by 
Προς προβληματισμό. Γιατί τις περισσότερες φορές στην Φυσική , οι απαντήσεις είναι μεγαλύτερες και σημαντικότερες από τις ερωτήσεις.
- Η επιτάχυνση έχει μέτρο ανάλογο της συνισταμένης δύναμης.
- Η συνισταμένη δύναμη έχει μέτρο ανάλογο της επιτάχυνσης.
- Η συνισταμένη δύναμη έχει μέτρο ανάλογο της μάζας.
- Η επιτάχυνση έχει μέτρο ανάλογο της συνισταμένης δύναμης, όταν η μάζα του σώματος είναι σταθερή…….
Η συνέχεια εδώ
Κωνσταντίνε θα έλεγα όλη την ιστορία με τους δύο ταλαντωτές.
Αν διαγωνιζόμουν όμως θα προσπαθούσα και εγώ να “ψυχολογήσω”.
Αν επρόκειτο για ερώτηση μαθητή μου πάλι “ψυχολογών” θα του έλεγα να απαντήσει πως διπλασιάζεται.
Επίσης όλες οι ερωτήσεις των ρευστών που έβαλε ο Χριστόφορος έχουν (ηθελημένα) μεγαλύτερα προβλήματα από αυτές με τις επιταχύνσεις.
Η παροχή λ.χ. είναι ανάλογη της ταχύτητας (Π=Α.υ γαρ) ή είναι σταθερή σε όλο τον σωλήνα;
Κατά την άποψή μου Γιάννη, η (8) είναι (τελείως) λανθασμένη. Η Παροχή δεν είναι ιδιοκτησία του σωλήνα και των διατομών του. Είναι αίτιο. Η ταχύτητα είναι αποτέλεσμα με παράμετρο την διατομή.Η Παροχή δεν εξαρτάται από τον σωλήνα αλλά από την αντλία, βρύση κλπ που τροφοδοτεί τον σωλήνα.
Δεν διαφωνώ Χριστόφορε. Αν έχω εκροή από δεξαμενή μέσω σιφωνίου η παροχή είναι Α.υ , όπου υ=ρίζα(2g.h). Η παροχή επηρεάζεται από την διατομή εξόδου του σωλήνα.
Αν έχουμε αντλία συγκεκριμένης παροχής τότε αυτή κάνει παιγνίδι. Η παροχή δεν επηρεάζεται από την διατομή. Η διατομή καθορίζει την ταχύτητα.
Συμφωνώ Γιάννη.
καλησπέρα σε όλους
διαπιστώνω ότι τελευταία από “αγκάθι” σε “αγκάθι” το πάμε…
μετά τον ορισμό, τί εκφράζει, και τώρα, ουσιαστικά, ο νόμος
αντιγράφω από πρόχειρες σημειώσεις μου, όταν για λίγο υπήρξα επιμορφωτής νεοδιορίστων συναδέλφων
“το από τί εξαρτάται κάτι
α. το δικαιούται το αποτέλεσμα, όχι η αιτία
β. το δείχνει ο νόμος του όχι ο ορισμός του
ο νόμος είναι αποτέλεσμα θεωρητικής και πειραματικής δουλειάς (“σε περίπτωση που 999 πειράματα επιβεβαιώνουν μια θεωρία και 1 μόνο την απορρίπτει τροποποιείται ή απορρίπτεται η θεωρία, το πείραμα είναι παντοδύναμο” έλεγε, περίπου, ο αείμνηστος Καίσαρ)
κατά κανόνα ο νόμος συνοδεύεται και από μαθηματικό τύπο ο οποίος υποχρεωτικά
α. έχει στο πρώτο μέλος του το αποτέλεσμα μόνο του
β. έχει στο δεύτερο μέλος του την (ή τις) αιτία που το δημιούργησε, κατασκευαστικά στοιχεία και φυσικές σταθερές
γ. στη διατύπωσή του επιτρέπονται οι φράσεις “είναι ανάλογο ή αντίστροφα ανάλογο με…” και “εξαρτάται από…”
ανάλογο με όποια αιτία βρίσκεται στον αριθμητή
αντίστροφα ανάλογο με όποια αιτία βρίσκεται στον παρονομαστή
(για μέτρα μεγεθών μιλάμε)
