by 
αφορμή για τα «στιγμιότυπα» υπήρξαν καλοκαιρινές συζητήσεις με τον Ανδρέα Βαλαδάκη για τη σχολή που σπουδάσαμε τη δεκαετία του 1970. Οι συζητήσεις γέννησαν απορίες. Μερικές απ’ αυτές μπόρεσαν να αντιμετωπιστούν από μελέτες που εκπονήθηκαν στα πλαίσια του ερευνητικού ρεύματος που ενδιαφέρθηκε για την Ιστορία της Ελληνικής Επιστήμης μετά το 1990 στο ΕΜΠ, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΙΦΕ, πριν ΜΙΘΕ) και στο ΕΙΕ
οι μελέτες που κατέφυγα:
«το Ελληνικό Πανεπιστήμιο του 19ου αιώνα», διδακτορική διατριβή του Ηλία Καρκάνη, 2012
«η πρόσληψη της επιστημονικής σκέψης στην Ελλάδα, η Φυσική μέσα από πρόσωπα, θεσμούς και ιδέες, 1900 – 1930», του Θεόδωρου Κρητικού, Εκδόσεις «Παπαζήση», 1995
«το Πανεπιστήμιο Αθηνών και η ιστορία του, 1837 – 1937», των Κώστα Γαβρόγλου, Βαγγέλη Καραμανωλάκη & Χάιδως Μπαρκουλα, ΠΕΚ, 2014
«150 χρόνια Πολυτεχνείο, οι μηχανικοί και η τεχνολογία στην Ελλάδα», τόμοι Α & Β, σε επιμέλεια Ν. Ασημακόπουλου, Γ. Καλογήρου, Ν. Μπελαβίλα & Θ.Π.Τάσιου, ΕΜΠ, 2012
«η εκπαίδευση των γυναικών – οι γυναίκες στην εκπαίδευση», Κ. Δαλακούρα & Σ. Ζιώγου, Ελληνικά Ακαδημαϊκά Συγγράμματα & Βοηθήματα, 2015
η εικόνα καθάρισε περισσότερο από τα άρθρα του Γιώργου Βλαχάκη και του Θόδωρου Κρητικού για ειδικά ζητήματα του ελληνικού πανεπιστήμιου, με το τεύχος Μαΐου – Ιουνίου 2018 των Χημικών Χρονικών και από τα χρονικά του Ιωάννη Κανδήλη, όπου καταθέτει τις εμπειρίες του ως φοιτητής και συνεργάτης για τους διδάσκοντες στο Χημείο την δεκαετία του 1920
δεν απέφυγα να παρασυρθώ από το ποτάμι του διαδικτύου που με οδήγησε σε χρονογραφήματα που κατέγραψαν τις αντιδράσεις μαθητών και φοιτητών στα πρώτα χρόνια λειτουργίας του πανεπιστημιακού θεσμού για σπουδαστικά και ευρύτερα κοινωνικά ζητήματα και τις δημόσιες αντιπαραθέσεις διδασκόντων στις εφημερίδες της εποχής. Αυτές οι εντάσεις συνήθως συγχρονίζονταν με γεγονότα που συγκρότησαν την μεγάλη Ιστορία της χώρας. Θεώρησα ότι η υπόμνησή τους θα βοηθούσε την ανάγνωση
1– το Φυσικό του Πανεπιστήμιου Αθηνών (1837-1940): στιγμιότυπα από τα 100 πρώτα χρόνια
αυτή η βόλτα στο «ορυχείο της Ιστορίας», αλλά και η χρονική συγκυρία, φέρνουν στο μυαλό εκείνον που άνοιξε στους φυσικούς της εκπαίδευσης τέτοια ταξίδια
Γιώργο Φασου είσαι ένας εξαίρετος Ιστορικός, αλλά και καθηγητής Φυσικής!!!!
Το ..ρούφηξα! Πολύ ενδιαφέροντα αυτά που γράφεις.
ΕΥΓΕ!!!
Καλημέρα Γιώργο.
Εν αναμονή της συνέχειας, να σε ευχαριστήσω για την εισαγωγή σε ένα θέμα, που δεν μας είναι καθόλου γνωστό (τουλάχιστον σε μένα) και που εμφανίζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, τουλάχιστον για όσους … περάσαμε από το Φυσικό Αθηνών!
Η εορταστική περίοδος δίνει νομίζω την χρονική άνεση σε όλους, να το μελετήσουν…
Περιμένουμε το κυρίως πιάτο!
