Παρά θίν΄αλός (στο ελληνικό Αρχιπέλαγος)

Όταν η λογοτεχνία συναντά τη γεωγραφία στο ελληνικό Αρχιπέλαγος

Μανώλης Γλέζος, Η Συνείδηση της Πετραίας  Γης – Κυκλαδογραφίες, Τυποθήτω, Αθήνα 1997.

Παρά θίν  ΄ αλός.

Εκεί που οι προσδιορισμοί της αλλεπάλληλης μεταλλαγής της άκριας του γιαλού μετουσιώθηκαν σε ανεπανάληπτα ποιητικά τοπωνύμια.

Ακρογιαλιές με άμμο: ΄Αμμος, Ψιληνάμμο, Ψιλή ΄Αμμος, Παχιά Άμμος, Αμμούδι, Αμμουδάκι, Αμμίτης, Αμμοδάρα, Αμμουδάρα, Αμμουδιά, Αμμούρα.

Από το προσωνύμιο αιγιαλός-γιαλός: Γιαλός, Γιάλη, Γιάλα, …, Μικρογιάλι, Πισωγιάλια, Γιαλούδι, Πλατύς Γιαλός, Μεγάλος Γιαλός, Ασπρος Γιαλός, Γιαλίτες, Γιαλομούνι, Γιαλισκάρι, Διαλισκάρι.

Από το προσωνύμιο κόλπος: Κόρφος, Κορφάρι, Τρίκορφο.

Από το προσωνύμιο αυλάκι: Αυλάκι, Αύλακας, Τριύλακας, Αυλακάκι,Φωκιαύλακο.

Από το προσωνύμιο λιμήν-λιμάνι: Λιμενάρι, Λιμανάρι, Αζόλιμνος, Λιμιώνας, Πισωλιμνιώνας, Χαλκολιμνιώνας, Αλιμνιά, Φυρρό Λιμενάρι.

Από το προσωνύμιο ‘ορμος: Όρμος, Πάνοερμος, Πάνερμος, Πανορμίτης.

Από το προσωνύμιο αγκάλη:  Αγκάλη.

Από τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά των λιμανιών:  Αβεσσαλός, Κολυμπήθρα, Ξυλομπάτης, Βαθύ, Νάουσα, Αρμενιστής, Βουρκάρι, Βουρκαριά, Βουρλίδια, Καραβοστάσι, Φάραγγας, Μυρσινιά, Μερσίνι, Καρκινάγρι, Γλυφά, Γλύφα, Γλυφάδα, Βλυχάδα, Βλυχός, Ορκός, Λειβάδι, Μεγάλο Λειβάδι, Λειβαδάκια, Θόλος.

Από τη μορφή προέκτασης μιας γλώσσας στεριάς στη θάλασσα: Κοφτό, Αποκοφτό, Διακοφτό, Διακόφτι, Διαπόρι, Διάσελο, Διάσκελο, Δύσβατο, Περατή, Τράχηλας.

Από τη μορφολογία της ακτής: Χάλαρα, Γαϊδουροχάλαρα, Χόχλακας, Χοχλάκοι, Χοχλακιά, Χαλακιές, Βώλακας, Μαύρα Βωλάδια, Χλακωπό, Ζύαινα, Λυγαριές, Αγκαθωπές, Χώστρια, Τριάκαθας.

… Εκεί όπου ο μύθος και η ιστορία μας άφησαν να στέκουμε μαγεμένοι μπροστά στους θαλασσινούς καθρέφτες και όπου καθώς σ’ ανοιχτό βιβλίο καταγράφεται σε τοπωνύμια η λαϊκή παράδοση και η ιστορική συνέχεια αυτού του νησιωτικού συμπλέγματος. Στα Ελληνικά και στα Ληνικά, στα Γράμματα και τα Κάστρα, στα Πολλώνια και στον Απόλλωνα, … , στα Παλάτια και στα Καστέλια, στους Κούρους και στις Παναγιές τις Θαλασσίστρες, στης Γριάς τα πηδήματα και στους Μονόλιθους.

Φύσα, μελτέμι κυκλαδίτικο. Φύσα …

ΥΓ. Σε πόσα τέτοια τοπωνύμια δεν περπατήσαμε, δεν αράξαμε, δεν ερωτευθήκαμε, δεν στοχαστήκαμε, δεν ονειρευτήκαμε?