by 
Όντας λίγες μέρες πριν τις εξετάσεις και μετά από αρκετή σκέψη αποφάσισα να καταθέσω τον προβληματισμό μου, σχετικά με κάποια θέματα που αν μη τι άλλο δεν είναι, κατά τη γνώμη μου, ξεκάθαρα.
- “Η αντίδραση Α→B ΔΗ=-40KJ έχει ενέργεια ενεργοποίησης Ε=30KJ. Τότε η Β→Α έχει ενέργεια ενεργοποίησης 70KJ”.
Ο παραπάνω ισχυρισμός, μολονότι παρόμοιος περιέχεται στο σχολικό εγχειρίδιο και έχει ζητηθεί σε εξετάσεις, δεν είναι κατ’ ανάγκη σωστός (για την ακρίβεια δεν είναι στις περισσότερες περιπτώσεις σωστός). Μπορεί να ισχύει αν η Β→Α να έχει ακριβώς το αντίθετο μηχανισμό από την Α→Β (γεγονός σπάνιο). - u1=u2≠0 για τις ταχύτητες των δύο αντίθετων φορών μιας αμφίδρομης αντίδρασης. Αν είμαστε συνεπείς και θεωρήσουμε ως ταχύτητα αντίδρασης για την Α⇄Β την σχέση u=-d[A]/dt τότε στην ισορροπία u=0! Βέβαια στην ισορροπία και d[Β]/dt=0.
- Επικάλυψη τροχιακών μεταξύ C και O , C και N σε αλκοόλες, αιθέρες, καρβονυλικές, αμίνες κλπ. To Ο και το N συμμετέχουν στους δεσμούς με υβριδικά τροχιακά.
- H ενέργεια του ηλεκτρονίου σε πολυηλεκτρονικό άτομο ή ιόν δεν εξαρτάται από το ms. Και που στηρίζεται ο κανόνας του Hund;
- % v/v περιεκτικότητα για αέρια μείγματα. Ισούται με το γραμμομοριακό κλάσμα. Πρέπει οι μαθητές να το γνωρίζουν; Πρέπει δηλαδή να γνωρίζουν την έννοια του μερικού όγκου ενώ είναι εκτός ύλης η μερική πίεση;
- Πρέπει ο υποψήφιος να γνωρίζει τα περί δεσμών για να ερμηνεύσει την συμπεριφορά των στοιχείων μιας περιόδου ως προς τις ενώσεις τους με Cl και O; Πρέπει να γνωρίζει (χωρίς να το έχει διδαχθεί στην Α Λυκείου) περί βασικών και όξινων οξειδίων για τον ίδιο λόγο;
- Στην κατανομή Maxwell-Boltzmann ο άξονας των τεταγμένων προφανώς δεν είναι κλάσμα μορίων. Είναι μια συνάρτηση κατανομής f(E) τέτοια ώστε το γινόμενο f(E)dE να είναι το κλάσμα των μορίων με ενέργεια μεταξύ E και E+dE. Έτσι το εμβαδόν που περικλείει η καμπύλη με τον άξονα των τετμημένων για Ε>Εα αντιστοιχεί στο κλάσμα μορίων με E>Ea. Ακόμη νομίζω ότι είναι λάθος και η γραμμοσκίαση.
- Τέλος το pH διαλύματος είναι ο αρνητικός δεκαδικός λογάριθμος της αριθμητικής τιμής της συγκέντρωσης των οξωνίων του διαλύματος ή ο αντίθετος του δεκαδικού λογάριθμου της αριθμητικής τιμής της συγκέντρωσης των οξωνίων του διαλύματος; Αχ βρε Σακελλαρίδη θα μας κυνηγάς έναν αιώνα!!!