Θα μου επιτρέψεις να συνδέσω δύο πράγματα:
1924 – ίδρυση προσωποπαγούς θέσης για τη διδασκαλία της Ιστορίας της Επιστήμης. Η διδασκαλία του μαθήματος αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα αφού το μάθημα δεν διδάσκεται σε κανένα δυτικό πανεπιστήμιο αυτή την περίοδο. Καθηγητής, ο αρχαιολάτρης Μιχαήλ Στεφανίδης (1868-1957), έκτακτος το 1924, τακτικός το 1935, ακαδημαϊκός το 1939, ανιχνεύει και βρίσκει σπέρματα της γαλιλαιϊκής αδράνειας και πτώσης των σωμάτων στον Αριστοτέλη. Η διδασκαλία ατονεί μετά την συνταξιοδότησή του και σταδιακά καταργείται
Είμαστε τελικά… πολύ μπροστά, αλλά σε λάθος κατεύθυνση!!!
"αυτό το έλλειμμα επιστημονικής παράδοσης, προκάλεσε υπερβολικές και άστοχες συσχετίσεις των επιστημονικών επιτευγμάτων της δυτικής επιστήμης με πλατωνικές και αριστοτελικές απόψεις για την Φύση, που ενίσχυσαν μεν το κυρίαρχο ιδεολογικό ρεύμα στροφής στην αρχαιότητα αλλά δεν συνέβαλαν στην ανάπτυξη ανταγωνιστικής ελληνικής επιστήμης"
Καλημέρα Γιώργο.
Ευχαριστούμε για τον ιστορικό μπούσουλα της Σχολής μας…
Καλά Χριστούγεννα
Γειά σου Γιώργο. Όμορφη πρόγευση μας έδωσες.
Κράτησα:
– τα σιφνέικα ψαθάκια έναντι των ευρωπαικών ημίψηλων κατά τα Σκιαδικά του 1859.
– Τις ανθρώπινες απώλειες κατά τις ταραχές των Ευαγγελικών του 1901 και των Ορεστειακών του 1903.
– Τα 39 χρόνια που μεσολάβησαν από την παρθενική παράδοση της Αγγελικής Παναγιωτάτου το 1908 έως την αναγόρευσή της σε καθηγήτρια Υγιεινής το 1947.
Αγνοούσα ότι ιδρύθηκε θέση για τη διδασκαλία της Ιστορίας της Επιστήμης σχεδόν 100 χρόνια πριν.
Εν αναμονή της συνέχειας…
Καλά Χριστούγεννα!
Εξαιρετικό Γιώργο το αναπαράγω στο μπλογκ μου.
καλό είναι να διευκρινιστεί ότι η δουλειά του ιστορικού προϋποθέτει, κατ’ αρχήν πρόσβαση σε πρωτογενές αρχειακό υλικό και την επιτελούν πρόσωπα όπως αυτά που αναφέρω στην εισαγωγή της ανάρτησης
η αφήγηση που επιχειρώ, και όσες θα ακολουθήσουν, σε λίγες μόνο περιπτώσεις συνεισφέρει πρωτότυπα τεκμήρια και αυτά αφορούν δευτερογενείς αφηγήσεις. Όσο δε για τις διασταυρώσεις, αυτές επιτελούνται μόνο για εκείνα τα σημεία που φαντάζουν παράδοξα στις τρέχουσες αντιλήψεις
η Ιστορία της Επιστήμης εισήχθη πρώιμα το 1924, ως μάθημα στο Ελληνικό Πανεπιστήμιο, κόντρα σ’ αυτό που συνέβαινε στη επιστημονικά προηγμένη Δύση. Το ότι δεν έμειναν ίχνη μετά την κατάργηση του μαθήματος, δηλώνει το ξεπέρασμα της ιδεολογικής επιχειρηματολογίας που αυτό συνεισέφερε στον δημόσιο λόγο και γι’ αυτό αποτελεί άγνωστο στους μη ειδικούς αλλά και ίσως δυσερμήνευτο για κάποιους περιστατικό στην διαχρονική πορεία του ελληνικού πανεπιστήμιου
ως αξιομνημόνευτη περίπτωση αντιμετωπίστηκε και από έναν απ’ τους θεωρούμενους πατέρες της Ιστορίας των Επιστημών, τον George Sarton, που το αναφέρει ως μοναδική περίπτωση, μόλις δύο χρόνια μετά την θέσπιση αυτής της προσωποπαγούς έδρας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
αναφέρθηκα σε αχνά ίχνη από το πέρασμα του μαθήματος για το μη ειδικό κοινό. Κινδυνεύω έτσι να μηδενίσω τις καταγραφές για την πορεία της ΦΜΣ του Πανεπιστημίου Αθηνών που συνέταξε ο καθηγητής του μαθήματος Μιχαήλ Στεφανίδης, και αποτελούν σήμερα σημαντικό αρχειακό υλικό για τους ιστορικούς αυτής της περιόδου
Τίνα – παίδες
καλά Χριστούγεννα!