εξαρτάται από τα κατασκευαστικά στοιχεία και από ό,τι εξαρτώνται οι φυσικές σταθερές
(βέβαια και πολλές φορές, η “κοινή γνώμη” δημιουργεί διαφορετικό “δίκαιον”)”
για παράδειγμα ο δεύτερος νόμος του Νεύτωνα διατυπώνεται ως εξής:
η επιτάχυνση που αποκτά ένα σώμα με την επίδραση της (συνισταμένης) δύναμης που του ασκείται, είναι ανάλογη με τη (συνισταμένη) δύναμη και εξαρτάται από τη μάζα του
όχι αντίστροφα ανάλογη με τη μάζα του, διότι η μάζα είναι κατασκευαστικό στοιχείο του σώματος, άλλωστε αν αλλάξει η μάζα, αλλάζει και το σώμα, δεν είναι το αρχικό, είναι άλλο σώμα
(και στην απολύτως “νόμιμη” ένσταση: μα, καλά και εσύ, που έχεις γράψεις του νόμους του Νεύτωνα στο “άλλο” βιβλίο Φυσικής της Α Λυκείου, γράφεις: “και αντίστροφα ανάλογη με τη μάζα του”, η απάντησή μου ειλικρινέστατα είναι: “πράγματι, διότι η κοινή γνώμη, η, τότε, επικρατούσα άποψη νίκησε, η άποψή μου ήταν “αιρετική”, φοβήθηκα μήπως μας “κόψουν” το βιβλίο”, δεν φανταζόμουν, βέβαια, ότι θα μας το έκοβαν έναν χρόνο μετά, παρά την τεράστια επιτυχία του…”)
χρήσιμος ο προβληματισμός που βάζεις Χριστόφορε
η θέση μου για την επιτάχυνση
σωστή η 1, αν, καλύτερα, πιο πλήρης, σύμφωνα με τα τελευταία μου bold λίγο πιο πάνω
Καλησπέρα Βαγγέλη.
Σ΄ ευχαριστώ για τον σχολιασμό. Ήθελα οπωσδήποτε την άποψή σου. Την μετρώ ιδιαίτερα και από την εμπειρία σου από την διδασκαλία και από την συγγραφή των σχολικών εγχειριδίων.
Γράφεις:
“το από τί εξαρτάται κάτι
α. το δικαιούται το αποτέλεσμα, όχι η αιτία
β. το δείχνει ο νόμος του όχι ο ορισμός του”
Προβληματίζομαι λίγο για το α. Αν θέλεις σε παρακαλώ, δώσε ένα παράδειγμα. Για το β , συμφωνώ απολύτως.
Γράφεις:
“κατά κανόνα ο νόμος συνοδεύεται και από μαθηματικό τύπο ο οποίος υποχρεωτικά
α. έχει στο πρώτο μέλος του το αποτέλεσμα μόνο του
β. έχει στο δεύτερο μέλος του την (ή τις) αιτία που το δημιούργησε, κατασκευαστικά στοιχεία και φυσικές σταθερές
γ. στη διατύπωσή του επιτρέπονται οι φράσεις “είναι ανάλογο ή αντίστροφα ανάλογο με…” και “εξαρτάται από…”
ανάλογο με όποια αιτία βρίσκεται στον αριθμητή
αντίστροφα ανάλογο με όποια αιτία βρίσκεται στον παρονομαστή
(για μέτρα μεγεθών μιλάμε)
εξαρτάται από τα κατασκευαστικά στοιχεία και από ό,τι εξαρτώνται οι φυσικές σταθερές.”
Εκλαμβάνω ως κατασκευαστικό στοιχείο την γεωμετρία της μάζας ή το υλικό από το οποίο είναι φτιαγμένη. Όχι την μάζα ως φυσική ποσότητα. Π.χ. Δυο αντικείμενα ιδίων μαζών το ένα από ξύλο και το άλλο από σίδερο έχουν την ίδια επιτάχυνση εφόσον δεχτούν την ίδια συνισταμένη δύναμη. Δεν υπάρχει διαφορά συμπεριφοράς παρά το ότι η κατασκευή είναι διαφορετική (υλικό , διαστάσεις). Και ο 2ος νόμος του Newton το προβλέπει.