Μιχάλη καλησπέρα κι από εδώ. Θέτεις σημαντικότατους προβληματισμούς. Προσωπικά θέλω πολύ να τους συζητήσουμε αλλά είναι αργά (1 π.μ.) και επιφυλάσσομαι μόλις βρω χρόνο, αν έχεις βέβαια και συ, ή και κάποιος άλλος, τη διάθεση. Θα τα συζητήσουμε…
Καλημέρα και από εδώ Μιχάλη.
Κρίσιμα ερωτήματα, που καλά θα ήταν να συζητηθούν και να αποφευχθεί η λογική τους στις προσεχείς εξετάσεις.
Να μείνω στην πρώτη:
"Μπορεί να ισχύει αν η Β→Α να έχει ακριβώς το αντίθετο μηχανισμό από την Α→Β (γεγονός σπάνιο)."
Νομίζω οφθαλμοφανές…
Μπράβο Μιχάλη!
Μιχάλη καλημέρα!
Για το πρώτο
Για το Α-> Β έχουμε ας πούμε ενδιάμεσο το Γ, για το Β -> Α δεν έχουμε το ίδιο ενδιάμεσο;
Έχεις υπόψιν κάποια συγκεκριμένη αντίδραση; ή διαισθητικά το λες;;
Καλημέρα σε όλους. Βασίλη, η καύση του Η2 και η ηλεκτρόλυση του Η2Ο δεν έχουν το ίδιο ενδιάμεσο.
Πολύ σημαντική η επισήμανσή σου για τα υβριδικά τροχιακά του Ο και του Ν στις ενώσεις που αναφέρεις.
Καλημέρα Μιχάλη!!!
Το σχολικό βιβλίο και το θέμα των εξετάσεων αναφέρονται σε ένα σχήμα που αντιστοιχεί σε μία αντίδραση με ένα συγκεκριμένο μηχανισμό που πραγματοποιείται και προς τις δύο κατευθύνσεις σε κάποιες συγκεκριμένες συνθήκες ενώ εσύ αναφέρεσαι σε δύο αντιδράσεις με εντελώς διαφορετικές συνθήκες (καύση ηλεκτρόλυση) και προφανώς σε δύο εντελώς διαφορετικά σχήματα.
Δεν μπορούμε δηλαδή να ρωτάμε αν το Εα – ΔΗ της αντίδρασης Α⟶Β στους 10οC και η Εα της αντίδρασης Β⟶Α στους 50οC είναι ίσα. Είναι προφανές ότι όλα τα μεγέθη έχουν αλλάξει.
Απ' ότι καταλαβαίνω Βασίλη βασικά συμφωνούμε. Προφανώς αν η Α ⟶Β με ΔΗ, Εα1 και η Β ⟶Α με Εα2 έχουν τον "αντίστροφο μηχανισμό" τότε μπορεί Εα2=Εα1 + ΔΗ (με μια επίφύλαξη για τις υψηλές θερμοκρασίες). Το τονίζω πρέπει να έχουν αντίστροφο μηχανισμό όχι απλώς να έχουμε ίδιες συνθήκες στην αρχή και το τέλος (άν οι συνθήκες είναι ίδιες καθόλη την πρόοδο της αντίδρασης, επί της ουσίας έχουμε ίδιο μηχανισμό).
Στο παράδειγμα που ανέφερα πρόσεξα. Θεώρησα (χωρίς να το κάνω ξεκάθαρο, από βιασύνη) ότι το μείγμα H2 και O2 βρίσκεται στις ίδιες συνθήκες με το υγρό H2O.
Επανερχόμενος όμως στα θέματα που έχουν δοθεί δεν αναφέρεται ότι οι αντιδράσεις έχουν αντίστροφο μηχανισμό…
Για το 5. (% v/v αερίων).
Θεωρώ ότι έχει διδαχθεί στην Α Λυκείου, στην καταστατική εξίσωση και στην εφαρμογή της σε μίγματα αερίων.
Υπάρχει και η ερώτηση 39 σελ 162 στο σχολ. βιβλίο της Α.