καλά, φίλε, Γιώργο, όταν φτάσεις στο τέλος της δεκαετίες του ΄60, πε πράμα που οι τότε φοιτητές του Φυσικού, περιμέναμε στη Σόλωνος 104, να σχολάσουνε από του Δοξιάδη οι πανέμορφες σχεδιάστριες, που δεν μας δίνανε και καμμία σημασία ρε φίλε, μεγάλη αδικία…
μου παραγγέλνεις Βαγγέλη
να ιστορήσω τα ρυάκια της τεστοστερόνης
που χύνονταν απ’ τα σκαλάκια του Χημείου
στο ρέμα, που ήταν στις αρχές του 19ου αιώνα η Σόλωνος
στ’ αυτιά μου όμως ηχεί το “χαβαλεδιάρικο”
μ’ ένα αμάν – αμάν στα χείλη
πάω πίσω στα παλιά
κι’ αν τυχόν γενώ ρεζίλι
φταιν τα αισθηματικά
επομένως,
παρακαλώ να αρκεστείς στις τσιφτετελιάρικες ευχές μου!
Καλημέρα Γιωργο και χρονια πολλά. Δες την ανάρτησή μου παρακαλώ και πες αν θες κατι να συμπληρώσω κατι δεν κατάλαβα τι λες.
https://tinanantsou.blogspot.com/2019/12/1837-1940-100.html#more
Η Τίνα δεν ανήκει στους παίδες;;;;
Χρόνια πολλά
υγ . την ανάρτηση στο μπλογκ μου την διάβασαν πολλοί
από "θηλυκά", μόνο η "φτερού" κοντοστεκότανε, Γιώργο,
εκεί, Σόλωνος 104, στις "ρίζες" μας, μερικών…
(ευχαριστώ για το άσμα, θα γιόρταζε σήμερα ο δημιουργός του)
Τίνα, παίζεις σε άλλη πίστα από εκείνη των “παίδων”
supergirl!
Χαχαχχχα Γιώργο ευχαριστώ πάντα με ανεβάζεις. Να είσαι καλά. Ολοι σε αυτή την παρέα είναι super boys and girls. Για να ετοιμαζουμε το Χριστουγεννιατικο τραπέζι και ταυτοχρονα να μιλαμε για φυσική νομιζω ειναι η καλύτερη απόδειξη. Χρονια πολλά .
Ενδιαφέρουσα περιήγηση σε χώρο άγνωστο (φυσικό του πανεπιστημίου Αθηνων) για τους περισσότερους, νομίζω.
Γιώργο καλημέρα και χρόνια πολλά ! Συγχαρητήρια για την όμορφη και πλήρη παρουσιαση, το χρονολόγιο και τις φωτό !
Γιώργο καλημέρα.
Αναμένουμε και τις συνέχειες μιας και γνωρίζω ακολουθούν πολλά ακόμη.
Μου έκανε εντύπωση ότι μέχρι και το 40 δεν υπήρξε ουσιαστικό ερευνητικό έργο και ο σκοπός του πανεπιστημίου υπήρξε ως φυτώριο νεων όσον αφορά τη στρατολόγηση εργαζομένων στο δημόσιο τομέα. Αναρωτιέμαι λοιπόν και υποθέτω ότι η φήμη του καλού επιπέδου των φοιτητών υπήρξε τις δεκαετίες 50-70. Αλλά δεν ξέρω αν και αυτό είναι φήμη τελικά.
Καταλαβαίνω την αναγκαστική ίδρυση ενός πανεπιστημίου για την συμπόρευση με τις άλλες χώρες. Ωστόσο φαίνεται ότι έγινε κάπως πρόχειρα.
Επιπλέον από τότε το φοιτητικό κίνημα υπήρξε ενεργό με διαδηλώσεις και αντιρρήσεις.