Ελληνική εκπαίδευση, δεν θα υιοθετηθεί καμία. Γιατί όλες θα κοστίσουν πολιτικά. Έτσι, ποτέ δεν θα βαρεθούμε να βλέπουμε:

• Κυριολεκτικά άσχετους και θεόστραβους να μπαίνουν στην Ανώτατη Εκπαίδευση.
• Να ιδρύονται τμήματα που δεν έχουν αντικείμενο στην αγορά εργασίας.
• Να ιδρύονται τμήματα που οδηγούν σε υπερκορεσμένα επαγγέλματα.
• Στα τσιπουράδικα να μας σερβίρουν γκαρσόνια με διδακτορικό στην πυρηνική φυσική.

Με τους επιστήμονες, Διονύση, θα γίνει ότι έγινε και με το Ελληνικό χρέος.

Καταλάβαμε ότι έχουμε χρέος, και επομένως να μπούμε σε μνημόνιο, όταν αυτό έφτασε τα 320 δισ.

Θα καταλάβουμε ότι η Ελλάδα παραγέμισε με επιστήμονες, όταν αυτοί θα πεινάσουν.