Αγαπητέ Δημήτρη η ερώτηση που αναφέρεις αφορά δύο αέρια σε διαφορετικά δοχεία. Αν δύο αέρια βρίσκονται στο ίδιο δοχείο o όγκος καθενός είναι ίσος με τον όγκο του δοχείου!
Για να οριστεί η %v/v περιεκτικότητα σtα αέρια, πρέπει να εισαχθεί πρώτα η έννοια του μερικού όγκουως του του όγκου που θα καταλάμβανε συστατικό αερίου μείγματος αν ασκούσε πίεση ίση με την πίεση του μείγματος στην ίδια θερμοκρασία.
Τότε αν P η πίεση, V o όγκος, n ο συνολικός αριθμός mol του αερίου μείγματος και Vi ο μερικός όγκος, ni ο αριθμός mol του συστατικού i, για ιδανικά αέρια ισχύει: Vi/V=ni/n.
Για εμάς που έχουμε μπει σε εργαστήριο και έχουμε δει πολλά παραπάνω από τα παιδιά, ορισμένα πράγματα είναι, έστω και διαισθητικά, ξεκαθαρισμένα. Αν έχουμε για παράδειγμα δοχείο όγκου 10L και μας ρωτήσουν πoιος ο όγκος του N2 στο δοχείο θα πούμε 10L (ο χώρος στον οποίο έχουν πρόσβαση τα μόρια του Ν2 αφού τα αέρια καταλαμβάνουν τον όγκο του δοχείου που τα περιέχει). Όταν καμμιά φορά λέμε με χαλαρό (χωρίς καμμία παραπάνω εξήγηση) τρόπο στα παιδιά ότι ο όγκος του Ν2 είναι 8L (80%v/v N2. 20%v/v O2) μάλλον τους δημιουργούμε λάθος εικόνα.
Δεν θεωρώ τόσο δύσκολο (ισως να το θεωρώ και απαραίτητο) να εισαχθεί η έννοια της μερικής πίεσης, του μερικού όγκου και του γραμμομοριακού κλάσματος στη διδασκαλία.
Mιχάλη,
όντως η ερώτηση 39 αναφέρεται σε δύο αέρια Α,Β.
Υπάρχει όμως και η άσκηση 36 (σελ 161;)
που αναφέρεται σε μίγμα αερίων Α και Β με ίσα mol. Στο (β) ζητάει "τον λόγο των όγκων των 2 αερίων στο μίγμα"!.
Χωρίς να εξηγεί τι εκφράζει αυτός ο λόγος..
Η αλήθεια είναι ότι η έννοια % v/v αερίων δεν καλύπτεται σωστά στα υπάρχοντα σχολικά βιβλία.
Τέλος συμφωνώ ότι η μερική πίεση κι ο νόμος Ντάλτον θα ήταν χρήσιμα εργαλεία σε πολλά κεφάλαια. (και ακόμη περισσότερο με την επέκταση της ύλης στην Γ').
@Δημήτρη. Συμφωνώ απόλυτα.
Γενικά σκέφτηκα αρκετά πριν κάνω την ανάρτηση, γιατί δεν θα ήθελα να δημιουργηθεί μια εκτενής συζήτηση για ασάφειες ακριβώς πριν τις εξετάσεις. Θα έκανε κακό στους υποψήφιους. Ανάφερα έτσι κάποια τρανταχτά παραδείγματα.
Έχω σκοπό να ξεκινήσω μια τέτοια συζήτηση, μετά τις εξετάσεις, και προσβλέπω στη συσσωρευμένη πείρα των συμμετεχόντων στο ylikonet για κάποια τελικά συμπεράσματα. Να ξέρετε ότι θεωρώ λιγάκι άχαρο να συζητάμε που υπάρχει λάθος ή πρόβλημα αλλά είναι κάτι που πρέπει να γίνει, προπάντων στο μάθημα της Χημείας.