Άλλο παράδειγμα: αντίσταση κυλινδρικού – πρισματικού αγωγού, R = ρ*L/S. Εκεί τι θα πρέπει να πούμε; Ότι εξαρτάται από υλικό – θ (εντάξει , σαφώς) και εξαρτάται (απλώς) από το μήκος και από το εμβαδό διατομής; Όχι αναλογία και αντίστροφη αναλογία; έχω προβληματισμό……
Ο μαθηματικός τύπος του 2ου Νόμου κατά την άποψή μου πρέπει να αναφέρει “αντιστρόφως ανάλογη της μάζας” και όχι “απλή εξάρτηση”. Η μάζα είναι φυσικό μέγεθος που καθορίζει την επιτάχυνση. Σαφώς δεν είναι αιτία. Αλλά έχει “πειραματικά επαληθεύσιμο ρόλο” στον νόμο. Κι αυτή είναι της αντιστρόφου αναλογίας (εφόσον ΣF=σταθερή).
Κατά την άποψή μου η 1 είναι λανθασμένη ως ελλιπής. Δεν αναφέρεται σε συγκεκριμένη μάζα. Κι αν είναι ένα τρύπιο δοχείο με νερό που εκρέει; Για τον ίδιο λόγο και η 5 (δεν αναφέρεται για ποιά ΣF. Σταθερή; μεταβλητή;)
Ως σωστές βλέπω τις 4 και 6 (για την εξάδα των προτάσεων με τις επιταχύνσεις).
Να είσαι καλά Βαγγέλη.
Καλημέρα Χριστόφορε, καλημέρα σε όλους.
Πολύ σωστά θίγεις το θέμα.
Οι ορισμοί είναι μια χαρά.
Κατά τη γνώμη μου σε γενικές γραμμές αυτό που θέτεις έχει την εξής μορφή:
Δίνεται η σχέση ψ=αχ
το ψ είναι ανάλογο του χ. Σωστό ή Λάθος;
Πιστεύω ότι η ερώτηση δεν έχει τεθεί σωστά.
Αν το α είναι σταθερό, είναι σωστή. Αλλά αν το α= 1/χ^2, τότε το ψ είναι αντιστρόφως ανάλογο του χ. Πρέπει λοιπόν ο εξεταστής σε όλες τις περιπτώσεις που συζητήθηκαν να ορίζει σαφώς τι θεωρεί σταθερό και τι όχι.
Όσο για το σχολικό βιβλίο αναγκαστικά θα το έχουμε οδηγό.
Αλλιώς τι θα απαντήσουμε στην ερώτηση
Η περίοδος περιστροφής της γης είναι σταθερή, επειδή η ροπή της δύναμης που δέχεται από τον ήλιο είναι μηδέν (άσχετο που τώρα είναι εκτός ύλης).
Η ροπή της δύναμης του ήλιου είναι μηδέν, αλλά η περίοδος της γης αυξάνεται. Όμως το βιβλίο άλλα λέει.
Καλημέρα Βασίλη.
Σ΄ευχαριστώ για τον σχολιασμό. Συμφωνώ με όλα όσα είπες. Η φράση “είναι ανάλογο με….” πρέπει να έχει “εξασφαλισμένο” πως όλα τα άλλα μεγέθη είναι σταθερά.
Επίσης συμφωνώ πως το σχολικό βιβλίο είναι οδηγός και έτσι πρέπει να λέμε στους μαθητές.
Η ανάρτηση έχει στόχο τον προβληματισμό μου που υπάρχει όσον αφορά όχι στο “τι πρέπει να γράψουν τα παιδιά”, αυτό το ξέρουμε. Είναι το τι λέει το βιβλίο.
Αλλά στο τι θα στεκόταν ως αδιαμφισβήτητα σωστό εάν κι εφόσον το βιβλίο ήταν άψογο κι επιστημονικά σωστό. Ως απόλυτα σωστή διατύπωση ερώτησης σε εξετάσεις.
Να είσαι καλά Βασίλη.
καλημέρα Χριστόφορε
ευχαριστώ, αμοιβαία η εκτίμηση
σωστά, ανταλλαγή απόψεων κάνουμε, σεβαστές όλες…
από μνήμης, διότι “κατάφερα” να χάσω τις σημειώσεις που είχα φτιάξει, ένα διάστημα που δίδασκα στο ΠΕΚ Δυτικής Αττικής
πολλά παραδείγματα για το α., διότι η αιτία είναι αυθαίρετη ή τυχαία, επιλογής δηλαδή του πειραματιστή, της φύσης, του χρήστη, ενώ το αποτέλεσμα είναι αυτό που λέει το όνομά του, δημιούργημα, γέννημα, προϊόν, προκύπτον, της αιτίας, οφείλεται σε αυτήν και είναι και το ζητούμενο κάθε φορά, αυτό θέλω να ξέρω, να χρησιμοποιήσω, να εκμεταλλευτώ, να προφυλαχτώ,
παρόλο που η αιτία και το αποτέλεσμα υπάρχουν ταυτόχρονα, η προϋπόθεση είναι η αιτία, όχι το αποτέλεσμα, το αποτέλεσμα το μαθαίνεις μετά, είναι “σαν” να προηγείται η αιτία, ώρες συζήτησης με τον Ανδρέα γι αυτό…
στον 2ο νόμο η επιτάχυνση είναι η συνέπεια της αιτίας (συνισταμένης) δύναμη, ανάλογη, όχι το αντίθετο, γι αυτό και προτιμώ έτσι τη γραφή του α=Fολ/m
στον νόμο του Ohm η ένταση είναι η συνέπεια της εφαρμοζόμενης τάσης, ανάλογη, όχι το αντίθετο
στον νόμο του Hooke η επιμήκυνση είναι συνέπεια της δύναμης, όχι το αντίθετο, γι αυτό και προτιμώ έτσι τη γραφή του Δl=F/k
η μάζα, εν προκειμένω πρόκειται για τη μάζα αδράνειας, το υπάρχον βιβλίο δεν το γράφει, τα βιβλία του Ανδρέα το έγραφαν, μου τα είχε δωρήσει και τα είχα συμβουλευτεί πολύ, είναι κατά την άποψή μου, κατασκευαστικό στοιχείο ενός σώματος “καπέλο” της πυκνότητας και του όγκου
το δοχείο με το νερό που τρέχει ή το δοχείο που γεμίζει νερό με τη βροχή, είναι κατά την άποψή μου πολλά δοχεία, δεν με “χαλάει” πάντως, αφού δίδει σωστά αποτελέσματα, η πατέντα δοχείο μεταβλητής μάζας
για το αντίστροφα ανάλογη, και ο ίδιος με “βαρειά καρδιά”, την, ως συνήθως, στα πιο πολλά βιβλία, εκδοχή ακολούθησα
https://ibb.co/s93X5P6
προφανώς το ξύλινο και το σιδερένιο σώμα έχουν την ίδια “συμπεριφορά”
για την αντίσταση αγωγού η άποψή μου είναι: εξαρτάται από τις διαστάσεις του αγωγού, το υλικό κατασκευής του και τη θερμοκρασία και ειδικά για τον σταθερής διατομής δεν με “χαλάει” η άποψη: είναι ανάλογη με το μήκος του αγωγού, αντίστροφα ανάλογη με το εμβαδόν της διατομής του και εξαρτάται από το υλικό κατασκευής του και τη θερμοκρασία (διότι αυτό θα πουν οι πολλοί και η “μοναξιά” δεν είναι και ό,τι το καλύτερο, αλλά και διότι έχω στο μυαλό μου ότι μπορεί να τον λιώσουν και να του ξαναδώσουν άλλο κυλινδρικό σχήμα…)
η πρόταση 1 είναι απόλυτα σωστή, διότι είναι μια πρόταση, εκτός και αν είναι απάντηση σε ερώτηση να διατυπώσετε…”, που, όμως δεν φαίνεται, οπότε είναι, απλά, ελλιπής
εννοείται το απόλυτα σωστό δεν το κατέχει κανείς,
ίσως ούτε και ο Κατασκευαστής της φύσης…
να είσαι καλά Χριστόφορε
Καλημέρα Βαγγέλη.
Σ΄ευχαριστώ. Συμφωνώ με όλα όσα είπες.
Να είσαι καλά.